Những câu hỏi thường gặp về cá betta

Betta là một trong những loài cá cảnh nước ngọt được nuôi nhiều nhất và dễ nhận ra nhất. Phần hỏi đáp dưới đây gom lại những thắc mắc hay gặp nhất về betta, trong đó có chuyện vì sao đôi khi cá nhả thức ăn ra.

Cá chọi Xiêm là gì?

Cá chọi Xiêm (Siamese fighting fish) là cái tên người ta hay dùng để gọi cá betta nói chung. Thật ra tên này chỉ dành cho loài Betta splendens. Đây cũng là loài bán nhiều nhất ở các cửa hàng.

Các loài betta

Chi Betta có khoảng 70 loài và thuộc họ cá tai tượng (Osphronemidae). Dù vậy, gần như toàn bộ betta bán ở cửa hàng cá cảnh đều là loài Betta splendens.

Màu sắc của betta

Betta có rất nhiều màu: đỏ, xanh dương, cam, vàng, xanh lá, tím, nâu, trắng và đen. Cá có thể một màu, hai màu, nhiều màu, vân cẩm thạch, loang hoặc đốm. Dạng vây của betta cũng rất đa dạng.

Betta sống được bao lâu?

Betta thường sống khoảng hai đến năm năm. Nếu được chăm tốt, cá có thể sống lâu hơn thế. Betta đực bày bán ở cửa hàng có khi đã được một tuổi, vì cần đủ thời gian để lên màu và ra vây trọn vẹn. Betta cái thì thường được bán khi khoảng sáu tháng tuổi.

Betta ăn gì?

Betta là cá ăn thịt. Chúng cần thức ăn giàu đạm động vật. Ngoài tự nhiên, món ưa thích của betta là côn trùng và ấu trùng côn trùng. Nuôi trong bể, cá sống khỏe với thực đơn đa dạng gồm cám viên hoặc cám mảnh làm từ bột cá, thêm trùng huyết đông lạnh hoặc sấy khô. Thỉnh thoảng cho ăn thêm artemia sống và trùng huyết sống là rất tốt. Hai món này cũng là lựa chọn lý tưởng khi bạn cần vỗ béo cặp cá trước khi cho sinh sản.

Betta không chịu ăn hoặc nhả thức ăn ra thì sao?

Cá mới mang về nhà mà chưa chịu ăn là chuyện khá thường gặp. Với betta thì càng hay xảy ra, vì loài này vốn nổi tiếng kén ăn. Bạn cứ cho ăn từng chút một và đổi nhiều loại thức ăn khác nhau, rồi cá sẽ chịu ăn. Betta nhả thức ăn ra cũng không có gì đáng lo. Đây cũng là hành vi bình thường, và người ta cho rằng cá làm vậy để làm nhỏ và mềm miếng ăn. Nếu thử hết cách mà cá vẫn không ăn, bạn hãy cho thử trùng huyết sống hoặc artemia sống như một món thưởng. Gần như lúc nào một trong hai món này cũng khiến betta chịu ăn. Có điều bạn đừng cho ăn đồ sống quá thường xuyên. Nếu không, betta có thể bắt đầu chê mọi thứ khác.

Có thể nuôi betta trong bình cắm hoa không?

Bạn không nên nuôi betta trong bình cắm cây. Betta cần nước sạch và ấm thì mới sống khỏe. Một bể có lọc và sưởi đáp ứng những điều kiện này dễ hơn nhiều.

Nhiệt độ nước cho betta

Betta khỏe nhất khi nước ở khoảng 24 đến 27°C. Khi cho betta sinh sản, nhiệt độ nước nên trên 27°C. Nước càng lạnh thì cá càng lờ đờ, nhất là khi nhiệt độ xuống dưới 24°C.

Bao lâu thì nên thay nước một lần?

Nếu betta sống trong bình nhỏ không có lọc, bạn nên thay nước cách ngày. Nếu nuôi trong bể có lọc, bạn nên thay một phần nước mỗi tuần. Thức ăn thừa cũng cần vớt ra ngay để không làm bẩn nước. Betta nhạy cảm với chất lượng nước, và khi nước xấu đi thì cá rất hay bị thối vây.

Có thể nuôi nhiều betta chung một bể không?

Tuyệt đối không nuôi chung các con betta đực với nhau. Chúng sẽ đánh nhau, nhiều khi đến chết. Con đực cũng tấn công con cái, tuy nhẹ tay hơn. Vì vậy chỉ nên để con đực ở chung với con cái một thời gian ngắn khi cho sinh sản. Còn betta cái thì có thể nuôi chung nhiều con, miễn là bể đủ rộng để con nào cũng có chỗ riêng của mình.

Betta đực và betta cái

Con đực có màu rực rỡ hơn con cái. Vây của con đực dài hơn nhiều, tính cũng hung hăng hơn. Con cái thì thân ngắn hơn và bầu hơn. Khi trưởng thành, con cái có một "đốm trứng" nằm giữa vây bụng và vây hậu môn. Con cái cũng không có phần "râu" đặc trưng mà con đực xòe ra khi phùng mang.

Tổ bọt là gì?

Tổ bọt là một cụm bọt nổi trên mặt nước do betta đực thổi ra. Cá tạo bọt từ nước bọt của mình nên bọt bền hơn và hơi dính. Nhờ vậy các bọt bám vào nhau trên mặt nước. Con đực làm tổ để ấp trứng và giữ cá bột sau khi sinh sản. Nhiều khi không có con cái, con đực vẫn thổi tổ bọt. Thường thì một con đực sống một mình mà thổi tổ là dấu hiệu nó khỏe và thấy thoải mái với chỗ ở của mình.

Khi sinh sản, con đực dụ con cái vào dưới tổ bọt rồi quấn thân quanh con cái. Con cái đẻ tới đâu thì con đực thụ tinh cho trứng tới đó. Trứng bắt đầu chìm xuống, con đực ngậm trứng vào miệng rồi nhả lên tổ bọt. Đẻ xong, con đực sẽ đuổi con cái đi. Nếu bạn không vớt con cái ra khỏi bể đẻ, con đực sẽ tấn công nó. Con đực chăm trứng trong tổ bọt và chăm luôn cá bột khi trứng nở. Khi cá bột đã đủ lớn để tự bơi, bạn nên vớt con đực ra. Cá con ăn được thức ăn bột cho cá bột, trùng cỏ và artemia mới nở. Khi các con đực bắt đầu hung hăng với nhau thì bạn tách chúng ra riêng.

Tài liệu tham khảo

• Bettas Need More Than Bowls. University of Illinois College of Veterinary Medicine.