Cá featherfin

Cá featherfin (Cyathopharynx furcifer) là loài cá cái ngậm trứng trong miệng, chỉ có ở hồ Tanganyika. Ngoài tự nhiên, chúng sống trên những vùng đá rải rác xen cát. Dân chơi rất săn loài này, nhưng cá khá yếu. Chúng cần bể thật rộng và nước phải sạch ở mức tốt nhất có thể. Cá đực phải dài khoảng 10 cm mới lên đủ màu trưởng thành. Khi vào mùa sinh sản, cá đực đào hố đẻ hình miệng núi lửa rộng tới 60 cm. Hai loài Cyathopharynx đều có nhiều dạng màu, và bạn không nên nuôi chung các dạng màu này vì chúng có thể lai với nhau.

• Cần bể rất lớn.
• Cần nền cát mềm. Nền cát và lọc vi sinh tốt là hai thứ không thể thiếu.1

Chiều dài chuẩn (SL): 200 mm. Đáy bể: 180 × 45 cm. Thể tích: khoảng 365 lít (180 × 45 × 45 cm).1

• Nhiệt độ: 24–27°C
• pH: 8,0–9,0
• Độ cứng: 8–25 dGH1

Trong bể nên xếp vài cụm đá rải rác thành hang, chừa lại nhiều khoảng nước trống rộng cho cá bơi. Nền cát và lọc vi sinh tốt là hai thứ không thể thiếu. Loài này không phá cây, nên bạn muốn trồng cây thì cứ trồng. Chọn những cây chịu được nước cứng như Anubias hay Vallisneria.1

Cá ăn được hầu hết các loại thức ăn, nhưng nên tránh đồ nhiều đạm, nhiều thịt. Khẩu phần bắt buộc phải lấy rau làm gốc. Bạn cho ăn xen kẽ rau chân vịt trụng, rong biển nori và cám vảy hoặc cám viên spirulina loại tốt. Nori phải là hàng tự nhiên, không có phụ gia nhân tạo.1

Đây là loài khá hiếu động, cần nhiều chỗ bơi hơn so với cỡ thân. Tuy vậy, nó phải là loài làm chủ trong bể. Nếu bị lấn át, cá sẽ rụt rè, lẩn tránh, và cá đực bị nhạt màu. Bạn nên nuôi chung với những loài hiền nhưng đủ sức tự lo cho mình. Tuyệt đối đừng thả chung với Mbuna hay các loài tương tự. Những loài Cyprichromis cỡ lớn và Altolamprologus có thể là bạn cùng bể tốt.1

Cá đực to hơn và màu sặc sỡ hơn cá cái. Vây cá đực cũng dài hơn hẳn, rõ nhất là vây bụng.1

Đây là loài cá cái ngậm trứng trong miệng. Lý tưởng nhất là một bể lớn bày trí như phần trên, và đặc biệt phải có nhiều khoảng nền cát rộng. Bạn nên nuôi theo đàn, mỗi con đực đi kèm vài con cái. Để cá vào form sinh sản, hãy cho ăn nhiều thức ăn gốc rau chất lượng cao. Khi đã sẵn sàng, cá đực sẽ đào một hố đẻ dưới nền. Hố này có hình miệng núi lửa và có thể rộng tới 60 cm. Ngoài tự nhiên, các con đực giữ hố sát cạnh nhau, tạo thành những bãi đẻ lớn. Nếu trong bể có mặt đá phẳng ở chỗ cao hơn, cá đực cũng có thể tha cát lên đó để làm tổ.

Cá đực khoe dáng quanh hố đẻ đã chọn, lên màu rực rỡ và tìm cách dụ cá cái đến giao phối. Khi tán tỉnh, nó có thể khá hung hăng. Vì vậy cho sinh sản theo kiểu một đực nhiều cái là tốt nhất, để sự hung hăng của cá đực được chia đều ra. Khi chịu đẻ, cá cái bơi đến hố, đẻ trứng tại đó rồi lập tức ngậm trứng vào miệng. Ở cuối cặp vây bụng dài của cá đực có những đốm trông như quả trứng, và cá cái bị chúng thu hút. Cá cái tưởng đó là trứng nên tìm cách ngậm thêm vào miệng. Đúng lúc đó nó nhận tinh trùng của cá đực, và trứng trong miệng được thụ tinh.

Cá cái có thể ngậm ổ 10–40 trứng tới 3 tuần rồi mới nhả cá bột đã tự bơi được. Suốt thời gian này cá mẹ nhịn ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phồng to. Nếu cá cái bị stress quá, nó có thể nhả ổ sớm hoặc ăn luôn trứng. Do đó, nếu bạn định tách cá mẹ ra để cá bột khỏi bị ăn thì phải làm thật cẩn thận. Cũng nên biết rằng cá cái xa đàn quá lâu có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của đàn. Tốt nhất là đợi ít nhất 2 tuần rồi mới chuyển cá mẹ, trừ khi nó đang bị con khác quấy phá. Ngay từ ngày được mẹ nhả ra, cá bột đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia mới nở và cám vảy spirulina bóp nhỏ.1

Cá sống ở vùng chuyển tiếp, nơi đáy cát xen những tảng đá rải rác. Chúng phân bố rộng khắp hồ.1

Chi Cyathopharynx mới chỉ có hai loài được mô tả, và mỗi loài có nhiều dạng màu. Bạn không nên nuôi chung các dạng này trong bể vì chúng có thể lai với nhau. Đây là một trong những loài cá nước ngọt đẹp nhất và được dân chơi rất săn lùng, dù cá khá yếu. Nước phải sạch ở mức tốt nhất thì cá đực mới lên được bộ màu trưởng thành tuyệt đẹp. Cá đực lên màu khi dài khoảng 10 cm. Nếu bạn mua cá nhỏ thì có thể phải chờ khá nhiều tháng. Nhiều khả năng bạn sẽ phải mua cá nhỏ, vì cá trưởng thành rất đắt. Dù vậy, chỉ cần kiên nhẫn một chút và cho cá đúng điều kiện, bạn sẽ được thấy những màn khoe màu và khoe dáng rất đẹp.1