Cá cầu vồng miền Tây Úc

Trên thị trường có cả cá nhập từ Indonesia (cá trại) lẫn cá do trại ở Đức cho sinh sản.1

Đây là loài bơi nhiều, cần bể tối thiểu 120 × 30 × 30 cm, tức khoảng 108 lít.2

• Nhiệt độ: 22–27°C
• pH: 6,5–8,0 ngoài tự nhiên. Trong bể, giữ pH quanh mức trung tính là hợp với cá.
• Độ cứng: 5–20 dGH2

Giống phần lớn cá cầu vồng, loài này hợp nhất với bể trồng cây. Bạn nên bố trí những mảng cây rậm, xen với vài khoảng trống cho cá bơi. Dòng chảy để từ chậm đến vừa phải là được. Có điều cây thủy sinh thường thích dòng chảy rất nhẹ hoặc không có dòng chảy.2

Cá không kén ăn, nhận hầu hết thức ăn khô, thức ăn đông lạnh và thức ăn sống. Cho ăn thức ăn sống đều đặn thì cá sẽ lên màu đẹp nhất.2

Đây là loài rất hiền. Tuy vậy, cá bơi nhanh và khá to con nên có thể làm phiền các loài nhỏ hơn hoặc bơi chậm. Những bạn cùng bể hợp gồm các loài cá cầu vồng khác cỡ tương đương, cá tetra (nhóm characin), cá danio, cá barb, cá bống nước ngọt và cá da trơn như cá chuột Corydoras. Loài cá cầu vồng này có thể khá nhát, dễ hoảng. Nuôi thành đàn ít nhất 6–8 con thì cá sống tốt hơn hẳn, càng đông càng tốt. Có đồng loại bên cạnh, cá đực cũng chịu khoe màu đẹp nhất. Dĩ nhiên muốn nuôi một đàn thật đông thì bể cũng phải đủ rộng.2

Cá đực trưởng thành to hơn và màu sáng hơn cá cái. Càng lớn, thân cá đực càng cao hơn hẳn cá cái. Vây lưng và vây hậu môn của cá đực cũng dài hơn.2

Giống các loài khác trong chi, cá này thuộc nhóm đẻ trứng rải và cho sinh sản không khó. Cái khó nằm ở khâu nuôi cá bột. Bể đẻ nên dài ít nhất 75 cm, nước hơi cứng, hơi kiềm, pH khoảng 7,0 và nhiệt độ 24–26,5°C. Một lọc sủi khí loại nhỏ là đủ cấp oxy và tạo dòng chảy. Bạn nên trồng kín bể bằng các loại cây lá mảnh như rêu java, hoặc thả tổ đẻ bằng sợi nylon. Bể đẻ không cần trải nền. Cá bố mẹ nên vỗ béo chung thành nhóm trong một bể riêng, cho ăn nhiều thức ăn sống và thức ăn đông lạnh. Khi cá vào độ sung, cá cái tròn bụng thấy rõ, còn cá đực gần như lúc nào cũng khoe màu với nhau. Lúc đó bạn chọn cặp béo nhất, màu đẹp nhất rồi thả sang bể đẻ. Nâng nhiệt độ lên một chút thường có thể kích cá đẻ. Cặp cá sẽ đẻ kéo dài vài tuần, ngày nào cũng đẻ một mẻ trứng. Trứng bám vào các bề mặt nhờ một sợi tơ nhỏ. Cá bố mẹ hay ăn trứng, vì vậy nuôi cá bột ở bể riêng sẽ dễ hơn. Bạn nên kiểm tra cây hoặc tổ đẻ thường xuyên, thấy trứng thì chuyển sang bể ương có nước lấy từ bể đẻ. Trứng nở sau 7–10 ngày tùy nhiệt độ. Cá bột lúc đầu rất nhỏ, cần thức ăn dạng infusoria. Sau khoảng một tuần, cá chuyển sang ăn được thức ăn bơi tự do như ấu trùng artemia mới nở. Thức ăn chìm không hợp, vì cá bột thường bơi sát mặt nước.2

M. australis sống ở miền bắc nước Úc. Suốt một thời gian dài, người ta xếp nó là một phân loài của M. splendida. Dạng vây đỏ đẹp đang phổ biến trong giới chơi cá hiện nay trông giống nhất với dạng ở sông Sale, thuộc vùng Kimberley, bang Tây Úc.1

Úc.2

Loài này sống ở nhiều kiểu môi trường, từ đầm lầy, đầm, hồ cho tới sông, nhưng hay gặp nhất ở các con suối và nhánh sông. Phần lớn những nơi này thay đổi theo mùa về nhiệt độ, mực nước và lượng trầm tích hòa tan trong nước. Cá thường núp dưới đám cây thủy sinh hoặc dưới các vật chìm khác, chẳng hạn khúc gỗ chìm.2

Trước đây người ta xếp loài này vào phức hợp Melanotaenia splendida. Các nghiên cứu di truyền gần đây cho thấy M. australis khác nhóm splendida về di truyền. Bên trong australis còn có 2 dòng rõ rệt. Có thể rồi đây chi này sẽ có thêm một loài được công nhận chính thức. M. australis có màu sắc và hoa văn rất đa dạng tùy theo địa phương, và có lẽ là loài cá cầu vồng phổ biến nhất ở Úc. Bạn tuyệt đối không nên nuôi chung các dạng khác nhau trong một bể, vì chúng sẽ lai với nhau rất dễ. Giống nhiều loài cá cầu vồng khác, cá trưởng thành hiếm khi có bán. Bể ở cửa hàng hầu như lúc nào cũng chỉ có cá con, màu nhạt hơn nhiều. Dù vậy, bạn cứ kiên nhẫn một chút (kể cả khi cho ăn tốt, cá có thể mất hơn 12 tháng mới lên đủ màu). Đổi lại, bạn sẽ có một con cá trưởng thành đẹp thật sự lộng lẫy.2