Cách hút cặn nền bể cá đúng: mồi ống, kẹp ống, bể thấp, bể cây

Ống hút cặn (gravel vacuum) là món đồ rẻ nhất mà cũng hay dùng nhất của người nuôi cá. Thế nhưng nhiều người vẫn mồi ống bằng miệng, hút lên cả sỏi, khuấy bụi bay mù bể, hoặc mải hút đến mức bể cạn lúc nào không hay.

Phần dưới đây hướng dẫn cách mồi ống không cần ngậm hút, cách kẹp ống để lấy cặn mà không mất sỏi, và cách làm với bể đặt thấp, bể nền cát, bể trồng cây.

Chuẩn bị gì trước khi hút

Nguyên lý rất đơn giản. Nước chỉ tự chảy qua ống khi đầu xả thấp hơn mặt nước trong bể. Vì vậy xô hay thùng chứa phải đặt thấp hơn bể, không có cách nào khác.

• Thùng chứa càng to càng tốt. Một thùng rác lớn, thùng giặt đồ hay thùng nhựa loại 130–200 lít là lý tưởng. Đang dọn bể mà mải nhìn cá thì xô nhỏ tràn ra sàn rất nhanh.
• Ống đủ dài. Ống ngắn quá thì phải cúi gập người hoặc phải đặt xô sát bể, rất bất tiện. Lần mua tới nên chọn ống dài hơn một chút.
• Lấy cá ra khỏi đường hút nếu bể có cá con, tép con.

Mồi ống không cần ngậm hút

Ống không chạy chỉ vì trong ống còn đầy không khí. Cứ thả ống vào bể, dí xuống tận đáy thì vẫn không có giọt nào chảy ra. Việc cần làm là cho đầy nước vào cả phần ống cứng lẫn ống mềm mà không để lọt khí.

Có một cách là nhấn chìm cả cuộn ống mềm vào bể cho đầy nước, bịt ngón tay vào một đầu rồi đưa đầu đó xuống xô. Cách này chạy được nhưng tốn công, ướt tay, lại đưa cả đoạn ống bẩn vào bể. Không đáng làm.

Cách dễ hơn:

1. Đặt đầu ống mềm vào xô trước.
2. Thả phần ống cứng vào bể theo góc nghiêng, hạ từ từ xuống. Nước sẽ tràn vào và đẩy khí ra ngoài. Đầu ống phải ngập hẳn dưới nước thì ống mới đầy.
3. Khi ống cứng đã đầy nước, nhấc nó lên khỏi mặt nước một chút. Nước trong ống sẽ chảy xuống phía ống mềm.
4. Ngay khi thấy nước bắt đầu chảy, hạ ống cứng xuống nước lại. Dòng chảy sẽ tự duy trì.

Lỗi hay gặp là nhấc lên rồi giữ nguyên quá lâu. Lúc đó hết nước trong ống, khí lọt vào và dòng chảy dừng. Bí quyết là nhấc lên rồi hạ xuống ngay khi nước vừa chạy. Không được thì làm lại, vài lần là quen tay.

Kẹp ống để kiểm soát dòng chảy

Đây là thao tác quan trọng nhất. Dùng tay bóp gập ống mềm để chặn dòng nước. Khi bóp, nước ngừng chảy nhưng ống vẫn đầy nước, thả tay ra là chạy tiếp ngay mà không phải mồi lại.

Nhờ vậy bạn có thể dừng lại để nói chuyện, nghe điện thoại, dời đồ trang trí mà bể không bị rút cạn. Với bể nhỏ cỡ 38 lít, nếu không kẹp ống thì nhiều khả năng nước hết trước khi nền kịp sạch.

Hút nền sỏi thế nào cho sạch

Cắm thẳng ống xuống sỏi rồi để nước chảy hết cỡ thì sỏi sẽ bị hút lên ống. Nhiều người hoảng, rút ống ra giật giật, làm bụi bẩn bay khắp bể. Cách đúng là dùng tay kẹp ống để điều tiết:

1. Cắm ống vào sỏi, thả tay ra cho nước chảy.
2. Khi thấy sỏi bị hút lên, bóp nhẹ ống để giảm lực hút. Sỏi nặng sẽ rơi lại xuống, còn cặn nhẹ vẫn bay lên và theo ống ra ngoài. Đó là lúc cặn và sỏi tách nhau.
3. Giữ dòng ở mức nước trong ống luôn nâu đục. Nước trong ống trong vắt nghĩa là bạn đang rút nước sạch, phí nước.
4. Khi chỗ đó đã sạch, kẹp ống lại rồi mới nhấc sang chỗ kế bên.

Nên bắt đầu từ một góc bể và hút theo từng hàng như cắt cỏ. Hút xong, mặt sỏi sẽ để lại những vệt hút nối nhau, nhìn vào là biết chỗ nào đã làm, chỗ nào chưa.

Nhớ nhấc đồ trang trí, chậu cây lên. Cặn luôn đọng dày nhất ở dưới đá, lũa và đồ trang trí.

Rút ống ra khỏi bể mà không làm đổ nước

Khi xong việc, kẹp ống lại rồi lấy tay bịt đầu ống cứng trước khi nhấc ra. Lực hút sẽ dính chặt vào lòng bàn tay, nước không nhỏ giọt ra ngoài.

Bể đặt thấp và bể nền cát

Với bể đặt thấp, chỉ cách sàn khoảng 30 cm, bạn phải dùng xô nhỏ và đặt thấp hơn bể. Độ chênh ít nên nước chảy chậm hơn. Mồi ống vẫn y như trên, chỉ là chậm hơn và bạn có nhiều thời gian xoay xở hơn.

Xô nhỏ thì đầy rất nhanh. Mới hút một lúc đã được nửa xô, nên phải canh xô liên tục để khỏi tràn ra sàn.

Nền cát khác sỏi ở chỗ cặn nằm trên bề mặt chứ không lọt sâu xuống. Bạn chỉ cần hút lớp mặt khoảng 0,5 cm, lướt ống sát bề mặt là cát tự sạch lên. Cắm sâu vào cát chỉ làm hút mất cát.

Nếu bể dùng lọc vách hay lọc bông, bạn cũng có thể áp đầu ống vào thành miếng bông để hút bớt cặn bám ngoài.

Bể trồng cây: hút nhẹ tay, giữ lại cặn cho cây

Phân cá và cặn mục (mulm) phân hủy trong nền là nguồn dinh dưỡng cho cây có rễ. Những cây như ráy (Cryptocoryne) phát triển rất tốt trong nền có nhiều cặn. Viên phân nền vẫn nên dùng, nhưng lớp cặn trong nền thì nên giữ lại.

Một cây thường hút dinh dưỡng trong bán kính khoảng 15 cm quanh gốc. Rễ con của nó lan ra rất rộng và ăn chính phần cặn bẩn đó. Hút sâu vào vùng này sẽ đứt rễ và lấy mất thức ăn của cây.

• Chỉ hút lớp bùn mỏng trên mặt, sâu khoảng 0,5 cm.
• Đưa ống vào khoảng trống giữa các khóm cây, không cắm sát gốc.
• Không cố moi cặn bên dưới bộ rễ.
• Để ý cá con trước khi mồi ống.

Bắt đầu từ đâu

1. Kiếm một thùng chứa thật to và đặt thấp hơn bể trước khi bắt đầu.
2. Tập mồi ống bằng cách nhúng nghiêng rồi nhấc lên, hạ xuống vài lần cho quen tay.
3. Luôn một tay kẹp ống. Tập bóp vừa đủ để sỏi rơi lại, chỉ cặn trôi ra.
4. Nếu bể có cây hoặc nền cát, chỉ hút lớp mặt và chừa vùng quanh gốc cây.