Cá utaka virginalis

Loài này bơi rất nhiều. Bể nhỏ hơn 150 × 45 × 45 cm, tức khoảng 304 lít, thì thật sự không nên nuôi.1

• Nhiệt độ: 25–29°C
• pH: 7,5–8,5
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Đây là loài sống ở vùng nước thoáng nên cần nhiều chỗ để bơi. Nền bắt buộc phải là cát vì cá đực sẽ đào tổ trong đó. Bạn nên xếp thêm vài cụm đá cho bố cục có chỗ cao chỗ thấp và cá có chỗ trốn. Nếu muốn nuôi chung các loài sống ở đá thì mấy cụm đá này càng cần. Loài này không phá cây. Nếu thích, bạn có thể trồng vài bụi cây chịu được nước cứng như Vallisneria, Anubias hoặc Sagittaria.1

Ngoài tự nhiên, Copadichromis chuyên ăn động vật phù du. Nuôi trong bể thì chúng thường dễ ăn. Bạn nên cho ăn xen kẽ nhiều loại thức ăn cỡ nhỏ, cả sống, đông lạnh lẫn khô. Artemia mới nở là món đặc biệt tốt. Cá cũng cần có rau trong khẩu phần, ví dụ rau bina chần qua hoặc thức ăn dạng mảnh Spirulina loại tốt.1

Nhìn chung đây là loài hiền, kể cả khi so với các loài Copadichromis khác. Nuôi chung với cá hiếu động, hay gây sự thì chúng sẽ sống không khỏe, và tuyệt đối không nên thả chung với Mbuna. Bạn cũng nên tránh các loài có màu giống chúng, vì những con này có thể khiến chúng nổi máu hung hăng. Các loài Copadichromis khác cũng không nên nuôi chung, vì chúng có thể lai với nhau. Bạn cùng bể hợp hơn là phần lớn các loài Aulonocara và các loài Hap hiền như Cyrtocara moorii.

Bản tính của loài này là sống thành đàn. Dù vậy, các con đực cạnh tranh nhau cần đủ chỗ để mỗi con giữ một lãnh thổ riêng. Với phần lớn bể, tốt nhất là nuôi một con đực với nhóm từ 3 con cái trở lên. Như vậy con đực không dồn hết sự chú ý vào một con cái nào. Bể lớn hơn thì có thể nuôi vài con đực, kèm theo nhóm cái đông hơn tương ứng.1

Cá đực to hơn, màu sắc rực rỡ hơn hẳn và vây dài hơn cá cái.1

Đây là loài cá cái ấp trứng bằng miệng, cách sinh sản giống các loài khác cùng chi. Tốt nhất là cho đẻ trong bể riêng chỉ nuôi loài này, theo kiểu một đực với ít nhất 3–4 cái. Trong bể cộng đồng chúng vẫn đẻ, nhưng dĩ nhiên cá bột sẽ sống sót ít hơn. Bể dài 150 cm là cỡ hợp lý để nhân giống, bố trí theo cách đã nói ở trên. Bạn nhớ đặt vài phiến đá phẳng và chừa vài khoảng cát trống để cá có chỗ đẻ. pH nên vào khoảng 8,0–8,5, nhiệt độ 25–26,5°C. Cho cá ăn thức ăn chất lượng cao để vỗ béo, sau đó chúng sẽ tự lo chuyện đẻ mà không cần bạn kích thích gì thêm.

Khi đã sẵn sàng, cá đực sẽ làm một chỗ đẻ, thường là dưới một hòn đá, đôi khi ngay cạnh nó. Chỗ đẻ chỉ là một hố lõm đơn giản trên nền, cá đực đã dọn hết hạt thô ra khỏi đó. Sau đó cá đực lên màu thật đậm để dụ những con cái bơi ngang qua vào đẻ với nó. Lúc tán tỉnh, cá đực có thể khá hung hăng. Chính vì thế mà loài này nên cho đẻ theo kiểu một đực nhiều cái, để sự hung hăng đó chia ra cho nhiều con.

Khi cá cái đã sẵn sàng, nó bơi tới chỗ đẻ và đẻ trứng thành nhiều đợt. Đẻ xong đợt nào, nó ngậm ngay đợt đó vào miệng. Trứng thụ tinh theo đúng kiểu quen thuộc của cá ấp miệng Malawi. Vây hậu môn của cá đực có các 'đốm trứng', tức những đốm màu hình quả trứng. Cá cái bị các đốm này thu hút vì tưởng đó là trứng mình còn sót. Lúc cá cái định ngậm các đốm này vào cùng ổ trứng trong miệng, cá đực phóng tinh. Sau đó cá cái đẻ đợt tiếp theo, và cứ thế lặp lại cho tới khi nó ngậm đủ cả ổ.

Cá cái có thể ngậm trứng 3–4 tuần rồi mới nhả cá bột đã tự bơi được ra ngoài. Suốt thời gian này nó nhịn ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phồng to. Nếu cá cái bị stress nặng, nó có thể nhả ổ trứng ra sớm hoặc ăn luôn. Vì vậy, nếu muốn bắt cá cái ra bể khác để cá bột khỏi bị ăn, bạn phải làm thật nhẹ nhàng. Bạn cũng nên biết rằng cá cái tách đàn quá lâu thì có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Lời khuyên là để cá cái ở lại càng lâu càng tốt rồi mới bắt ra, trừ khi nó đang bị cá khác quấy phá.

Có người nhân giống lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi trứng được 2 tuần rồi tự nuôi tiếp, vì làm vậy thường được nhiều cá con khỏe hơn. Tuy nhiên, cách này chỉ dành cho người thật sự có tay nghề. Ngay lúc cá mẹ nhả ra, cá bột đã đủ lớn để ăn Artemia mới nở và thức ăn khô nghiền nhỏ.1

Loài này đặc hữu ở đầu phía bắc hồ Malawi.1

Chúng thường sống quanh các bờ đá và rạn đá ở độ sâu khá nông. Ở đó chúng bơi thành đàn rất đông giữa vùng nước thoáng, và hay đi chung với các loài khác.1

Các loài Copadichromis, cùng với chi Mchenga mới được lập gần đây, hợp thành một nhóm cichlid Malawi riêng biệt mà dân chơi hay gọi là "Utaka". Chúng chuyên sống ở tầng nước mở, và có mặt với số lượng khổng lồ ở phần lớn hồ Malawi. Một số loài hay quanh quẩn gần các rạn đá ngầm hoặc bờ đá. Số khác chủ yếu sống ở những vùng nền cát trống trải. Ở đó chúng bơi ngược dòng nước và dùng đôi mắt to để tìm các sinh vật phù du trôi ngang qua. Hàm trên của chúng có thể thò ra rất xa. Khi thấy mồi, cá phóng hàm trên ra thật nhanh, đồng thời khép chặt nắp mang. Trong tích tắc, áp suất trong miệng giảm xuống và con mồi bị hút vào cái ống do miệng vươn ra tạo thành.

Mọi loài trong chi đều ăn theo cách này, nhưng cách sinh sản thì có thể khác nhau khá nhiều tùy loài. Tất cả đều là cá cái ấp trứng bằng miệng và cá đực giao phối với nhiều cá cái. Tuy vậy, có loài đẻ trên mặt đá, có loài đào tổ trong cát, còn có loài đẻ ngay giữa vùng nước mở, nổi bật nhất là C. chrysonotus, giống kiểu Cyprichromis ở hồ Tanganyika. Ngoài ra, có loài đẻ quanh năm, còn có loài chỉ đẻ khi gặp điều kiện theo mùa.

C. virginalis có rất nhiều dạng màu ở hồ Malawi, và nhiều dạng trong số đó đã có mặt trên thị trường cá cảnh. Khi bán, người ta thường ghi kèm nơi thu thập, ví dụ Copadichromis virginalis "Gold Nkanda". Loài này rất giống C. ilesi, và ở vài nơi hai loài bơi chung đàn. Phân biệt hai loài khá dễ. Cá đực C. virginalis có một sọc đỏ chạy suốt chiều dài vây lưng, còn C. ilesi thì không có. Cá cái C. virginalis màu bạc, trong khi cá cái C. ilesi ngả nâu vàng. C. ilesi cũng là loài to hơn.1