Cá chuột loxozonum

Chiều dài chuẩn (SL): 55 mm. Đáy bể: 45 × 38 cm. Thể tích: khoảng 51 lít (45 × 38 × 30 cm).2

Loài này thích nước ấm hơn. Bạn đừng để nhiệt độ nước xuống dưới 25°C trong thời gian dài.1

• Nhiệt độ: 21–24°C
• pH: 6,0–7,2
• Độ cứng: 2–12 dGH2

Bạn nên rải nền cát mịn, rồi xếp đá nhẵn và vài khúc lũa làm chỗ trú. Cá cũng thích những khoảng cây trồng dày và một ít cây nổi che bớt mặt nước. Loài này ưa nước giàu oxy, nên bể cần có chút sóng trên mặt nước và dòng chảy. Giống mọi loài cá chuột khác, bể nuôi chúng không dùng lọc đáy, và nền phải giữ thật sạch. Cá rất nhạy với nền bẩn hoặc ít được chăm chút. Nuôi trong điều kiện kém, chúng có thể bị rụng râu.2

Cá ăn được hầu hết các loại thức ăn khô dạng chìm. Chúng cũng ăn thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, artemia và giun đất cắt nhỏ. Cho ăn đa dạng thì cá sẽ đạt thể trạng tốt nhất.2

Đây là loài rất hiền, hợp với nhiều kiểu bể cộng đồng. Đừng nuôi chung với cá quá lớn hoặc hung dữ. Những bạn cùng bể hợp gồm cá tetra nhỏ, cá họ chép, cá mê cung, cichlid lùn và các loài cá da trơn hiền khác. Corydoras nên luôn được nuôi theo đàn, vì có đồng loại bên cạnh thì chúng mạnh dạn và hoạt bát hơn hẳn. Một đàn nên có ít nhất 6 con. Khi chọn cá nuôi chung, nhớ tính đến chuyện loài này ưa nhiệt độ hơi thấp.2

Giống phần lớn cá chuột, Hoplisoma loxozonum dễ phân biệt đực cái nhất khi nhìn từ trên xuống. Con cái tròn mình và thân rộng hơn con đực thấy rõ, nhất là lúc mang đầy trứng. Con cái cũng thường lớn con hơn con đực.2

Loài này cho đẻ được theo cách giống nhiều loài Corydoras khác.

Bạn chuẩn bị một bể đẻ cỡ khoảng 45 × 30 × 30 cm. Đáy có thể để trống, rải cát hoặc sỏi mịn. Nên dùng lọc sponge hay lọc hộp chạy bằng sủi khí, vì loại lọc này không hút cá bột vào. Thả thêm vài cụm cây như rêu java. Nhiệt độ khoảng 24 °C và pH 7 là ổn. Khi cho cá chuột đẻ, số con đực nhiều hơn con cái thì luôn tốt hơn, tỷ lệ nên dùng là 2 đực cho 1 cái. Cho cả đàn ăn đa dạng thức ăn sống, đông lạnh và khô để vỗ béo. Khi con cái căng trứng thấy rõ, bạn thay một lượng nước lớn (50–70%) bằng nước mát hơn, đồng thời tăng sủi khí và dòng chảy trong bể. Ngày nào cũng làm vậy cho đến khi cá đẻ.

Đến đây có vài lưu ý chung về chuyện cho cá chuột đẻ. Nhiều loài đẻ theo mùa, tức là sinh sản vào mùa mưa ở quê nhà của chúng. Mùa này trùng với mùa đông ở Anh. Nếu cho đẻ vào mùa hè mãi không được, bạn có thể đợi đến mùa đông rồi thử lại. Ngoài ra, có loài phải mất vài năm mới trưởng thành sinh dục, nên cứ kiên nhẫn. Cuối cùng, có những loài đơn giản là cần cách làm khác, chẳng hạn thời điểm thay nước hay mức oxy. Nếu chưa thành công, đừng ngại thử nhiều cách khác nhau.

Khi cá chịu đẻ, chúng thường dán trứng lên kính bể, hay chọn chỗ có dòng chảy khá mạnh. Lúc đầu cả đàn bơi nhiều hơn và có vẻ hưng phấn. Sau đó con đực bắt đầu đuổi theo con cái. Con cái nào sẵn sàng sẽ để con đực dùng râu cọ vào người, rồi cả hai vào tư thế "chữ T" quen thuộc. Ở tư thế này, con đực kẹp râu con cái giữa vây ngực và thân mình. Con đực phóng tinh, và người ta cho rằng tinh trùng đi qua miệng và mang con cái rồi được dẫn về phía vây bụng. Con cái khép vây bụng lại thành một cái "giỏ" và đẻ vào đó một quả trứng (cũng có khi tới 4 quả). Trứng thụ tinh xong, con cái bơi đi tìm chỗ thích hợp để dán trứng, rồi cả quá trình lặp lại. Nếu cho cá đẻ theo đàn, bạn sẽ hay thấy nhiều con đực cùng bám theo một con cái khi nó đi dán trứng. Con nào cũng muốn được chọn để thụ tinh cho lượt trứng kế tiếp.

Cá bố mẹ sẽ ăn trứng nếu có dịp, nên khi cá đẻ xong bạn có 2 lựa chọn. Một là vớt cá bố mẹ ra và ương cá con ngay trong bể đẻ. Hai là chuyển trứng đi và ương cá bột ở chỗ khác. Nếu chuyển trứng, bạn sẽ thấy trứng khá chắc, thường có thể dùng ngón tay lăn nhẹ trứng lên dọc theo kính. Thùng ấp mới nên dùng chính nước của bể đẻ và sủi khí mạnh tương tự. Ấp trứng ở đâu thì cũng nên nhỏ vài giọt xanh methylene vào nước để ngừa nấm. Dù vậy, nhiều khả năng vẫn có vài trứng bị nấm. Thấy trứng nấm là phải gắp bỏ ngay để nấm không lan sang trứng khác.

Trứng nở sau 3–4 ngày. Khi cá bột tiêu hết túi noãn hoàng, chúng ăn được giun vi sinh (microworm) và ấu trùng artemia làm thức ăn đầu đời. Cá bột nuôi trên một lớp cát mỏng có vẻ ít bệnh hơn so với nuôi trong bể đáy trống.2

C. loxozonus sống ở sông Orinoco và các phụ lưu của con sông này.1

Lưu vực Rio Meta, Colombia.2

Trong các lứa cá bắt từ tự nhiên, lúc nào cũng có vài con có dải sọc trên lưng bị đứt khúc khá rõ. Trước đây người ta hay nhầm những con này là Corydoras evelynae. Giờ thì đã rõ hoa văn của Corydoras loxozonus có thể thay đổi rất nhiều. Phần lớn giới chuyên gia cho rằng ngay cả những con khác hẳn như C82 và C83 cũng thuộc loài này.1

Hiện có hơn 180 loài Corydoras đã được mô tả (dân chơi hay gọi tắt là "cory"), nên đây là một trong những giống cá Nam Mỹ đông loài nhất. Ngoài ra còn rất nhiều loài chưa được mô tả, và nhiều loài trong số đó đã có một "mã C" để tiện nhận dạng. Cách đánh mã này rất đơn giản, tương tự hệ mã L dùng cho các loài Loricariidae chưa được mô tả. Cả hai hệ mã đều do tạp chí cá cảnh Đức DATZ (Die Aquarien und Terrarienzeitschrift) đặt ra. Về sau chúng trở thành công cụ cực kỳ hữu ích và nay được người chơi cá khắp thế giới dùng rộng rãi. Sự đa dạng khổng lồ này, cộng với vẻ ngoài dễ thương khó ai chối được, là một phần lý do cá chuột thuộc nhóm cá được chơi nhiều nhất.

Cá chuột cũng là loài sống rất hiền trong bể. Chúng có ăn những thứ vừa miệng như trứng hay cá bột, nhưng chuyện chúng gây sự với loài khác thì hầu như không nghe thấy. Cá cùng loài gây gổ nhau cũng hiếm, chỉ gặp ở vài loài (chủ yếu là nhóm "mõm dài"). Tuy vậy, nếu bể đủ rộng thì hiếm khi có con nào bị thương. Ngoài tự nhiên, phần lớn các loài sống thành đàn lớn, nên trong bể nuôi theo đàn là tốt nhất.

Phần lớn cá chuột sống chủ yếu ở đáy, chỉ vài loài ngoại lệ dành phần lớn thời gian bơi ở tầng nước giữa. Tiếc là vì thói quen sống đáy này mà chúng hay bị mua bán như cá dọn bể, kiểu thả vào để "làm sạch đáy" bể cộng đồng. Đúng là chúng sẽ dọn sạch thức ăn thừa rơi xuống nền, nhưng chúng không giữ nền "sạch" theo đúng nghĩa. Thực ra bể có vài con cá chuột thì bạn càng phải lo chăm nền kỹ hơn, vì sống trong nền bẩn hay điều kiện xấu, chúng có thể bị nhiễm trùng râu rất nặng. Cũng phải nói thêm là cá chuột sẽ không khỏe nếu chỉ trông vào chút thức ăn lọt xuống từ đám cá bơi phía trên. Hãy luôn cho ăn thức ăn chìm để cá chuột ăn đủ phần.

Mọi loài cá chuột đều thở khí trời tùy lúc. Nghĩa là khi cần, chúng có thể hít không khí ở một mức nhất định. Ruột của chúng đã biến đổi, có rất nhiều mạch máu để hấp thu oxy từ không khí. Nhờ khả năng này, chúng sống sót được khi nơi sống bị thiếu oxy vì bất kỳ lý do gì. Trong bể, thỉnh thoảng bạn sẽ thấy chúng phóng vọt lên mặt nước đớp một ngụm khí. Chuyện này hoàn toàn bình thường, không có gì phải lo. Chỉ khi nước đang xấu đi thì mới đáng để ý, vì lúc đó cá thường lên mặt nước nhiều hơn hẳn.

Cá chuột thuộc nhóm cá da trơn "có giáp". Thay cho vảy, chúng có hai hàng tấm xương chạy dọc hai bên thân. Tên giống ghép từ hai từ Hy Lạp: cory nghĩa là mũ trụ, doras nghĩa là da (ở đây dùng chưa đúng để chỉ "áo giáp"). Gai vây ngực của chúng rất sắc, dễ mắc vào lưới vợt, và nếu đâm vào da thì có thể "chích" khá đau. Vì vậy, mỗi lần bắt hay chuyển cá chuột, dù vì lý do gì, bạn cũng cần cẩn thận.

Loài này còn có thể được gọi theo mã C là C082.2