Diệt rêu hại bằng cá, tép, ốc: chọn loài nào và thả lúc nào

Rêu hại gần như bể nào cũng gặp, nhất là trong vài tuần đầu sau khi set bể. Gỡ bằng tay thì mất công, dùng thuốc thì dễ làm hại cây và rêu cảnh. Cách nhẹ nhàng hơn là nhờ các loài ăn rêu dọn giúp mỗi ngày.

Bài này giới thiệu những loài cá, tép, ốc ăn rêu quen thuộc với dân chơi Việt, thời điểm nên thả, cách thả cho chúng sống khỏe, và cách kết hợp với thay nước, gỡ rêu để bể sạch lâu dài.

Cá nào ăn rêu tốt và dễ nuôi

Cá ô tô và cá bút chì là hai cái tên gần như bể thủy sinh nào cũng nên có. Hai loài này khá khỏe. Cá bút chì đặc biệt dễ nuôi và ít bệnh. Bạn có thể thả chúng khi bể đã chạy được khoảng 5–7 ngày.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:59 Cá ô tô bơi trên nền cát trong bể thủy sinh.
• Xem video từ ▶ 1:09 Cá nhỏ bơi giữa thảm cây thủy sinh xanh um.

Nếu chỗ bạn không bán cá ô tô hay cá bút chì, cá mún và cá bình tích là lựa chọn rẻ, dễ mua. Có điều hai loài này thải phân khá nhiều, làm bể nhanh bẩn. Cách hợp lý là chỉ thả chúng vào lúc rêu đang bùng, khi rêu đã giảm thì vớt ra.

Ngoài ra còn có một số loài cá dọn bể chuyên dụng. Chúng thường khó nuôi hơn và giá cao hơn, nên cân nhắc kỹ trước khi mua.

Ốc Nerita cho tảo nâu

Ốc Nerita chuyên ăn tảo nâu (tảo silic, diatom), loại rêu phủ một lớp màu nâu lên kính, lá và đá ở bể mới. Ốc này khỏe, dễ nuôi và chịu được nước bể còn non. Bạn có thể thả ốc rất sớm, khoảng 2–3 ngày sau khi set bể.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:27 Một con ốc nhỏ bò trên lá khô trong bể.

Nhược điểm của Nerita là khi trưởng thành chúng đẻ trứng bám khắp nơi trong bể, trông khá bẩn. Ai kỹ tính về thẩm mỹ thì nên tính trước chuyện này.

Tép ăn rêu: Amano hay tép nội

Tép Amano nổi tiếng là ăn rêu giỏi. Có điều giá hơi cao, và giai đoạn đầu khi chưa quen bể chúng hay bò ra ngoài. Nếu bể không có nắp, bạn dễ mất tép theo kiểu này.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:42 Một cốc tép nhỏ mới bắt, chuẩn bị thả vào bể.

Muốn tiết kiệm hơn thì có thể chuyển sang tép màu hoặc tép suối. Những loài này ăn rêu khá tốt nếu nuôi với mật độ đông. Riêng tép suối thường là tép bắt ngoài tự nhiên. Chúng ưa nước mát và cần thời gian làm quen với nước bể, nên mua về một thời gian hay bị hao hụt. Độ bền của chúng không bằng Amano.

Thả cá, tép, ốc sao cho ít chết

Phần lớn cá tép chết sau khi mua về là do sốc nước. Các bước nên làm:

1. Thả nguyên bịch vào bể, ngâm khoảng 10 phút cho nhiệt độ trong bịch và trong bể gần bằng nhau.
2. Đổ cá tép cùng nước trong bịch ra một cái xô hoặc chậu nhỏ.
3. Dùng một đoạn dây sủi khí nhỏ dẫn nước từ bể nhỏ giọt vào xô. Nước bể chảy vào từ từ để cá tép quen dần với nước mới.
4. Khi lượng nước trong xô đã tăng lên đáng kể, vớt cá tép thả vào bể.

Thả tép mà không thấy tép đâu

Nhiều người thả tép vào để ăn rêu rồi không bao giờ thấy con nào. Tép vốn nhát, nhất là trong bể có cá thì chúng trốn kỹ trong cây và lũa. Ban đêm khi tắt đèn, tép mới bò ra ăn rêu. Muốn kiểm tra thì tối soi đèn pin vào bể, bạn sẽ thấy tép ra ăn khá đông.

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:41 Bụi cây và rêu dày trong bể, nơi tép ẩn nấp.
• Xem video từ ▶ 3:45 Cây thủy sinh rậm rạp, chỗ tép có thể trốn kỹ.

Sinh vật ăn rêu chưa đủ, vẫn cần thay nước và gỡ rêu

Cá, tép, ốc ăn rêu giúp giữ rêu ở mức thấp suốt quá trình chơi. Nhưng chúng không phải giải pháp trọn gói. Bạn vẫn phải kết hợp với cách cơ học: thấy rêu thì gỡ bằng tay, và thay nước đều đặn.

• Bể mới set: tuần đầu nên thay nước mỗi ngày, khoảng 30–50%.
• Bể đã ổn định: thay nước tối thiểu 1 lần mỗi tuần, có thời gian thì thay 2 lần.

Lịch thay nước này không bắt buộc ai cũng phải theo y hệt. Miễn là bể của bạn không có rêu hại, hoặc rêu ít đến mức không ảnh hưởng gì đến việc chơi.

Vì sao thuốc diệt rêu chỉ nên là cách cuối cùng

Đánh nhau với rêu hại thì bể nào cũng chịu thiệt. Nhiều cây phải cắt tỉa, có khi phải nhổ bỏ cả bụi đang lên đẹp. Dùng thuốc diệt rêu thì rêu cảnh cũng bị ảnh hưởng, rất dễ vàng hàng loạt. Vì thế phòng vẫn hơn chữa. Khi đã phải xử lý thì ưu tiên cách cơ học và sinh học trước. Hóa chất chỉ dùng khi thật sự hết cách.

Bắt đầu từ đâu

• Bể vừa set xong: thả vài con ốc Nerita sau 2–3 ngày, rồi thả cá ô tô hoặc cá bút chì khi bể chạy được 5–7 ngày.
• Thay nước 30–50% mỗi ngày trong tuần đầu, sau đó giữ ít nhất 1 lần mỗi tuần.
• Khi mua tép, ngâm bịch 10 phút rồi châm nước nhỏ giọt bằng dây sủi khí trước khi thả.
• Thấy rêu thì gỡ tay ngay, đừng vội dùng thuốc.