Cách chuyển cá rồng và cá đuối sang bể mới an toàn

Chuyển cá lớn như cá rồng hay cá đuối sang bể mới là việc ít người chơi mong tới. Cá khỏe, quẫy mạnh, dễ tự làm mình bị thương. Cá đuối còn có ngạnh độc ở đuôi và rất dễ bị sốc. Muốn cá ít khổ nhất thì phải chuẩn bị kỹ trước, sau đó làm nhanh và dứt khoát.

Bài này đi qua toàn bộ quy trình: chuẩn bị nước cho bể mới, dời hệ lọc, dụng cụ cần có, cách vớt và thả từng loài, cùng những lỗi dễ mắc khi đang luống cuống. Ví dụ trong bài là một con cá rồng dài 36–40 cm và một cặp cá đuối chuyển sang hệ hai bể chồng tầng.

Chuẩn bị nước cho bể mới thế nào

Yêu cầu quan trọng nhất là nước bể mới phải cùng nhiệt độ với nước bể cũ. Bể mới càng để lâu thì nước càng nguội, cá càng thêm sốc. Vì thế cả việc chuyển nên gói gọn trong một khoảng thời gian ngắn.

Một cách vừa nhanh vừa tiện là lấy nước từ bể cũ:

1. Nếu bể mới đặt thấp hơn đáy bể cũ, nối một ống to (khoảng 3,8 cm) để nước tự chảy sang. Bể mới gần như đầy bằng nước ấm sẵn có.
2. Trong lúc đó, đổ đầy bể còn lại bằng nước máy đã chỉnh cho cùng nhiệt độ với nước bể.
3. Ngừng xả trước khi bể đầy hẳn, chừa lại khoảng 2 cm. Lúc làm việc khác rất dễ quên, để nước tràn ra sàn.

Xả nước bể cũ có hai cái lợi. Bể mới đầy nhanh hơn nhiều, vì chỉ dùng vòi nước máy thì có thể mất cả vài tiếng. Mực nước bể cũ cũng hạ xuống, nên lúc vớt cá dễ hơn.

Đổ nước máy thẳng vào được là vì bể này chạy hệ nhỏ giọt (drip system), tức là luôn có nước máy chảy vào và nước cũ tràn ra ngoài. Thông số nước bể vì vậy gần như trùng với nước máy. Khi đó cá chỉ phải chịu cú sốc của việc bị vớt và di chuyển, không cần thêm thời gian làm quen với nước mới.

Dời hệ lọc sang bể mới ra sao

Hệ lọc giữ toàn bộ vi sinh của bể, nên mang cả nó sang chỗ mới. Vật liệu lọc dùng lâu sẽ ngả màu vàng, khác với màu trắng của vật liệu mới. Lớp màng vi sinh có lợi bám trên đó tạo ra màu này. Lọc lớn mà còn đầy nước thì rất nặng, nên thứ tự làm như sau:

1. Vệ sinh lọc từ hôm trước, lấy giẻ lau sạch cặn bám bên trong. Nước bể có thể hơi đục sau đó, chuyện này không đáng lo.
2. Tắt bơm. Lấy lọc thô, ống sủi khí và sưởi ra khỏi lọc.
3. Rút nước bằng ống, phần còn đọng dưới đáy thì hút nốt bằng máy hút bụi khô ướt.
4. Nếu lọc vẫn nặng, xúc bớt vật liệu lọc ra xô có nước để mang đi riêng.
5. Tháo bơm và các đoạn ống nối rồi khiêng lọc sang chỗ mới.

Lọc nhẹ thì mối nối ít bị lực kéo hơn. Với hai thùng lọc nối với nhau bằng silicon, mối nối mà bung thì phải đợi khoảng 24 giờ cho silicon khô lại, cả kế hoạch chuyển cá trong ngày sẽ hỏng.

Khi lắp sang chỗ mới, ống thường lệch vài chỗ. Bạn có thể phải cưa ngắn đoạn ống tràn, cắt bỏ một van hay thêm co nối. Nên chuẩn bị sẵn cưa sắt và vài co 45 độ. Lắp xong thì bật bơm, chuyển sủi khí sang bể mới và cho nước chạy tuần hoàn 20–30 phút để nhiệt độ hai bể cân bằng rồi mới vớt cá.

Để không mất thời gian, hãy làm lọc trong lúc chờ nước đầy. Ví dụ sau khoảng 15 phút mà bể trên mới đầy chừng một phần tư thì còn khoảng 45 phút nữa. Khoảng thời gian đó đủ để rút nước, dời và nối lọc.

Cần chuẩn bị dụng cụ gì

• Vợt cao su cỡ lớn: đường kính khoảng 56 cm. Cao su mềm và co giãn nên ít làm xước cá rồng. Với cá đuối, ngạnh đuôi không mắc lại được trong vợt.
• Một vợt cỡ vừa để lùa hoặc đẩy cá vào vợt lớn.
• Một cây sào dài để lùa cá đang trốn ở góc xa về phía vợt. Cán chà kính loại rút được là đủ dùng.
• Găng tay lao động, ướt cũng không sao.
• Khăn trải sàn và giày để không bị trượt khi đang ôm cá nặng.
• Nắp bể có vật chặn cho bể cá rồng.

Lý do nên dùng vợt cao su cho cá đuối: vợt lưới thường rất dễ mắc ngạnh đuôi. Không thể giật ngạnh ra khỏi người cá. Lúc đó chỉ còn cách cắt phần lưới quanh ngạnh và để nguyên mảnh lưới trên đó. Dần dần mảnh lưới sẽ rụng hoặc mục ra trong bể.

Vớt và thả cá rồng thế nào

Cá rồng chỉ cần chút nước là đã bật lên được rất cao. Khi bị dồn, nó lao mạnh đến mức có thể đâm vào kính mà choáng. Vì vậy càng vớt ít lần càng tốt.

1. Cho vợt vào bể là cá sẽ bơi ra góc sau. Dùng sào lùa nó về phía vợt.
2. Lúc cá vào vợt, ép vợt sát người để đỡ sức nặng và giữ cá nằm yên.
3. Nhấc lên rồi thả vào bể mới, hoặc bế cá thả vào nếu bạn tự tin.
4. Đậy nắp ngay và chèn vật nặng lên, vì cá còn hoảng sẽ nhảy.

Thêm một chiếc vợt thứ hai để giữ cá chưa chắc đã có ích. Nhiều khi nó chỉ vướng tay. Nếu đã đeo găng, một vợt lớn ôm sát người có thể là đủ. Cá ra khỏi nước thường to và nặng hơn bạn nghĩ, nên hãy lường trước để khỏi bị bất ngờ.

Vớt cá đuối mà không bị đâm, không làm cá sốc

Cá đuối khó vớt hơn nhiều. Nó không bơi vào vợt như cá thường mà nằm sát đáy, phải luồn vợt xuống dưới để xúc lên. Vợt cao su khó luồn hơn vợt lưới, nên có thể dùng vợt nhỏ đẩy cá lên vợt lớn.

Cặp cá đuối trong ví dụ có thân ngang khoảng 30–36 cm, dài khoảng 50 cm. Con cái nặng ít nhất 2,3–2,7 kg. Cá cỡ này phải đỡ dưới bụng, không thể chỉ treo trong vợt.

Khi bị xúc lên, cá đuối quất đuôi qua lại rất nhanh hoặc cong đuôi lên đâm như bọ cạp. Ngạnh của chúng để tự vệ, không phải để tấn công. Dù vậy, bị đâm thì rất đau. Đeo găng tay để nếu cần thì nắm được phần đuôi khi chuyển cá.

Cá đuối rất dễ sốc, và sốc rất nhanh. Dấu hiệu cần để ý là mép đĩa thân cong lên, gọi là death curl. Cá đuối đã bắt đầu cong đĩa như vậy thì không còn sống được bao lâu. Vì thế cá đã vào vợt là phải chuyển ngay. Tay đang cầm vợt phụ hay sào thì thả xuống, đừng tiếc dụng cụ mà chậm tay.

Những sai lầm hay gặp

• Hoảng lên rồi quên hết những gì đã định, chỉ cố quăng cá vào bể cho xong. Người chuyển cá lớn rất hay bị vậy, nên nhẩm lại các bước trước khi bắt tay.
• Không chừa chỗ đứng. Bể sát tường thì chỉ vớt được từ mặt trước, nên tính trước đường lùa cá.
• Không đậy nắp bể cá rồng ngay sau khi thả.
• Đụng vào cá đuối quá nhiều bằng vợt hay sào trong lúc lùa, làm cá sốc trước cả khi vớt được.

Cá lớn như cá trê đuôi đỏ (redtail catfish) hay cá rồng cần rất nhiều thức ăn, thời gian và công chăm. Lúc chúng lớn thì chuyển bể cũng là một việc nặng. Trước khi mua, bạn nên biết rõ mình sắp nhận về những gì.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiểm tra nước bể mới, hoặc nguồn nước định dùng, đã cùng nhiệt độ với bể cũ chưa. Lên lịch để cả việc chuyển xong gọn trong vài giờ.
2. Vệ sinh lọc từ hôm trước và chuẩn bị sẵn xô, máy hút, cưa, co nối để dời lọc.
3. Mua hoặc mượn vợt cao su cỡ lớn, găng tay, trải khăn ra sàn trước khi vớt cá.
4. Chuẩn bị nắp và vật chặn cho bể cá rồng, đặt sẵn cạnh bể.