Nên cho cá ăn bao lâu một lần và bao nhiêu là đủ?

Mới chơi cá, chuyện cho ăn thế nào rất dễ làm bạn rối. Cá lúc nào cũng bơi sát kính đòi ăn, nhưng không phải cứ đòi là bạn phải cho. Phần dưới đây nói về lượng thức ăn, số bữa mỗi ngày, nên cho cá ăn gì, và cá nhịn được bao lâu khi bạn đi vắng.

Cá ăn gì?

Chỉ cần nhìn mấy dãy kệ thức ăn cá ở cửa hàng là thấy không phải loài nào cũng ăn giống nhau. Thức ăn cho cá betta và thức ăn cho cá vàng có thể khác nhau khá nhiều về thành phần. Nhưng nếu trên hũ không in hình loài cá bạn đang nuôi thì sao? Khi đó bạn cần tìm hiểu về loài cá của mình và tự trả lời mấy câu hỏi sau:

• Chúng ăn thịt, ăn thực vật hay ăn tạp?
• Chúng thích thức ăn khô làm sẵn, thức ăn đông lạnh hay thức ăn sống?
• Thức ăn cỡ nào thì vừa miệng chúng?
• Chúng cần thức ăn nổi hay thức ăn chìm? (Có loài ăn ở tầng mặt, có loài ăn ở tầng giữa hoặc tầng đáy.)
• Cá có thích món đó không, và có ăn hết nhanh không?

Giá tiền và chất lượng thành phần cũng là chuyện bạn nên tính đến. Phần lớn mọi người chỉ nghĩ tới thức ăn dạng mảnh, dạng viên và viên chìm dạng bánh. Thật ra bạn còn có thể cho cá ăn thức ăn đông lạnh, sấy đông khô, thức ăn dạng gel hoặc thức ăn sống để bữa ăn của cá có dinh dưỡng đa dạng hơn.

Dưới đây là vài câu hỏi hay gặp về khẩu phần của từng loài cá cảnh.

Cá vàng ăn gì? Cá vàng ăn tạp và rất háu ăn. Chúng ăn gần như mọi thứ, từ thịt, rau, tảo cho tới cả mảnh vụn trong bể. Bạn nên cho chúng ăn cân bằng và đa dạng, có cả đạm lẫn chất xơ, để cá nhận đủ dưỡng chất và vitamin.

Cá betta ăn gì? Cá betta thiên về ăn thịt và cần khẩu phần giàu đạm. Miệng betta hướng lên trên, rất hợp để đớp mồi nổi trên mặt nước như viên betta hay thức ăn sấy đông khô. Dù vậy, chúng vẫn sẵn sàng ăn cả thức ăn đông lạnh lẫn thức ăn sống.

Bao lâu cho cá ăn một lần?

Phần lớn cá chỉ cần ăn một lần mỗi ngày. Nếu thích, bạn có thể chia thành hai bữa nhỏ cho vui. Cá con đang lớn và những loài gặm chậm thường cần lúc nào cũng có sẵn thức ăn. Với nhóm này, có thể bạn phải cho ăn ba đến năm bữa thật nhỏ mỗi ngày, hoặc dùng loại thức ăn để lâu trong nước mà không rã nhanh, như thức ăn gel Repashy.

Cho cá ăn lúc nào là tốt nhất? Phần lớn cá thức vào ban ngày. Bạn nên cho ăn sau khi bật đèn bể ít nhất 10 đến 15 phút. Lúc đó cả bể đã tỉnh hẳn và sẵn sàng ăn. Còn nếu bạn nuôi các loài hoạt động về đêm như cá chạch kuhli hay cá tỳ bà (pleco), hãy cho chúng ăn sau khi đã tắt đèn bể cuối ngày. Trong bóng tối, các loài cá khác ít hoạt động hơn, nên bữa đêm cho chúng cơ hội ăn đủ hơn. Những loài sống về đêm như cá chạch kuhli có thể quá nhát để ra ăn ban ngày, vì vậy bạn nhớ bỏ thêm thức ăn khi tắt đèn.

Cho cá nhịn ăn có tốt không? Như đã nói, chuyện này tùy loài. Có người cố ý bỏ một hai ngày không cho ăn để chắc rằng cá không bị ăn quá nhiều mà sinh bệnh. Thực tế, những loài cá săn mồi cỡ lớn có thể chỉ cần ăn vài lần mỗi tuần. Ngược lại, cá nano và cá bột có dạ dày nhỏ nên thường phải ăn nhiều bữa hơn.

Nên cho cá ăn bao nhiêu?

Bạn sẽ hay nghe những lời khuyên chung chung kiểu "cho lượng cá ăn hết trong 5 phút". Người khác lại quả quyết cá nhà họ chỉ cần 30 giây là ăn sạch bữa. Ý kiến vênh nhau nhiều như vậy là vì có loài ăn rất nhanh, có loài ăn rất chậm. Ngay cả các con cùng loài cũng có thể ăn uống khác nhau. Có con betta lùng từng mẩu thức ăn và ăn đến căng muốn vỡ bụng. Có con betta lại cực kỳ kén ăn, thức ăn phải nằm đúng 4 mm trước miệng nó mới chịu đớp.

Muốn biết khẩu phần đã vừa chưa, cách tốt hơn là nhìn độ tròn của bụng cá, cả từ trên xuống lẫn từ bên hông. Nếu từng vào phòng khám thú y, có thể bạn đã thấy bảng đánh giá mức béo phì của chó mèo dựa vào bề ngang thân. Cá cũng vậy, bạn cho ăn đến khi bụng hơi tròn là được. Tất nhiên, những loài vốn có thân tròn như một số dòng cá vàng hay cá molly bóng thì khó nhìn hơn. Với các loài này, bạn nên tìm ảnh cá khỏe mạnh trên mạng để so.

Làm sao biết mình đang cho cá ăn quá nhiều?

Cá bụng căng phình, thải nhiều phân, hoặc không mấy hào hứng khi tới bữa là dấu hiệu chúng có thể đang ăn quá nhiều. Ngoài ra còn vài dấu hiệu khác bạn nên để ý, như thức ăn thừa đọng thành đống dưới đáy bể (lâu dần có thể mọc nấm trắng xù), tảo mọc, hoặc ốc và giun tăng số lượng đột biến. Thức ăn thừa làm bẩn nước rất nhanh. Vì thế bạn cũng có thể gặp nước đục, bọt nổi trên mặt nước, hoặc dùng bộ test đo ra amoniac, nitrit, nitrat cao. Cá betta rất dễ ăn quá đà, nên bạn chỉ cho ăn vừa đủ để bụng hơi tròn chứ đừng để phình quá mức.

Cho ăn quá nhiều lâu ngày có thể làm cá sinh bệnh, như gan nhiễm mỡ, táo bón, hoặc nhiễm khuẩn và nấm do nước bẩn. May là cách xử lý khá đơn giản:

• Cho ăn ít lại.
• Vớt thức ăn thừa sau 10 phút.
• Cân nhắc cho cá nhịn một ngày mỗi tuần để cơ thể cá được nghỉ.

Bạn cũng nên hỏi lại xem người nhà hay bạn cùng phòng có cho cá ăn thêm trong ngày mà bạn không hay biết hay không.

Làm sao biết mình đang cho cá ăn quá ít?

Cá gầy, bụng lõm, màu nhạt hơn bình thường, hoặc chết dần từng con là dấu hiệu có thể bạn cần tăng khẩu phần. Có điều, các dấu hiệu này rất giống triệu chứng cá bị ký sinh trùng hoặc giun trong nội tạng. Nếu bạn đã cho ăn đầy đủ mà cá vẫn không lên cân, có thể chúng cần thuốc trị ký sinh trùng hoặc thuốc tẩy giun để diệt những vị khách không mời này.

Cá nhịn ăn được bao lâu?

Nếu bạn sắp đi xa hay đi du lịch thì có thể không cần lo. Cá trưởng thành thường nhịn được một tuần, tùy kích thước, tốc độ trao đổi chất và nhiệt độ nước. Còn nếu bạn có cả bể cá bột mới nở cần ăn liên tục, tốt nhất nên lắp máy cho cá ăn tự động hoặc nhờ người trông giúp.

Vì sao cá lúc nào cũng đói?

Ngoài tự nhiên, không phải ngày nào cá cũng may mắn kiếm được thức ăn. Vì vậy, gặp được mồi là chúng ăn càng nhiều càng tốt, phòng khi hôm sau không kiếm được gì. Những loài ăn theo cơ hội như vậy lúc nào cũng tỏ ra đói meo, dù bạn vừa cho ăn 15 phút trước. Đừng để vẻ háo hức của cá lừa bạn cho ăn nhiều hơn mức cần. Thay vào đó, bạn có thể chia khẩu phần mỗi ngày thành hai hoặc ba phần. Như vậy bạn vẫn được vui vì cho cá ăn nhiều lần trong ngày.

Cá có tự ngừng ăn khi no không? Nói chung là có. Khi dạ dày không giãn thêm được nữa, cá không thể nhét thêm thức ăn cho tới khi tiêu hóa bớt. Tuy vậy, nếu ngày nào cá cũng ăn đến căng cứng bụng thì béo phì và các vấn đề sức khỏe khác có thể xuất hiện.