Cho cá ăn bao nhiêu là đủ: quy tắc 10 giây và lịch cho ăn cách ngày

Cho cá ăn trông thì đơn giản, nhưng đây là chỗ nhiều bể hỏng nhất. Cho ăn nhiều quá hoặc sai cách thì bể dư amoniac, dư dưỡng và đủ thứ rắc rối kéo theo. Cá không khỏe được, nước còn có mùi hôi tanh.

Phần dưới trình bày cách cho ăn vừa đủ, cụ thể là cho bao nhiêu, bao lâu một lần, nên dùng loại thức ăn nào, và cách dùng quy tắc 10 giây để tự tìm ra lượng hợp với bể của mình.

Vì sao lượng thức ăn quyết định bể có ổn hay không

Thức ăn bạn bỏ vào bể không biến mất. Cá và tép ăn xong thải ra phân. Phân và thức ăn thừa thành nguồn ăn cho vi sinh, rồi vi sinh phân hủy chúng thành dưỡng cho cây.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:25 Bể thủy sinh nhiều cây, lũa phủ rêu và đàn cá nhỏ bơi lội.
• Xem video từ ▶ 0:59 Bể ánh cam với lũa, lá mục và cá bơi giữa hệ vi sinh.

Vì vậy bể chạy ổn khi ba thứ cân bằng với nhau:

• Số lượng cá trong bể.
• Lượng thức ăn bạn cho vào.
• Lượng cây đang hấp thụ dưỡng.

Khi ba thứ này khớp nhau, lá mục, lớp mùn và những sinh vật nhỏ như sán trở thành một phần của hệ, và bể tự giữ được cân bằng. Khi thức ăn vượt quá khả năng xử lý của cây và vi sinh, bể bắt đầu dư dưỡng, dư amoniac. Lúc đó cá yếu đi và nước bốc mùi.

Nên dùng loại thức ăn nào

Cám thường mua ở tiệm là đủ dùng. Yêu cầu duy nhất là hạt vừa cỡ, cá nhỏ hay cá lớn trong bể đều ăn được. Không cần quá kỹ chuyện chọn cám. Ngoài cám thường, có thể dùng thêm loại cám khác khi muốn gom cá lại một chỗ để ngắm hoặc chụp ảnh.

Một hướng đi khác là cho bể nguồn thức ăn sống để hệ tự sinh sôi. Có người làm như sau:

• Nuôi một bình sinh vật phù du riêng, cứ hai đến ba tuần lại đổ một bình vào mỗi bể cho cá ăn.
• Cho cá ăn thêm trùng chỉ.
• Thả khoảng 20 đến 30 con tép loạn màu vào mỗi bể, với bể dài từ khoảng 30 cm trở lên. Tép đẻ con thì tép con cũng thành mồi cho cá.

Cách này nghe có vẻ hơi làm quá và không phải ai cũng theo. Nhưng với những bể đã chạy được hai đến ba tháng trở lên và có sẵn nguồn thức ăn như vậy, có bể chỉ cần cho ăn một tuần một lần, thậm chí hai tuần một lần, mà cá vẫn khỏe và sống được cả năm. Người mới chưa cần làm ngay. Phần cơ bản bên dưới quan trọng hơn.

Người mới nên cho ăn bao lâu một lần

Nếu mới chơi, cứ cho ăn cách ngày, tức hai ngày một lần. Lượng mỗi lần nên ít. Lý do là bể của bạn chưa có nguồn thức ăn tự nhiên nào, nên cho ít vẫn an toàn hơn để thức ăn tồn trong bể.

Để khỏi quên, chọn lịch cố định theo thứ trong tuần:

Quy tắc 10 giây làm thế nào

Đây là mẹo để biết cho bao nhiêu là đủ mà không cần cân đo. Các bước như sau:

1. Tập cho cá thói quen được gọi lên trước khi ăn. Mỗi lần cho ăn, bạn ra hiệu bằng ngón tay, dần dần cá thấy tín hiệu là bơi lên chờ.
2. Bỏ vào một ít cám. Lúc đầu bạn chưa biết bao nhiêu là vừa, nên cứ bắt đầu thật ít.
3. Đếm 10 giây. Nếu trong 10 giây cá xúm vào ăn sạch, không còn hạt nào thừa, bỏ tiếp một ít nữa và đếm lại.
4. Lặp lại cho đến khi thấy sau 10 giây có vài hạt cám rơi xuống đáy mà cá ăn không hết. Lúc đó dừng hẳn.
5. Nghỉ một ngày rồi mới cho ăn lần sau.

Nếu sau 10 giây có con chưa giành được miếng nào thì cứ kệ nó. Nó sẽ ăn ở lần cho ăn sau. Trong bể đã có rêu và tảo để cá gặm tạm trong lúc chờ.

Làm vài lần, bạn sẽ quen tay với lượng vừa đủ cho bể mình. Có thể tăng dần cho nhanh, ví dụ hôm trước bỏ từng chút một, hôm sau thử bỏ gấp đôi lượng đó. Nếu cá vẫn ăn hết trong 10 giây thì lượng đó ổn.

Có cần lo tép không có gì ăn

Không cần. Tép tự kiếm ăn từ lá khô và lớp màng vi sinh (biofilm) bám trên cây, trên lũa, quanh gốc đá. Cám rơi xuống đáy mới là thứ cần tránh, nên đừng cố cho thêm để tép có phần. Cá tầng đáy thì là chuyện khác, phần này không bàn tới.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:35 Bể thủy sinh có nhiều cây xanh và lũa, nơi biofilm bám cho tép kiếm ăn.

Cho cá ăn trùng chỉ thế nào

Trùng chỉ có thể cho khoảng một tuần một lần. Rải một ít xuống sát gốc cây và các bụi cây.

Nhiều người ngại trùng chỉ chui xuống nền làm xới đất, xới cát lên. Với bể có lớp mùn thì chuyện này không đáng lo. Cũng có người sợ sán. Phần lớn trường hợp không sao, trừ sán mỏ neo (anchor worm). Các loại sán khác có thể xử lý bằng cách thả thêm cá ông tiên hoặc đặt bẫy bắt ra. Thực tế phần lớn các loài cá đều ăn sán. Cá được cho ăn cách ngày nên luôn hơi đói, vì vậy sán khó mà sống sót trước mắt chúng.

Bắt đầu từ đâu

1. Chuyển sang cho ăn cách ngày theo lịch cố định, ví dụ thứ 2, 4, 6.
2. Tập cho cá quen tín hiệu gọi bằng ngón tay trước mỗi lần cho ăn.
3. Áp dụng quy tắc 10 giây ngay từ bữa tới. Thấy cám rơi xuống đáy là dừng.
4. Khi bể đã chạy ổn vài tháng, mới tính tới trùng chỉ, sinh vật phù du hoặc đàn tép làm nguồn thức ăn sống.