Tự đóng chân bể cá kiêm kệ sách bằng gỗ ván ép

Bể dài, hẹp và thấp như bể 1,8 m x 30 cm x 30 cm (khoảng 170 lít) có một cái khó. Đặt lên chân bể thông thường thì cả một mảng tường bị chiếm chỉ để đỡ một bể không lớn. Trong phòng nhỏ, chỗ đó rất phí.

Cách giải quyết ở đây là đóng chân bể kiêm luôn kệ sách. Phần dưới vừa đỡ bể vừa có nhiều ngăn để đồ. Bài này đi qua cách chọn ván, thứ tự ghép khung, cách gia cố cho khung chịu được nước và cách sơn phủ để gỗ không bị ngấm ẩm.

Vì sao nên làm chân bể kiêm kệ

Chân bể cho bể dài thường phải dài theo, mà bên trong lại để trống. Nếu đã chấp nhận dành cả mảng tường thì nên tận dụng nó làm chỗ chứa đồ. Một khung có nhiều kệ ngang cũng cứng hơn một cái hộp rỗng, vì mỗi tấm kệ là một thanh giằng.

Với bể kiểu này, lọc nên đặt gọn bên trong bể (lọc all-in-one) để phần chân trống hoàn toàn cho kệ. Lưu ý là lọc chỉ lo phần lọc nước. Dòng chảy cho cả bể dài 1,8 m thường phải bổ sung thêm khi set bể.

Chuẩn bị vật liệu

• Ván ép bạch dương (birch plywood) dày khoảng 19 mm, khổ 244 x 122 cm. Hai tấm là đủ cho khung này, nhưng sẽ hơi chật, phải tính toán cắt cho khéo.
• Keo gỗ và vít tự khoan dài khoảng 3,8 cm. Vít tự khoan không cần khoan mồi trước và ít làm nứt ván ép.
• Máy phay (router) với mũi vát cạnh khoảng 1,3 cm nếu muốn bo mép cho đẹp.
• Sơn stain có sẵn polyurethane, len thép (steel wool) và khăn dính bụi (tack cloth).

Nên chọn ván loại hai mặt đã hoàn thiện. Mặt ván phẳng sẵn thì lúc sơn gần như không phải xử lý gì thêm. Toàn bộ khung khoảng 100 USD tiền ván, do keo, vít và sơn đã có sẵn.

Ghép khung chính theo thứ tự nào

Khung chỉ gồm các tấm cắt vuông, không có mộng hay chi tiết phức tạp. Giữ thiết kế càng đơn giản càng dễ làm đúng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:28 Tấm đáy ghép vuông góc với tấm hậu trên giá đỡ.
• Xem video từ ▶ 2:38 Tấm đáy đã gắn vào tấm hậu, đang lắp tấm hông.

1. Cắt tấm hậu dài khoảng 190 cm, cao 122 cm.
2. Cắt tấm đáy cùng chiều dài, rộng khoảng 33 cm. Bôi keo rồi bắt vít tấm đáy vào tấm hậu.
3. Lắp hai tấm hông, cũng keo và vít.
4. Lắp tấm nóc trên cùng.

Trước khi ghép, hãy đánh dấu vị trí của mọi tấm vách và kệ lên mặt ngoài tấm hậu và tấm hông. Khi lắp các tấm bên trong, bạn vẫn bắt vít được từ phía sau hoặc từ hông vì biết chính xác chỗ cần bắt.

Làm phần đỡ bể

Bể không nằm trên nóc tủ mà nằm trên một tấm đỡ riêng ở bên trong khung.

1. Dựng hai vách đứng dài khoảng 74 cm, chia khung thành ba khoang, mỗi khoang rộng khoảng 61 cm. Keo và bắt vít từ mọi phía có thể.
2. Đặt tấm đỡ bể lên trên hai vách này, keo và bắt vít.

Hai vách đứng mới cho bể chỗ tựa. Muốn khung thật sự vững thì cần thêm các tấm kệ ở bước sau.

Chống xoắn khung bằng kệ ngang

Chân bể cá khác kệ sách thường ở chỗ nó chịu tải động. Nước trong bể luôn chuyển động và có thể làm khung xê dịch dần. Thứ cần lo nhất là khung bị xoắn. Các tấm kệ ngang bắt vào vách hậu và vách đứng sẽ khóa khung lại, vừa có chỗ để đồ vừa đỡ thêm cho chân bể.

• Hai khoang bên mỗi khoang một tấm kệ, chừa khoảng 33 cm phía trên và phía dưới.
• Khoang giữa hai tấm kệ, mỗi ngăn cao khoảng 23 cm, vừa sách và hộp đồ.

Trong cả quá trình, việc quan trọng nhất là giữ mọi góc vuông. Thiết kế đơn giản đến đâu mà khung lệch thì bể đặt lên vẫn không phẳng.

Gia cố thêm chỗ nào

Mặt nóc dài và dày 19 mm thì để đồ thông thường sẽ không bị võng. Nhưng nếu sau này muốn đặt thêm một bể nhỏ lên trên, hãy bắt một dải ván rộng khoảng 5 cm dưới mặt nóc làm nẹp.

Hai đầu tấm đỡ bể ban đầu chỉ giữ bằng keo và vít, nên cần nẹp thêm. Bắt các dải ván rộng khoảng 3,8 cm chạy quanh toàn bộ chu vi phía dưới tấm đỡ. Sau bước này khung cứng hẳn lên.

Cửa tủ cho hai khoang bên là tùy chọn. Bản lề và tay nắm khá tốn tiền, nên để kệ mở cũng không sao.

Sơn phủ thế nào để gỗ không ngấm nước

Bo các cạnh bằng máy phay trước, sau đó mới sơn. Quy trình như sau:

1. Quét lớp stain đầu tiên, chờ khoảng 24 giờ cho khô.
2. Lớp đầu sẽ làm thớ gỗ dựng lên một chút. Chà nhẹ bằng len thép cho mịn.
3. Lau sạch bụi bằng khăn dính bụi.
4. Lặp lại cho tới khi được màu ưng ý. Cần khoảng bốn lớp, tức bốn ngày, để khớp màu với đồ gỗ cũ trong phòng.

Nên sơn kín toàn bộ mọi mặt của chân bể, kể cả mặt trong và mặt sau. Bể cá thế nào cũng có lúc nhỏ nước xuống, và hơi nước bốc lên có thể đọng lại trên gỗ. Lớp chống nước thật ra là polyurethane chứ không phải màu stain. PU cũng là lớp tạo độ bóng. Làm vậy tốn công nhưng đáng, vì ván ép ngấm nước là phồng và yếu đi.

Bắt đầu từ đâu

1. Đo kích thước bể và mảng tường, rồi vẽ sơ đồ khung với vị trí các vách đứng và kệ.
2. Tính cách cắt ván trên giấy trước khi mua, để biết cần mấy tấm.
3. Đánh dấu vị trí mọi tấm lên mặt ngoài khung trước khi ghép, và kiểm tra góc vuông sau mỗi bước.
4. Dành đủ thời gian sơn phủ PU kín mọi mặt, đợi khô hẳn rồi mới đặt bể và đổ nước.