Cá rô phi Mozambique

Chiều dài chuẩn: 39 cm SL. Đáy bể: 210 × 60 cm. Thể tích: khoảng 756 lít.

Cá trưởng thành cần bể 210 × 60 × 60 cm, tức khoảng 756 lít. Cá con thì bạn có thể nuôi lớn dần trong bể nhỏ hơn.1

• Nhiệt độ: 21–27°C
• pH: 6,2–8,5
• Độ cứng: 10–30 dGH1

Loài này không kén bể. Nền cát là hợp nhất. Đừng trồng cây, vì cá sẽ ăn hết. Bể bắt buộc phải có hệ thống lọc lớn và mạnh, do cá xả thải rất bẩn. Còn lại, bạn bày bể thế nào tùy thích.1

Cá rất dễ ăn, cho loại thức ăn nào cũng ăn gần hết. Khẩu phần nên có thêm một ít thức ăn thực vật.1

Đây là loài rất khỏe. Cá giữ lãnh thổ khi sinh sản, còn lúc khác thì khá hiền. Dĩ nhiên muốn nuôi nó trong bể cộng đồng thì bể phải cực lớn. Cá sống chung ổn với các loài cichlid lớn châu Phi và Trung Mỹ, cá họ Loricariidae, Synodontis sp. và những loài tương tự. Cá nhỏ sẽ bị ăn thịt. Nếu nuôi nhiều con cùng loài, chúng sẽ gây gổ với nhau. Tuy vậy, hiếm khi có con nào bị thương thật sự, trừ khi trong bể có cặp đẻ.1

Ở dạng màu tự nhiên, cá đực lên màu đậm hơn khi sinh sản. Cá đực trưởng thành thường có môi trên và vây lưng dày hơn. Cá đực cũng hay lớn hơn cá cái một chút.1

Dễ. Đây là loài cá cái ấp trứng bằng miệng. Bạn nên mua 5 hoặc 6 con non rồi để chúng tự bắt cặp. Dĩ nhiên bể phải rất lớn, còn thông số nước thì không quan trọng lắm. Giữ nhiệt độ khoảng 24 °C và pH quanh 7,0 là ổn. Nền cát là hợp nhất. Cá đực bắt đầu trước bằng cách đào một cái hố trên nền để làm ổ đẻ. Sau đó nó canh ổ rất hung dữ và tìm cách dụ cá cái vào đẻ cùng. Cá cái nào chịu đẻ sẽ đẻ trứng thẳng xuống nền trong hố. Nó để cá đực thụ tinh xong rồi mới ngậm trứng vào miệng. Từ lúc này cá đực không chăm con nữa, và cá cái cũng không ở lại lãnh thổ của cá đực.

Cá cái ngậm trứng khoảng 14 ngày rồi mới nhả cá bột ra khi chúng đã tự bơi được. Trong thời gian này nó thường bỏ ăn. Bạn dễ nhận ra con đang ngậm trứng vì khoang miệng nó phồng to. Sau khi nhả, cá mẹ còn trông con thêm khoảng một tuần nữa. Hễ bị đe dọa hay hoảng sợ, cá bột lại chui vào miệng mẹ trốn. Khi thấy nguy hiểm, cá mẹ còn ra hiệu gọi con vào miệng bằng cách sẫm màu nhanh một vài vùng trên mặt. Cá bột lớn cực nhanh và đã thành thục sinh dục khi mới 8 hoặc 9 tháng tuổi. Ngay từ ngày cá bột tự bơi được, bạn có thể cho ăn Artemia mới nở hoặc thức ăn vảy nghiền thành bột.1

Cá có nguồn gốc ở đông nam châu Phi, gồm Mozambique, Nam Phi, Eswatini, Zimbabwe, Botswana và Malawi. Ban đầu người ta nhập cá sang nhiều nước để nuôi trồng thủy sản. Cá thoát ra tự nhiên, và hiện đã có quần thể hoang dã ở hơn 90 quốc gia.1

Đây là loài thích nghi cực tốt. Trong vùng phân bố gốc, cá sống ở sông, suối, ao, hồ và vùng đồng bằng ven biển. Nó sống được cả ở nước ngọt lẫn nước lợ, và thường ở những chỗ nước nông.1

O. mossambicus là một trong những loài cá xâm hại nặng nhất thế giới. Đây cũng là một trong những loài người ta nuôi để cung cấp cho siêu thị và nhà hàng khắp nơi. Từ cá màu xanh lục tự nhiên, người ta đã lai chọn lọc ra nhiều dạng màu cho bắt mắt người mua. Cũng dễ hiểu khi chính những dạng màu rực rỡ này là loại thường thấy trong bể cá. Một số biến thể trong đó là con lai với các loài Oreochromis khác. Khi thoát ra hoặc bị thả vào hệ sinh thái nơi khác, loài này gây hại nặng chủ yếu vì nó thích nghi quá giỏi. Người ta đã ghi nhận cá sống trong khoảng nhiệt độ 15,5–43,5 °C, ở đủ loại nước từ nước ngọt hoàn toàn đến nước biển hoàn toàn. Nó hay bị gọi là "thùng rác dưới nước", vì gần như thứ gì cũng ăn. Cá cũng đẻ được trong gần như mọi điều kiện, kể cả khi thiếu thức ăn. Mỗi lứa có tới vài trăm con, và một cá cái có thể đẻ 3 hoặc 4 lứa mỗi năm.

Trong giới chơi cá cảnh, O. mossambicus thường được gọi là "Mossie", và nó cũng chẳng phải cá cảnh hay ho gì. Cá lớn rất to, xả thải bẩn, không đẹp lắm, mà cũng không có tập tính gì đặc biệt thú vị. Cá đẻ quá dễ, mỗi lứa lại đông và lớn nhanh, nên cũng có thể thành chuyện đau đầu. Lý do là cá con gần như không cửa hàng hay người chơi nào muốn nhận. Dù vậy, loài này vẫn thường xuyên có bán, may là không còn nhiều như trước. Không ít người chơi không biết gì đã mua một con cichlid hồng bé xíu dài 2,5 cm, giá rẻ, trông rất dễ thương. Chỉ vài tháng sau họ mới phát hiện mình đang nuôi một con quái vật. Loài này rất dễ nuôi và dễ cho đẻ, nhưng đại đa số người chơi không nên nuôi nó.1