Cá Garra bispinosa

Loài này mới chỉ được biết đến ở địa điểm thu mẫu chuẩn. Nơi này được ghi là 'Daying Jiang, một nhánh chảy vào lưu vực sông Yiluowadi Jiang (sông Irrawaddy) ở Yingjiang, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc'.1

Chưa có thông tin cụ thể. Tuy vậy, nhiều khả năng loài này sống ở vùng nước chảy, giống phần lớn các loài khác trong chi.

Sông Daying còn có loài cùng chi Garra rotundinasus. Ngoài ra còn có Lepidocephalichthys berdmorei, Devario apogon, Channa gachua, hai loài cá chép du nhập là Rhodeus sinensis và Abbottina rivularis, cá đẻ con Gambusia holbrooki, lươn Monopterus albus và cá rô phi Oreochromis mossambicus.1

Có thể phân biệt G. bispinosa với mọi loài cùng chi khác ở Đông Nam Á và Trung Quốc nhờ tổ hợp các đặc điểm dưới đây. Mõm có một cái vòi hình vuông, nổi rõ, hướng ra phía trước và áp xuống mặt dưới của mõm. Phía trước vòi, ở đầu mút mỗi thùy có một củ lớn, đơn, một mấu nhọn, dạng gai. Đầu mõm có một rãnh sâu chạy ngang, tạo thành một thùy nằm ngang. Đường bên có 34-35 vảy. Quanh cuống đuôi có 16 vảy. Đĩa cằm tương đối nhỏ, dài 38,1-43,8 % HL. Hậu môn nằm lệch về phía trước, với khoảng cách từ hậu môn đến vây hậu môn bằng 25,9-30,6 % khoảng cách từ vây bụng đến vây hậu môn. Mõm hơi nhọn.

Garra là một chi đặc biệt khó nắm bắt. Các đơn vị phân loại mới được mô tả đều đặn, trong khi nhiều loài đã có tên có thể chỉ là nhận dạng nhầm hoặc là tên đồng nghĩa của loài khác. Một số bản rà soát cũng bị đặt dấu hỏi, khiến mọi thứ càng rối hơn. Tốt nhất là rà soát lại toàn bộ chi, nhưng việc này khó thành hiện thực. Lý do là các loài Garra phân bố rất rộng, từ miền nam Trung Quốc qua phần lớn Đông Nam Á, Ấn Độ và Trung Đông, xa đến tận bắc và trung châu Phi.

Thay vào đó, trong những năm gần đây đã có một số công trình quy mô nhỏ hơn được công bố. Nhờ chúng, hiểu biết về chi này tiến bộ dần dần và vẫn đang tiếp tục. Chi này vẫn có thể bị tách thành các nhóm nhỏ hơn, vì nhóm hiện tại gần như chắc chắn là đa ngành (polyphyletic).

Các loài Garra thường được xếp vào phân họ Labeoninae/Cyprininae hoặc tông Labeonini, tên gọi khác nhau tùy tác giả. Theo quan điểm gần đây, nhóm này lại chia thành bốn phân tông là Labeoina, Garraina, Osteochilina và Semilabeoina (Yang et al., 2012). Phân tông Garraina được cho là đơn ngành và gồm một số dòng di truyền. Trong đó có Garra sensu stricto, bao gồm cả Horalabiosa, Phreatichthys và có thể cả vài chi khác. Tiếp theo là một nhánh nhỏ gồm Garra cambodgiensis và G. fascicauda, và chính nhánh này khiến Garra thành đa ngành. Cuối cùng là Paracrossocheilus và Gonorhynchus, trong đó Gonorhynchus bao gồm cả Akrokolioplax.

Hai loài G. micropulvinus và Ageneiogarra imberba được xếp vào nhóm Semilabeoina. Tên chi Ageneiogarra Garman, 1912 từng được đề xuất cho cả hai loài, và hiện Catalog of Fishes cùng FishBase dùng tên này cho A. imberba. Ngoài ra, một số chi trước đây được coi là họ hàng gần của Garra, như Discogobio, Discocheilus và Placocheilus, nay cũng được xếp vào phân tông này.

Mọi chi hiện thuộc Garraina đều có môi dưới biến đổi thành đĩa bám ở cằm. Nhờ đĩa này, cá bám được vào bề mặt vật thể ở nơi nước chảy xiết. Ở phần lớn các loài, môi trên gần như tiêu biến hẳn. Cả mép hàm trên lẫn hàm dưới đều hóa sừng, và cá dùng chúng để cạo thức ăn trên nền đáy.

Garra khác các thành viên còn lại của Garraina ở chỗ hai tia vây ngực đầu tiên thường dày, nhiều thịt và không phân nhánh. Vây lưng có 10-11 tia, kèm theo một tổ hợp đặc điểm giải phẫu bên trong. Một số loài đã tiến hóa để thích nghi riêng với môi trường sống. Ví dụ là các dạng sống trong hang có mắt thoái hóa mạnh, hoặc những loài sống được trong suối nước nóng.1