Tự đóng bể mica dày 19 mm không giằng bằng phương pháp ghim

Mica (acrylic) nhẹ, chịu lực tốt, khi dán đúng cách thì mối nối gần như vô hình. Có điều mica rất khó sửa sai. Bể kính dán hỏng thì cắt silicon ra dán lại. Bể mica dán hỏng thì coi như bỏ, vì các tấm đã chảy dính vào nhau. Nếu đã có sẵn mica dày, nhất là loại mica đúc (cell cast acrylic) dày 19 mm, bạn cần nắm phương pháp ghim (pin method) trước khi bắt tay vào làm.

Bài này đi qua toàn bộ quá trình đóng một bể mica dài khoảng 183 cm, rộng 30 cm, cao 30 cm, dung tích chừng 170 lít, không cần thanh giằng. Các bước gồm cắt tấm, chuẩn bị mép, dán từng mặt bằng ghim, chờ keo khô, phay mép và đánh bóng mối nối.

Chọn kích thước bể từ tấm mica có sẵn

Bể được tận dụng từ mica thừa, nên kích thước phải tính theo tấm đang có. Nguyên liệu gồm một tấm 183 × 61 cm và hai tấm 244 × 30 cm, đều dày 19 mm. Cách chia như sau:

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:08 Tấm mica đặt trên bàn với các đường kẻ đỏ đánh dấu chỗ cắt.

• Cắt đôi tấm 183 × 61 cm theo chiều dọc để có hai tấm 183 × 30 cm làm mặt trước và mặt sau.
• Cắt một tấm 244 × 30 cm thành ba đoạn. Đoạn 183 cm làm đáy, hai đoạn 30 cm làm hai vách hông.

Bể dài và hẹp kiểu này ít có bán sẵn trên thị trường. Kích thước gần 170 lít cũng vừa sức phần đông người chơi tự làm. Với độ dày 19 mm và chiều cao chỉ 30 cm, bể không cần thanh giằng mặt trên. Bể không giằng nhìn thoáng và sạch hơn hẳn.

Khi cắt, dùng lưỡi cưa hợp kim 25 cm, 80 răng. Nhớ cắt thêm một miếng gỗ dán rộng đúng bằng tấm hông. Miếng gỗ này sẽ dùng đến ở bước lật bể.

Vì sao mica dày phải dán bằng ghim

Với mica mỏng, cách thường dùng là phương pháp mao dẫn (capillary method). Bạn áp hai tấm vào nhau rồi chạy keo dọc mối nối. Keo tự ngấm vào khe nhờ hiện tượng mao dẫn, làm mềm mica và hàn hai tấm lại. Cách này dễ và nhanh.

Mica 19 mm thì mép quá rộng. Keo không ngấm vào đủ sâu. Bạn có chạy keo cả hai bên thì mối nối vẫn lem nhem và xấu. Phương pháp ghim xử lý được chuyện này. Ghim kê hai tấm hở ra một chút, keo được bơm thẳng vào khe, mica mềm ra nhiều hơn rồi mới ép lại. Cách này lâu hơn nhưng mối dán thường đẹp hơn nhiều.

Một điểm lợi nữa là khâu chuẩn bị mép đỡ cực hơn. Với mica, mép phẳng và vuông là quyết định. Mép không phẳng thì mối nối sẽ xấu. Lưỡi cưa tốt vẫn để lại vết cưa nhẹ. Dán kiểu mao dẫn thì phải xử lý hết các vết này. Dán kiểu ghim thì mica chảy mềm trước khi ép, nên các vết cưa nhỏ sẽ nhão ra và liền vào mối dán.

Chuẩn bị dụng cụ

• Ghim càng nhỏ càng tốt: kẹp tóc nhỏ, kim châm cứu hoặc kim khâu đều dùng được. Loại có núm ở đầu dễ cầm khi rút.
• Keo Weld-On 4 (keo dán acrylic phổ biến) cùng ống tiêm hoặc chai có vòi bơm.
• Ke vuông tự chế bằng gỗ để giữ tấm đứng vuông góc, khỏi phải cầm tay.
• Nhiều kẹp: phương pháp ghim với bể lớn tốn kẹp nhất.
• Kìm hoặc kìm chết để rút ghim.
• Máy phay cầm tay (router) với mũi phay hai lưỡi 6 mm, nếu bạn có.
• Vài khúc gỗ kê để luồn kẹp xuống dưới bể.

Trước khi dán, bóc lớp giấy bảo vệ ở mép cần dán. Bạn có thể bóc vài cm rồi dán băng keo giữ lại, hoặc xé bỏ luôn. Keo dính lên giấy bảo vệ sẽ làm bẩn mica, và bóc giấy ra cũng dễ nhìn mối dán hơn.

Các bước dán một mối nối bằng ghim

1. Đặt nằm tấm mặt trước hoặc mặt sau xuống. Dựng một tấm hông lên mép và cố định bằng ke vuông.
2. Luồn ghim vào giữa hai tấm. Khoảng cách thường là mỗi 20–30 cm một ghim, tùy chiều dài mối nối. Mối nối 30 cm thì dùng hai ghim, vì một ghim thì tấm sẽ lắc qua lại.
3. Bơm Weld-On 4 vào kín khe hở.
4. Chờ khoảng 90–120 giây. Lần đầu làm thì nên có người bấm giờ. Một cách thử là chạm ngón tay vào keo rồi tách ra. Khi thấy sợi mảnh như mạng nhện kéo giữa hai ngón tay là mica đã mềm, có thể ép. Keo nguyên chất loãng như nước và bay hơi nhanh, nó không tạo sợi. Sợi đó là mica đã chảy mềm.
5. Rút ghim ra, kẹp chặt vừa phải. Không cần siết thật mạnh, chỉ cần ép chắc tay để mối dán không có bọt.

Mica mềm ra rồi hàn vào nhau ở mức phân tử. Vì vậy bể mica dán chuẩn gần như không có đường nối.

Nếu có máy phay, nên để tấm dán chìa ra ngoài một chút thay vì canh mép khít. Chỉ cần đường cắt lệch một chút là bể hỏng. Để dư rồi phay đi sau thì an toàn hơn nhiều.

Chờ keo khô bao lâu

Tháo kẹp hay xê dịch bể quá sớm rất dễ làm hỏng mối dán. Mối dán có thể bị bọt hoặc nhòe. Mỗi mối nối nên chờ đủ 24 giờ rồi mới làm tiếp.

Lật bể và dán tấm đáy

Dán xong hai vách hông vào một tấm, chờ 24 giờ, rồi lật ngược khung lại để dán tấm còn lại. Đây là bước dễ sai. Tấm dài 183 cm khi lật lên sẽ võng ở giữa. Mica có độ bền kéo cao nên võng không làm nó gãy. Vấn đề là phần giữa võng xuống sẽ đẩy hai đầu bung ra. Lúc này bạn kê miếng gỗ dán cắt sẵn vào giữa hai tấm để chống võng, rồi dán y như các mối trước: canh vuông, cài ghim, bơm keo, chờ 90–120 giây, rút ghim, kẹp chặt.

Ghim lúc này bị kẹt khá chặt, rút tay không ra. Hãy dùng kìm, và nhớ giữ tấm mica khi rút.

Tấm đáy là mối dán dài nhất, tổng cộng khoảng 4,3 m. Nếu các mặt trước đã vuông thì bước này lại dễ nhất. Bạn đặt tấm đáy vào, chèn ghim bên dưới, chuẩn bị sẵn kẹp rồi dán. Kê bể lên mấy khúc gỗ để luồn được kẹp xuống dưới.

Cái khó là thời gian. Dán hết 4,3 m mất 3–5 phút, lâu hơn thời gian chờ để rút ghim. Rút ghim trễ thì mica đã mềm bị không khí lọt vào, mối dán có thể bị bọt hoặc không trong. Bể lớn thì nên có người đi sau rút ghim theo đúng thời điểm. Làm một mình và chạy kịp là chuyện may, không nên trông vào.

Phay mép và đánh bóng mối nối

Sau 24 giờ, chạy máy phay với mũi hai lưỡi 6 mm quanh toàn bộ chu vi bể để cắt phần mica dư. Tiếp theo là đánh bóng.

Mica mỏng thì hơ đèn khò gas sẽ bóng trong rất nhanh. Mica 19 mm thì khác. Hơ lâu mới bóng, mà mica lại dễ bắt lửa. Hơ càng lâu càng dễ cháy. Thường thì nó không bốc cháy hẳn, nhưng phần cháy xém sẽ nhiều hơn phần bóng.

Cách dễ hơn là dùng dung dịch đánh bóng nhựa. Bộ Novus có ba loại. Novus 2 dùng xóa xước nhẹ, Novus 3 dùng cho xước nặng. Phần lớn trường hợp chỉ cần Novus 2. Bạn bôi lên mép mica hoặc lên bánh đánh bóng rồi chà. Mối nối đang mờ đục sẽ trong vắt khá nhanh. Nhược điểm là khá bẩn, dung dịch dính khắp nơi. Cứ để vậy, đến lúc bóc giấy bảo vệ thì lau luôn một lần.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo các tấm mica đang có rồi vẽ sơ đồ cắt, nhớ chừa phần để phay và cắt thêm miếng gỗ chống võng.
2. Dán thử một mối nối ngắn trên mica vụn để làm quen thời gian 90–120 giây và dấu hiệu keo kéo sợi.
3. Gom đủ kẹp, ghim nhỏ, kìm và ke vuông trước khi dán tấm thật.
4. Nhờ thêm một người phụ rút ghim cho mối dán đáy, và giữ nguyên tắc chờ 24 giờ sau mỗi mối nối.