Hướng dẫn chăm sóc cá đĩa – Vua của bể cá nước ngọt

Cá đĩa là một trong những loài cá nước ngọt đẹp nhất trong giới chơi cá cảnh. Chúng nổi tiếng nhờ màu sắc rực rỡ và thân hình tròn, to. Nhưng cá đĩa cũng mang tiếng là cực kỳ khó nuôi. Trên các diễn đàn, người ta hay đưa ra những quy tắc rất khắt khe, kiểu như thay 100% nước mỗi ngày. Thực tế thì chỉ một số ít người theo nổi những quy tắc đó. Phần đông người chơi nuôi theo những cách đỡ tốn công hơn. Những lời khuyên dưới đây đúc kết từ nhiều năm nuôi cá đĩa tại nhà, chăm cá đĩa ở cửa hàng cá và giúp khách nuôi thành công. Đây là những lời khuyên thực tế và mẹo hữu ích cho người mới set bể cá đĩa đầu tiên.

Nhiệt độ lý tưởng cho cá đĩa là bao nhiêu?

Mẹo đơn giản nhất để cá đĩa sống khỏe là nâng nhiệt độ nước. Bạn rất nên giữ nước ở 29–30°C. Lý do là các trại cung cấp cá đĩa thường giữ nước ở khoảng nhiệt này. Ép cá quen với nước mát hơn sẽ làm chúng khó chịu. Khi nước nóng, cá đĩa hoạt động nhiều hơn, trao đổi chất tốt, lớn nhanh hơn và lên màu đẹp hơn. Muốn nuôi cá đĩa thành công thì bạn phải chấp nhận thay đổi này, dù nó có thể khác với thói quen nuôi cá thường ngày của bạn.

Ngoài nhiệt độ, bạn cũng cần để ý pH và độ cứng của nước. Giữ pH ở mức nào là chuyện khá gây tranh cãi, vì nhiều người rất coi trọng chỉ số này. Theo kinh nghiệm thực tế, cả cá đĩa bắt ngoài tự nhiên lẫn cá đĩa sinh sản nhân tạo đều sống tốt ở pH 6,8–7,6. Độ cứng cũng vậy. Cá đĩa thường ổn trong nước mềm đến cứng vừa. Kinh nghiệm này chưa tính đến cá đĩa lai tạo ở Đức. Dòng này nổi tiếng là chịu được pH cao hơn và nước cứng hơn. Nếu bạn muốn cho cá đẻ và nuôi cá bột thì pH và độ cứng phải thấp hơn nhiều. Còn nếu chỉ nuôi để ngắm thì hai thông số này không quan trọng lắm.

Bể cá đĩa vẫn trồng cây thủy sinh và nuôi thêm cá khác được. Có điều cây và cá đó phải chịu được mức nhiệt cao mà cá đĩa bắt buộc phải có.

Cá đĩa cần bể cỡ nào?

Bể càng to càng tốt. Bạn nên dùng bể từ khoảng 280 lít trở lên. Bể khoảng 210 lít vẫn nuôi được, nhưng khi đó bạn buộc phải thay nước rất nhiều. Đừng quên cá đĩa lớn khá to, nuôi đúng cách thường đạt đường kính 13–18 cm. Thêm nữa, nước càng nóng thì cá trao đổi chất càng mạnh. Bạn phải cho ăn nhiều hơn, và cá cũng thải ra nhiều chất thải hơn. (Đó là lý do người ta hay khuyên thay nước liên tục như vậy.)

Nhiều người hỏi nuôi một con cá đĩa có được không. Về kỹ thuật thì được. Lấy chó làm ví dụ. Chó vốn là loài sống theo bầy, vậy mà nhiều người chỉ nuôi một con rồi để nó ở nhà một mình cả ngày. Không lý tưởng, nhưng vẫn làm được. Cá đĩa cũng thế. Có điều cá đĩa bản chất là cá sống theo đàn. Chúng thoải mái hơn nhiều khi ở giữa một đàn đông đồng loại. Hơn nữa, cá đĩa là cá cichlid, nên chúng có thể bắt nạt nhau nếu đàn không đủ đông. Để giảm tính hung hăng giành lãnh thổ, bạn nên mua 10–12 con cá đĩa non cùng một lúc cho bể 280 lít. (Chọn những con cỡ xấp xỉ nhau để không con nào bị giành mất phần ăn.) Khi cá lớn dần, bạn sẽ nhận ra những con đực hay gây sự và có thể trả chúng lại cho cửa hàng cá. Cuối cùng bạn sẽ có một đàn sáu con cá đĩa trưởng thành, đẹp và khá hiền, phần lớn là cá cái, có thể kèm vài con đực.

Về bố trí bể, bạn có thể nuôi cá đĩa trong bể trồng cây, miễn là chọn những loại cây chịu được nhiệt cao như anubias, dương xỉ java, bacopa, các loại cây kiếm và micro sword. Bạn cũng nên lắp thêm đá sục khí, vì nước càng nóng thì càng chứa ít oxy. Vào mùa hè, khi trời nóng hơn bình thường, có đá sục khí thì bể cũng đỡ nguy cơ thiếu oxy. Cách hay là bắt đầu với một đàn cá đĩa non đông con, rồi bớt dần những con hung hăng nhất.

Cá đĩa có thực sự cần thay nước hằng ngày không?

Còn tùy. Thay nước là để loại bỏ chất thải tích tụ. Vì thế mỗi lần thay bao nhiêu và bao lâu thay một lần sẽ khác nhau ở từng bể. Bạn cần tính đến kích thước bể, số lượng cá, lượng thức ăn và mức lọc sinh học trong bể (chẳng hạn vi khuẩn có lợi và cây sống). Theo quy tắc chung, nên giữ nitrat dưới 40 ppm với bể trồng cây và dưới 20 ppm với bể không trồng cây. Muốn biết bể của mình cần thay nước bao lâu một lần, bạn có thể dùng que thử nước bể cá.

Có thể nuôi cá nào chung với cá đĩa?

Cá nuôi chung phải đạt hai tiêu chí. Chúng phải sống được ở nhiệt độ cao, và không được giành ăn hơn cá đĩa. Nhìn chung cá đĩa ăn chậm. Nếu nuôi chung với những loài bơi nhanh, thân thon như viên đạn (như cá barb, hay thậm chí một đàn tetra thật đông), cá đĩa thường sẽ thua trong cuộc giành mồi. Ngay cả những loài ưa nước nóng khác như cá heo vân (clown loach), cá phượng hoàng xanh (German blue ram) hay cá ông tiên cũng có thể quá nhanh so với cá đĩa. Thay vào đó, bạn nên cân nhắc bắt đầu với bể chỉ nuôi cá đĩa, để chúng làm cá chủ đạo. Khi cá đã ăn tốt, bạn có thể thêm dần cá neon vua, cá chuột Sterbai hoặc một con cá dọn bể bristlenose. Nhưng đừng nuôi chung quá nhiều, nếu không cá đĩa có thể bị thiếu ăn. Cá neon vua là lựa chọn nuôi chung phổ biến trong bể cá đĩa. Dù vậy, bạn đừng thả nhiều đến mức chúng giành hết thức ăn của cá đĩa.

Thức ăn tốt nhất cho cá đĩa là gì?

Phần lớn người nuôi cho cá đĩa ăn thức ăn quá to, vì không biết miệng cá đĩa khá nhỏ. Nếu bạn thấy cá đớp mồi, nhả ra rồi lại đớp lại, có thể thức ăn đang quá cỡ. Trùng huyết đông lạnh rất tốt vì thân mảnh, cá dễ hút vào. Có điều cá đĩa khá dễ nghiện món này. Bạn nên cho ăn nhiều loại thức ăn nhỏ khác nhau để cá có đủ mọi chất cần thiết. Một số thức ăn chế biến sẵn cho kết quả tốt là Hikari Vibra Bites, Sera Discus Granules, Tetra Discus Granules và Hikari Discus Bio-Gold. Ngoài ra bạn có thể dùng Artemia đông lạnh hoặc sống, giun đen sống hoặc sấy đông khô, và giun microworm sống.

Vì sao cá đĩa đắt như vậy?

Như đã nói ở trên, muốn cho cá đĩa đẻ và nuôi cá bột thì bể phải giữ cực kỳ sạch. Công việc này tốn rất nhiều thời gian và công sức. Nhất là khi cá đĩa cần nhiều thời gian hơn để đạt cỡ trưởng thành so với những loài cá rẻ hơn như cá bảy màu. Bạn có thể mua cá đĩa từ người nuôi ở địa phương, cửa hàng cá hoặc mua online. Nhưng nếu chưa từng nuôi cá đĩa, lời khuyên tốt nhất là tránh cả hai đầu giá. Đừng mua những con rẻ nhất, vì chúng có thể kém chất lượng. Cũng đừng mua cá trưởng thành, vì cá có thể chết do bạn còn thiếu kinh nghiệm. Nhớ mua cả một nhóm cá cùng kích thước để hạn chế chuyện cá bắt nạt nhau. Nuôi cá đĩa để ngắm dễ hơn nhiều so với công chăm sóc mà chuyện cho cá đẻ và nuôi cá bột đòi hỏi.

Làm sao để cá đĩa luôn khỏe mạnh, vui vẻ?

Điều quan trọng nhất cần nhớ là giảm stress cho cá. Hãy nâng nhiệt độ, giữ nước sạch và ổn định, và cho ăn đúng cách. Đừng để trẻ con gõ vào kính, và hạn chế người qua lại gần bể. Cũng đừng đặt bể sát TV, chỗ có nhiều tiếng ồn lớn và ánh sáng nhấp nháy. Cá đĩa là loài nhút nhát. Bất cứ điều gì bạn làm để chúng thấy an toàn cũng có ích rất nhiều cho sức khỏe và chất lượng sống của chúng.

Cuối cùng, đừng quên giảm stress cho chính bạn! Nhiều người mới nuôi cá đĩa dành quá nhiều thời gian lo mình lỡ tay làm hại cá, thay vì thư giãn và ngắm vẻ đẹp lộng lẫy của chúng. Chỉ cần theo những hướng dẫn đơn giản này, bạn đã sẵn sàng có một bể cá đĩa thành công, mang lại niềm vui trong nhiều năm tới.