7 dấu hiệu cho thấy tôm càng (crayfish) của bạn đang bị căng thẳng

Nói tôm càng bị căng thẳng thì nghe hơi lạ. Nhưng muốn nuôi chúng thành công trong bể thì bạn phải để ý chuyện này.

Tôm càng có thể bị căng thẳng vì nhiều lý do, chẳng hạn như vận chuyển, môi trường sống không phù hợp, chế độ ăn, sự hung hăng, v.v. Nếu không xử lý, căng thẳng có thể khiến tôm sinh bệnh và chết sớm.

Vì vậy, muốn tôm khỏe thì bạn cần nắm rõ nguyên nhân và triệu chứng. Bạn làm theo những hướng dẫn dưới đây thì giữ tôm càng khỏe mạnh, sống thoải mái sẽ dễ hơn nhiều.

8 nguyên nhân chính khiến tôm càng bị căng thẳng

• Môi trường sống không phù hợp (điều kiện chưa đạt)
• Môi trường thay đổi đột ngột
• Thiếu dinh dưỡng
• Nuôi quá đông
• Cầm nắm quá nhiều
• Bị làm phiền khi lột xác
• Nhiễm trùng và bệnh tật
• Hội chứng trước/sau khi mua

7 dấu hiệu căng thẳng thường gặp nhất ở tôm càng

• Ít hoạt động
• Mất màu
• Chán ăn
• Sắp lột xác
• Chậm lớn
• Mất phần phụ
• Sinh sản kém

Căng thẳng ở tôm càng là gì?

Nói đơn giản, căng thẳng là phản ứng sinh lý của cơ thể trước bất kỳ tác nhân có hại nào. Nếu căng thẳng kéo dài, hệ miễn dịch của tôm sẽ yếu đi. Lúc đó tôm dễ mắc bệnh và gặp thêm nhiều vấn đề khác.

Phần dưới đây sẽ đi sâu hơn vào những thứ có thể gây căng thẳng, cách nhận biết và cách xử lý.

1. Môi trường sống không phù hợp (điều kiện chưa đạt)

Mỗi loài tôm càng cần điều kiện riêng để sống khỏe, như nhiệt độ, pH, độ cứng của nước, v.v.

Ví dụ, nếu tôm càng bắt đầu bò lên khỏi mặt nước thì có thể nó đang căng thẳng hoặc thiếu oxy.

Set bể sai thì chắc chắn tôm sẽ căng thẳng. Vì thế, bạn cần tìm hiểu kỹ từng loài trước khi thả vào bể.

2. Môi trường thay đổi đột ngột

Tôm càng nuôi bể được xem là khá khỏe. Dù vậy, nếu nhiệt độ hay thông số nước thay đổi đột ngột thì tôm vẫn có thể bị ảnh hưởng xấu, chẳng hạn như lột xác sớm.

3. Thiếu dinh dưỡng

Tôm càng là loài ăn tạp và hay nhặt nhạnh thức ăn. Chúng ăn đủ thứ, từ thực vật, tảo, xác động vật cho tới thức ăn thừa trong bể.

Cho tôm càng ăn nhìn chung không khó, nhưng chúng vẫn cần khẩu phần cân bằng để khỏe. Thiếu dinh dưỡng có thể khiến tôm lột xác trục trặc và sinh ra nhiều bệnh khác.

Bạn cũng nhớ là cho ăn quá nhiều cũng không tốt.

4. Nuôi quá đông

Tôm càng là loài sống đơn độc. Nuôi chúng theo nhóm sẽ khiến chúng căng thẳng.

Phần lớn các loài tôm càng nuôi bể khá hung hăng và có tính lãnh thổ. Vì vậy, nuôi chung cả nhóm trong một bể là chuyện rất khó.

Bạn cần nhớ rằng trong bể, tôm BỊ GIỚI HẠN trong một không gian sống cố định. Còn ngoài tự nhiên, khi muốn tránh những con tôm càng khác để khỏi bị để ý, chúng có thể đi khá xa.

5. Cầm nắm quá nhiều

Tôm càng không thích bị cầm nắm, và bị cầm nắm sẽ làm chúng căng thẳng. Phải nhắc lại một lần nữa là chúng không phải thú cưng để chơi đùa.

Khác với những con vật phức tạp hơn như chó hay mèo, tôm càng sống chủ yếu bằng bản năng chứ ít dựa vào những gì học được. Nói cách khác, hệ thần kinh đơn giản khiến chúng không thể học được rằng bị cầm lên là an toàn.

Khi bị cầm lên, chúng sẽ chuẩn bị tự vệ theo bản năng. Đó không phải tính hung hăng mà là bản năng sinh tồn.

6. Bị làm phiền khi lột xác

Con tôm càng nào cũng phải lột xác để lớn. Khi lột xác, tôm bỏ lớp vỏ cũ bên ngoài và tạo lớp vỏ mới.

Có điều trong lúc lột xác, tôm cực kỳ yếu, dễ bị tổn thương và căng thẳng, vì quá trình này ngốn rất nhiều năng lượng.

Chỉ nên đụng vào hay cầm tôm càng đang lột xác khi thật sự khẩn cấp.

7. Nhiễm trùng và bệnh tật

Động vật có vú có hệ miễn dịch thích nghi, còn hệ miễn dịch của tôm càng đơn giản hơn. Chúng chỉ dựa vào các cơ chế phòng vệ bẩm sinh, không đặc hiệu.

Vì thế, tôm càng chịu căng thẳng kém hơn. Khi bị nhiễm trùng hay mắc bệnh, hậu quả với chúng cũng nặng hơn.

Lưu ý: Tôm càng không có hệ miễn dịch thích nghi với trí nhớ miễn dịch. Khả năng tạo đáp ứng miễn dịch của chúng hạn chế, và thời gian hồi phục cũng lâu hơn. Do đó, căng thẳng và điều kiện bất lợi có thể ảnh hưởng nhiều đến hệ miễn dịch và sức chống chọi nhiễm trùng của chúng.

8. Hội chứng trước/sau khi mua

Hội chứng trước/sau khi mua không có định nghĩa khoa học, nhưng đây là nỗi lo có thật của dân chơi thủy sinh.

Có khi bạn chăm rất chuẩn mà tôm càng vẫn chết ngay sau khi mua về. Tại sao vậy?

Nhiều khả năng trước khi về tay người nuôi, những con tôm đó đã phải sống rất lâu trong tình trạng căng thẳng liên tục, điều kiện không đạt và không được ăn uống đúng cách.

Vì vậy, dù mình có chăm tốt ngay từ đầu thì tổn thương do căng thẳng trước đó cũng đã có sẵn rồi.

Các triệu chứng căng thẳng ở tôm càng

Tôm càng bị căng thẳng có thể có một số biểu hiện sau trong bể:

1. Ít hoạt động

Tôm càng không còn đi lại nhanh nhẹn như trước, hoặc trông lừ đừ. Nếu thấy tôm cư xử khác thường thì bạn nên lo, vì đó có thể là dấu hiệu căng thẳng. Giáp xác không tự dưng thay đổi hành vi mà không có lý do.

2. Chán ăn

Tôm càng bị căng thẳng thường ăn rất ít, thậm chí bỏ ăn.

Vốn là loài nhặt nhạnh, gần như lúc nào chúng cũng ăn bất cứ thứ gì kiếm được. Nhưng khi tôm căng thẳng, các cơ chế điều chỉnh lượng ăn và tín hiệu thèm ăn trong não không còn hoạt động bình thường.

3. Thay đổi màu sắc

Tôm càng cũng có thể đổi màu (phai màu) khi căng thẳng. Ví dụ, chúng có thể sẫm hơn hoặc nhạt hơn bình thường.

Bạn cần tìm ra lý do tôm mất màu càng sớm càng tốt. Có nhiều nguyên nhân, thường gặp nhất là:

• căng thẳng do vận chuyển,
• thông số nước,
• giai đoạn sắp lột xác.

4. Sắp lột xác

Như đã nói ở trên, lột xác là giai đoạn cực kỳ căng thẳng với tôm càng. Tôm bỏ lớp vỏ ngoài để lớn, nên tạm thời mềm yếu và dễ bị tổn thương cho tới khi vỏ mới cứng lại.

Lột xác ngốn rất nhiều năng lượng và dưỡng chất của cơ thể tôm. Chính những rủi ro và lượng năng lượng phải bỏ ra cho quá trình này khiến tôm bị căng thẳng.

5. Chậm lớn

Khác với giai đoạn sắp lột xác, chậm lớn là chuyện của giai đoạn sau lột xác và khoảng thời gian giữa hai lần lột.

Sau khi lột xác, tôm càng cần một thời gian dài để hồi phục và tích thêm dưỡng chất, năng lượng cho lần lột tiếp theo. Nếu tôm không được ăn đủ chất chẳng hạn, các giai đoạn này có thể kéo dài ra, và bản thân chuyện đó đã là bất lợi cho tôm.

6. Mất phần phụ

Tôm càng có thể mất phần phụ vì nhiều lý do, như đánh nhau với bạn cùng bể, bị cầm sai cách, thiếu dinh dưỡng, v.v.

Căng thẳng có thể khiến tôm dễ bị thương hơn. Mọc lại phần phụ đã mất cũng tốn thêm năng lượng và dưỡng chất, nên tôm lại càng căng thẳng nặng hơn.

7. Sinh sản kém

Nếu tôm càng bị căng thẳng, bạn có thể gặp các vấn đề như tỷ lệ thụ tinh thành công thấp, khả năng sinh sản giảm và mất trứng.

Căng thẳng làm tôm khó sinh sản thành công hơn.

Kết luận

Tôm càng thường được xem là loài ít tốn công chăm. Nhưng như vậy không có nghĩa là thả vào bể rồi bỏ đó.

Nếu bạn không giữ điều kiện sống cho đúng, tôm có thể bị căng thẳng và sinh bệnh.

Vì vậy, bạn cần:

• Cho tôm một bể rộng, set đúng cách với thông số nước, nền, nhiệt độ và chỗ trốn phù hợp để chúng đi lại, đào bới và leo trèo.
• Giữ môi trường ổn định. Nếu phải thay đổi thì làm từ từ.
• Cho ăn đa dạng và cân bằng.
• Tốt nhất là nuôi riêng một con trong bể chỉ có một loài. Bạn nên tìm hiểu kỹ, vì hầu hết các loài khá hung hăng và có tính lãnh thổ.
• Cầm nắm tôm càng ít càng tốt.
• Không làm phiền tôm càng trong lúc và ngay sau khi lột xác, vì đây là giai đoạn tôm dễ tổn thương nhất và cũng quan trọng nhất.
• Vệ sinh, bảo dưỡng bể thường xuyên.