Nuôi bể nước lợ: cá cung thủ, cá nâu, cá chim bạc mono

Bể nước lợ là kiểu bể ít người chơi ở Việt Nam, dù các loài hợp với nó lại khá quen: cá cung thủ (archer fish, chi Toxotes), cá nâu (scat, Scatophagus argus) và cá chim bạc mono (Monodactylus). Nước trong bể có pha muối nhưng nhạt hơn nước biển nhiều. Phần lớn việc chăm sóc giống bể nước ngọt. Khác biệt chính là cách châm nước và thay nước.

Bài này hướng dẫn cách giữ độ mặn ổn định, thay nước cho bể lợ, cách các loài chia tầng bơi và cách cho ăn một bể có nhiều loài với cỡ miệng khác nhau.

Bể nước lợ mặn đến mức nào

Độ mặn thường đo bằng tỷ trọng (specific gravity) với tỷ trọng kế hoặc khúc xạ kế. Bể biển thường để quanh 1.022 đến 1.025. Bể nước lợ thấp hơn nhiều. Bể trong ví dụ này lúc mới thả cá chỉ ở khoảng 1.004. Sau đó độ mặn được nâng chậm qua khoảng một tháng lên 1.008, và đó là mức cao nhất người nuôi muốn giữ lúc này.

Điều đáng học là nâng từ từ. Cá mới về đã quen một mức mặn nhất định, nếu đổi đột ngột sẽ dễ sốc. Cứ mỗi lần thay nước nhích lên một chút rồi theo dõi cá là cách an toàn.

Vì sao phải châm bù bằng nước ngọt

Bể nào cũng bay hơi nước và mực nước tụt dần. Với bể lợ hay bể biển, thứ bay đi chỉ là nước. Muối và khoáng ở lại hết trong bể. Vì vậy càng bay hơi thì nước càng mặn.

Muốn giữ độ mặn ổn định, bạn châm bù phần hao hụt bằng nước ngọt đã khử clo. Không châm bằng nước lợ hay nước biển. Nếu cứ châm nước đã pha muối thì độ mặn sẽ tăng mãi sau mỗi lần châm.

• Đánh dấu mực nước chuẩn trên kính để dễ thấy lúc nước tụt.
• Châm bù bằng nước ngọt, không pha muối.
• Đo lại độ mặn định kỳ, nhất là sau vài lần châm.

Thay nước cho bể lợ thế nào

Thay nước bể lợ hơi mất công hơn bể ngọt vì phải pha muối trước. Cách làm gọn nhất là pha sẵn trong một thùng lớn, ở đây là thùng khoảng 208 lít, rồi bơm lên bể.

1. Pha muối vào thùng chứa nước sạch cho đến khi độ mặn đúng bằng mức của bể, ví dụ 1.008.
2. Tháo bông lọc ra vệ sinh như bể ngọt bình thường.
3. Rút bớt một phần nước bể ra ngoài.
4. Bơm nước lợ đã pha từ thùng lên bể.
5. Đo lại độ mặn sau khi thay để chắc chắn không lệch.

Nếu bạn đã có bể biển thì việc này khá đơn giản, chỉ cần pha muối loãng hơn. Muối là khoản tốn thêm so với bể ngọt, nhưng lượng dùng ít hơn bể biển nhiều. Đổi lại bạn nuôi được những loài khó gặp trong bể ngọt. Bể lợ cũng là bước đệm tốt trước khi chuyển sang chơi bể biển.

Ba loài chia tầng bơi ra sao

Bể đẹp là bể có cá hoạt động ở cả tầng mặt, tầng giữa và tầng đáy. Ba loài này tự chia tầng khá tốt:

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:43 Cá cung thủ bơi sát tầng mặt, miệng hướng lên.
• Xem video từ ▶ 5:18 Cá chim bạc mono bơi ở tầng giữa bể.

Cá mono bơi khắp tầng giữa và tầng đáy kéo theo các loài khác bơi theo, nên cả bể trông lúc nào cũng đông và sống động. Chúng không bơi đàn chặt chẽ. Riêng cá cung thủ hay tụ lại với nhau hơn.

Cá cung thủ thích có cây trong bể để thấy an toàn. Cây giả dưới đáy là đủ. Nếu mở nắp bể, chúng có thể phun nước rất xa, kể cả vào người đứng gần, nhất là lúc đói.

Cho ăn bể nhiều loài thế nào

Ba loài này có nhu cầu dinh dưỡng giống nhau, chỉ khác cỡ miệng và tầng kiếm ăn. Thay vì mở nhiều túi thức ăn khác nhau, bạn có thể trộn chung một hỗn hợp gồm viên to, viên nhỏ, que nổi nhỏ, cả loại nổi lẫn loại chìm. Mỗi loài sẽ tự chọn phần hợp với mình.

Trong video

• Xem video từ ▶ 7:12 Một nắm viên thức ăn to nhỏ trộn lẫn trên tay.
• Xem video từ ▶ 9:11 Cá bơi giữa bể, tranh nhau ăn thức ăn trong nước.

• Cá cung thủ thích thức ăn nổi và cỡ to hơn. Chúng có thể ăn ở tầng giữa, nhưng hiếm khi nhặt dưới đáy.
• Cá mono cần viên nhỏ vừa miệng.
• Cá nâu ăn mọi thứ, viên to viên nhỏ đều được.

Không biết cá của mình ăn ở tầng nào thì nhìn hướng miệng. Miệng hướng lên là cá ăn tầng mặt, cần thức ăn nổi. Miệng hướng thẳng ra trước thường là cá ăn tầng giữa hoặc mổ dưới đáy, đây là nhóm dễ cho ăn nhất. Cá đáy là nhóm khó nhất vì thức ăn phải lọt qua cả đàn mới xuống tới nơi, và người nuôi dễ đổ quá tay.

Hỗn hợp nhiều loại thức ăn rất dễ làm bạn cho dư. Cả ba loài đều ăn hung, cá nâu thì gần như ăn không biết no. Thức ăn thừa sẽ làm bẩn nước, nên cho vừa đủ.

Trong một đàn đông, thường có vài phần trăm cá trông kém hơn số còn lại. Đừng vội tăng lượng ăn cho cả bể để bù cho mấy con đó. Phần lớn chúng sẽ tự hồi lại.

Cá nâu và rêu hại

Cá nâu là một trong số ít loài thật sự ăn rêu tóc (hair algae). Bể này từng có rêu tóc giăng khắp nơi, vậy mà cá nâu dọn sạch chỉ trong hai ngày. Đây là điểm cộng nếu bạn đang khổ vì rêu tóc. Nhưng nếu bạn muốn giữ một lớp rêu trông tự nhiên trên lũa, cá nâu sẽ không để yên cho nó.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:03 Đàn cá nâu bơi giữa những khúc lũa trong bể lớn.

Bắt đầu từ đâu

• Mua tỷ trọng kế hoặc khúc xạ kế và đo độ mặn ngay khi cá về. Khởi đầu ở mức thấp như khoảng 1.004.
• Chuẩn bị một thùng lớn riêng để pha nước lợ trước mỗi lần thay nước.
• Đánh dấu mực nước trên kính và chỉ châm bù bằng nước ngọt.
• Trộn sẵn một hỗn hợp thức ăn nổi và chìm nhiều cỡ, và cho ăn ít một.