Đi vắng dài ngày, cho cá ăn thế nào: cá nhịn được bao lâu, chuẩn bị bể ra sao

Cá nhịn ăn được bao lâu

Phần lớn cá trưởng thành khỏe mạnh nhịn được khoảng một tuần, lâu nhất là hai tuần. Một nguồn khác cho biết cá trong bể khỏe, đủ oxy nhịn được chừng 1–2 tuần. Còn chuyến đi cuối tuần 2–3 ngày thì gần như loài nào cũng chịu được, trừ cá bột mới nở.

Nếu bạn đi từ một tuần trở xuống, cách đơn giản nhất là không cho ăn. Cá khỏe nhịn được một tuần hoặc hơn, tùy loài.

Mỗi loài chịu đói một khác. Cá ăn thực vật, cá nhỏ hiếu động và cá con cần ăn mỗi một hai ngày. Cá lớn, cá già và cá ăn thịt thì ăn thưa hơn. Cá bột mới nở có thể cần 3–8 bữa mỗi ngày. Cá hiếu động, cá mới nở và cá nuôi trong nước ấm cần ăn thường hơn, kể cả khi bạn chỉ đi ngắn ngày.

Một cửa hàng cá cảnh ở Việt Nam đưa ra mức chung: cá lớn nhịn được 3–7 ngày, cá con 2–3 ngày. Cá ăn rêu như cá lau kính (pleco) đói nhanh hơn cá ăn cá. Nguồn này cũng ghi thời gian nhịn tối đa của vài loài quen thuộc:

Lúc vắng nhà, cá đói không phải chuyện đáng sợ nhất. Thủ phạm thường là cho ăn quá tay. Thức ăn thừa làm bẩn nước, mà lúc đó chẳng ai ở nhà để thay.

Các bước chuẩn bị trước khi đi

1. Một tháng trước chuyến đi dài: đừng thả cá mới và đừng thay đổi gì lớn trong bể.
2. Thay nước, vệ sinh bể: các nguồn khác nhau về thời điểm và lượng nước thay. Một nguồn khuyên thay 25% nước và vệ sinh lọc khoảng một tuần trước chuyến đi dài, không xáo nền và không đụng vào vật liệu lọc vi sinh. Nguồn thứ hai khuyên vệ sinh 1–2 ngày trước khi đi: thay một phần nước, hút nền, vệ sinh lọc nếu cần. Bạn nên làm xong trước giờ đi khoảng 48 tiếng để còn kịp xem cá và thiết bị có ổn không. Một nguồn Việt Nam thì khuyên thay khoảng 70% nước và vệ sinh bể ngay hôm trước ngày đi. Dù làm theo cách nào, bạn cũng đừng vệ sinh quá mạnh hay xáo nền, xáo vật liệu lọc vi sinh sát ngày đi.
3. Cho ăn trước khi đi: một nguồn khuyên cho ăn đều đặn khoảng một tuần trước khi đi, rồi ngưng cho ăn từ 1 ngày trước ngày đi. Đừng cho cá ăn no căng hôm trước ngày đi, vì nước sẽ bẩn rất nhanh.
4. Kiểm tra sưởi: sưởi phải chạy và giữ đúng nhiệt độ.
5. Kiểm tra lọc và sủi: xem lại từng cái lọc và máy sủi trước khi đi. Một nguồn khuyên chạy thêm một bơm lọc thứ hai song song với máy sủi, phòng khi bơm chính hỏng lúc bạn vắng nhà. Nếu đi quá 7–10 ngày, bể nên có lọc tốt và máy sủi. Công tắc hẹn giờ hoặc điều khiển từ xa qua ứng dụng điện thoại sẽ giúp bạn quản lý dễ hơn.
6. Hẹn giờ đèn: cài đèn theo đúng chu kỳ ngày đêm bể vẫn chạy hằng ngày. Một nguồn Việt Nam lại khuyên để đèn sáng cho cá tìm thức ăn. Các nhà sản xuất Mỹ thì khuyên dùng hẹn giờ để giữ nhịp ngày đêm bình thường.
7. Chọn cách cho ăn: nhịn, máy cho ăn tự động, nhờ người trông hoặc thả thức ăn sống (xem mục dưới).
8. Trước khi khóa cửa: nhìn lại xem lọc đã bật lại chưa. Nhiều người thay nước xong rồi quên bật lọc.

Chọn cách cho ăn khi vắng nhà

Không cho ăn. Với chuyến đi từ một tuần trở xuống và cá trưởng thành khỏe, đây là cách đơn giản nhất. Có nguồn khuyên không để cá nhịn suốt chuyến trong ba trường hợp: cá bột cần ăn mỗi ngày, cá đang hồi phục sau bệnh, hoặc bạn đi hơn một tuần.

Máy cho ăn tự động.

• Chạy thử máy vài ngày trước khi đi để chắc máy hoạt động và nhả đúng lượng.
• Chỉ nạp đủ thức ăn cho chuyến đi.
• Cài lượng thấp nhất mà cá cần. Máy vẫn nhả đều kể cả khi cá bỏ ăn hay lọc hỏng, và nước sẽ bẩn.
• Loại cơ bản nhả 12 tiếng một lần. Loại tốt hơn cho chỉnh giờ ăn. Một mẫu máy cho ăn được tới 4 lần mỗi ngày, pin sạc một lần dùng 3–6 tháng.
• Nên nhờ ai đó ghé xem máy vài ngày một lần.

Nhờ người trông.

• Người trông nên ghé 2–3 ngày một lần.
• Việc giao cho họ càng đơn giản càng tốt: nhìn bể, cho ăn, xem mực nước. Bạn ghi hướng dẫn ra giấy.
• Chia sẵn thức ăn cho từng ngày, ví dụ bỏ vào hộp chia thuốc hoặc túi nhỏ có ghi ngày. Thức ăn đông lạnh dạng khối sạch hơn và dễ chia phần hơn thức ăn dạng vảy.
• Để sẵn mấy xô nước đã xử lý cho người trông châm thêm, đánh dấu mực nước cần châm tới. Để lại số điện thoại của bạn và số của một người chơi lâu năm hoặc cửa hàng cá.
• Đừng nhờ người chưa quen bể cá cạo rêu, thay bình CO2 hay ấp artemia.
• Người không rành cá hay cho ăn quá tay vì thấy cá có vẻ đói. Lỡ quên một bữa thì bỏ luôn bữa đó, không cho ăn gấp đôi ở bữa sau.
• Một nguồn Việt Nam khuyên nhờ người trông bể nếu bạn đi quá 5 ngày.

Thức ăn sống cho cá kén ăn. Nếu đi dài ngày mà cá kén ăn, bạn có thể thả thức ăn sống như trùn đen, bo bo, gammarus hoặc ốc. Cho chúng vào một hộp nổi có đục lỗ để thức ăn thoát ra từ từ.

Sai lầm hay gặp

• Dùng viên thức ăn kỳ nghỉ (khối thức ăn tan chậm): loại viên này ít dinh dưỡng, dễ làm bẩn nước và cá có khi không thèm ăn. Viên rã ra thành mảnh quá to so với miệng cá nhỏ, có thể làm amoniac tăng vọt và rêu bùng phát. Nếu vẫn muốn dùng, bạn thử trước khi đi một tuần để chắc cá chịu ăn. Trong thời gian dùng viên thì ngưng hẳn các kiểu cho ăn khác.
• Cho ăn no căng hôm trước ngày đi: nước bẩn rất nhanh.
• Thả quá nhiều thức ăn sống hoặc quá nhiều cây trước khi đi: bể dễ bẩn nước.
• Vệ sinh mạnh sát ngày đi: xáo nền hay đụng vào vật liệu lọc vi sinh ngay trước chuyến đi là không nên.
• Quên bật lọc sau lần thay nước trước khi đi.
• Cho ăn bù khi về: cá dễ bị rối loạn tiêu hóa và chướng bụng. Bạn bắt đầu lại bằng những phần thật nhỏ.

Kiểm tra lại khi về

• Xem cá có khỏe và bơi lội bình thường không.
• Kiểm tra sưởi, xem lọc có chảy đều không, giũ sạch bông lọc.
• Một nguồn khuyên thay nước trong vòng vài ngày sau khi về nếu bạn đi từ một tuần trở lên. Một nguồn khác khuyên thay khoảng 20% nước sau khi về.
• Tăng lượng ăn từ từ trong 3–5 ngày đầu. Cá đói lúc bạn vắng nhà không cần bữa to hơn, cho ăn thêm có thể hại cá.

Về quê ăn Tết: lưu ý cho bể ở Việt Nam

Nhiều người chơi ở mình lo nhất chuyện bể cá mỗi lần về quê ăn Tết. Vài điều nên làm:

• Đặt bể ở chỗ thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh chỗ nóng.
• Với bể ngoài trời hay thùng xốp, bèo tấm và cây trong bể làm thức ăn tự nhiên cho cá. Bạn cũng có thể thả bo bo hoặc trùn, vì chúng sống được trong bể.
• Một phễu cho ăn với một ít trùn chỉ nuôi cá được khoảng 2–3 ngày.
• Với cá săn mồi hoặc cá lớn, một nguồn gợi ý cho ăn no rồi thả thêm khoảng 5–6 con cá nhỏ còn sống làm mồi. Chỉ thả vài con thôi, thả nhiều thì nước bẩn.
• Mất điện lúc vắng nhà có thể làm cá thiếu oxy và sinh bệnh. Nguy cơ cao hơn nếu nước đã bẩn sẵn vì cho ăn nhiều. Đây là lý do nên kiểm tra kỹ sủi và lọc trước khi đi.