Cách cách ly cá mới hoặc cá bệnh một cách đơn giản

Nhiều người mới chơi không để ý chuyện này, nhưng có một bể cách ly là một trong những cách đơn giản nhất để giữ cá khỏi bệnh. Bể cách ly là một bể riêng để nuôi tạm cá mới mua. Nó cũng là chỗ yên tĩnh cho những con đang ốm hồi sức. Cá ở riêng thì bạn dễ theo dõi sức khỏe từng con, dễ cho thuốc, và bệnh cũng không lây sang các bể khác. Khi cá đã khỏe hẳn và sạch bệnh, bạn có thể yên tâm thả chúng vào bể chính mà không sợ lây cho đàn cá đang nuôi.

Đồ cần chuẩn bị cho bể cách ly

• Thùng nhựa trong hoặc bể kính có nắp
• Lọc có dòng chảy nhẹ, chẳng hạn lọc vi sinh
• Sưởi và nhiệt kế
• Đồ trang trí và chỗ cho cá trốn
• Thuốc khử clo, xử lý nước
• Bộ ba thuốc cách ly (gồm Mardel Maracyn, Aquarium Solutions Ich-X và Fritz ParaCleanse)

Cách set bể cách ly

Nếu được thì bạn đặt bể cách ly ở một phòng khác, xa các bể chính, để bệnh không lây chéo. Ngoài ra còn vài thói quen tốt nữa. Bể cách ly nên có vợt và ống siphon riêng. Mỗi lần đụng tay vào bể này xong, bạn nhớ rửa tay.

Nếu dùng thùng nhựa, bạn khoan vài lỗ trên nắp cho thoáng khí. Sau đó bạn cắt một khe chữ nhật nhỏ ở mép nắp để luồn dây điện và dây sục khí. Bạn cũng có thể kẻ vạch trên thành thùng, mỗi vạch ứng với khoảng 3,8 lít. Bước này không bắt buộc. Có vạch thì lúc thay nước và tính liều thuốc dễ hơn nhiều.

Thùng nhựa trong là cách làm bể cách ly rẻ tiền. Bạn cắt hoặc khoan vài lỗ trên nắp để lắp thiết bị cho tiện, đồng thời không khí cũng lưu thông tốt hơn.

Tiếp theo, bạn đổ nước vào bể và cho thuốc xử lý nước. Lắp lọc, lắp sưởi, rồi bỏ thêm vài món trang trí cho cá có chỗ trú. Bể cách ly không cần sỏi hay nền gì cả. Đáy trống thì vệ sinh bể nhẹ hơn, và khi cần bạn cũng dễ kiểm tra phân cá. Đáy trống nhưng vẫn nên có nhiều đồ trang trí cho cá nấp. Cá bệnh thường thích trốn, có thêm chỗ trú thì chúng yên tâm hơn.

Sau đó bạn thả cá vào. Bạn quan sát hình dáng bên ngoài của cá, cách chúng bơi và ăn. Nếu cần thì cho thuốc. Trước khi cho thuốc, bạn phải tháo hết vật liệu lọc hóa học (như than hoạt tính) và đèn UV diệt khuẩn ra khỏi bể.

Cách xử lý cá trong bể cách ly

Nếu cá đã bệnh và bạn biết rõ đó là bệnh gì, cứ dùng thuốc đặc trị cho bệnh đó và làm theo hướng dẫn trên bao bì của nhà sản xuất. Còn nếu chưa chắc cá bị bệnh gì, bạn làm theo các bước bên dưới.

Cá mua từ cửa hàng cá gần nhà hoặc từ trại cá mà bạn tin là bán cá khỏe thì bạn cứ cho ăn và theo dõi vài ngày. Thấy dấu hiệu bệnh thì bạn xử lý như trường hợp cá đã bệnh ở đoạn trên. Nếu cá không có triệu chứng gì, bạn có thể cân nhắc chủ động trị bằng ParaCleanse theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Thuốc này diệt nốt ký sinh trùng bên trong cơ thể cá, loại mà nhìn bằng mắt thường rất khó phát hiện.

Cá mua từ cửa hàng online, chuỗi cửa hàng thú cưng hoặc một nguồn chưa rõ chất lượng thì bạn nên chủ động trị bằng bộ ba thuốc cách ly. Ba loại thuốc này chứa hỗn hợp hoạt chất kháng sinh, kháng nấm và diệt ký sinh trùng. Chúng an toàn cho cá không vảy, cá bột, tép, ốc, cây thủy sinh và vi sinh có lợi. Cứ khoảng 38 lít nước, bạn cho 1 gói Maracyn, 1 gói ParaCleanse và 1 thìa cà phê (5 ml) Ich-X. Bạn để thuốc ngâm trong nước 7 ngày. Trong 7 ngày đó không cho cá ăn.

Trị xong, bạn thay nước đều mỗi tuần để thuốc trong bể nhạt dần. Bạn cũng nên cho cá ăn đồ chất lượng cao như thức ăn đông lạnh để cá lại sức và tăng sức đề kháng. Thức ăn đông lạnh giàu dinh dưỡng mà dọn cũng dễ.

Phần lớn cá mới nên nằm bể cách ly 4–6 tuần, tính từ lần cuối thấy triệu chứng bệnh hoặc có cá chết. Muốn chắc ăn hơn nữa, bạn có thể bắt hai con cá khỏe từ bể chính sang bể cách ly và xem chúng có bị bệnh không. Nếu cả đàn vẫn khỏe thì lúc đó mới thả cá cách ly sang bể chính.

Cách ly xong, bạn vệ sinh bể cách ly cùng toàn bộ đồ nghề, phơi khô rồi cất đi. Nếu sắp mua thêm cá thì cứ để bể chạy luôn, sẵn sàng cho đợt cá sau.

Câu hỏi thường gặp về cách ly cá

Bể cách ly cần lớn cỡ nào? Bể cách ly chỉ dùng tạm, nên không cần to bằng kích thước khuyến nghị cho cá sống lâu dài. Bể ít nước thì lúc trị bệnh bạn cũng tốn ít thuốc hơn.

Làm sao để bể cách ly lúc nào cũng có sẵn vi sinh (đã cycle)? Cách dễ nhất là chạy thêm một lọc vi sinh dự phòng trong một bể chính, hoặc nhét thêm vật liệu lọc vào lọc treo của bể đó. Mỗi khi cần cách ly cá, bạn chuyển lọc vi sinh hoặc vật liệu lọc này sang bể cách ly. Nó mang theo rất nhiều vi sinh có lợi để xử lý nước. Hết đợt cách ly, bạn trả lọc vi sinh hoặc vật liệu lọc về bể chính. Nếu chưa rõ cycle là gì và cycle bể ra sao, bạn nên tìm đọc thêm về chủ đề này.

Có thể cách ly cá trong xô không? Được. Lúc khẩn cấp, vật chứa nào sạch, an toàn cho thực phẩm và đủ rộng đều dùng được. Dù vậy, bạn nên chọn loại có thành trong suốt. Nhìn được cá từ mọi phía thì bạn dễ biết cá đang khá lên hay yếu đi.

Có nên cách ly tép và ốc không? Tép cảnh đôi khi mang mầm bệnh, nhất là tép mua thẳng từ nhà nhập khẩu. Vì vậy, nếu định thả thêm một đợt tép vào đàn đang có, bạn nên cân nhắc cho chúng vào bể cách ly trước để theo dõi. Ốc thì hiếm khi thấy mang bệnh, nên thường có thể bỏ qua bước cách ly mà thả thẳng vào bể.

Con cá đầu tiên có cần cách ly không? Nếu bạn đang set bể đầu tiên thì về lý thuyết có thể thả cá mới thẳng vào bể mà không cần bể cách ly riêng, vì trong bể chưa có con nào cần bảo vệ. Tuy vậy, vẫn có vài trường hợp nên dùng bể cách ly riêng. Trường hợp thứ nhất là bể chính rất lớn, còn cá đủ nhỏ để nuôi trong một bể cách ly cỡ nhỏ. Cho thuốc vào ít nước thì rẻ hơn nhiều so với cho thuốc cả bể chính. Trường hợp thứ hai là bể chính trồng nhiều cây thủy sinh hoặc có nhiều ốc. Khi bộ ba thuốc cách ly có vẻ không ăn thua, phương án dự phòng tiếp theo thường là muối bể cá. Cây và ốc thường không chịu được nồng độ muối cao, nên tốt nhất là chuyển cá sang chỗ khác để trị.

Không mua được bộ ba thuốc cách ly thì trị cá bằng gì? Bạn nên dùng muối bể cá. Đây là một loại “thuốc” rẻ, dễ mua, trị khá hiệu quả nhiều bệnh do vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng bên ngoài. Có điều muối không an toàn cho cây thủy sinh, ốc và một số loài cá như cá da trơn anchor. Khi dùng muối, bạn nhớ tìm hiểu kỹ và làm đúng hướng dẫn liều lượng.