Cách tự dán bể cá bằng tấm mica acrylic tại nhà

Bể mica (acrylic) tự dán nhìn thì khó, nhưng thật ra phần dán keo chỉ mất vài phút. Cái khó nằm ở khâu chuẩn bị và ở chỗ không có đường lui: mối nối đã khô mà hỏng thì gần như phải cắt bể ra làm lại.

Bài này đi qua toàn bộ quy trình dán một cái bể acrylic dày 10 mm, từ vật liệu, dụng cụ, thứ tự dán từng tấm, cách xử lý bọt khí cho tới thời gian chờ khô. Làm đúng thứ tự thì bạn tự dán được bể cỡ nano đến cỡ trung.

Cần chuẩn bị những gì

• Tấm acrylic đổ khuôn (cell cast): loại này làm theo phương pháp đúc tấm, cứng và bền hơn. Bể cỡ 40 x 40 x 40 cm (khoảng 68 lít) hay 40 x 40 x 80 cm (khoảng 144 lít) dùng tấm dày 10 mm là đủ.
• Keo dán acrylic dạng dung môi: loại lỏng như nước, ví dụ Weld-On 4. Keo này tốn rất ít, một chai nhỏ dán được nhiều bể.
• Chai bơm có đầu kim để bơm keo vào khe.
• Ghim kim may (loại đầu tròn có màu): dùng để lót tạo khe. Ghim rẻ, dính keo rồi thì bỏ, dùng ghim mới cho lần sau.
• Ke góc vuông: tự đóng bằng ván ép, hoặc dùng thước ke nhôm có gờ đứng được, kẹp vào bằng cảo.
• Cảo kẹp hoặc vật nặng để ép mối nối khi có bọt khí.
• Đèn sáng chiếu vào chỗ làm, nhờ vậy bạn nhìn rõ mối nối và bọt khí.
• Kìm, nếu dùng tấm dày hơn 10 mm, vì tấm nặng đè lên ghim sẽ khó rút bằng tay.

Nếu có thể, nhờ chỗ bán mica cắt sẵn đúng kích thước. Máy cắt của xưởng cho mép phẳng và sạch hơn hẳn máy cưa ở nhà, nên bạn gần như không phải cạo hay mài mép trước khi dán. Cách này tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Bể acrylic ghép theo thứ tự nào

Bể acrylic ghép khác bể kính. Hai tấm hông nằm bên trong, còn tấm trước và tấm sau úp lên mép của hai tấm hông. Vì vậy bạn dán bể lần lượt theo các mặt, xoay bể nhiều lần:

1. Đặt tấm trước nằm phẳng trên bàn, mặt trong hướng lên.
2. Dựng tấm hông thứ nhất lên mép tấm trước, dùng ke giữ vuông góc, rồi dán.
3. Dán tấm hông thứ hai theo cách tương tự.
4. Lật khối ba tấm úp lên tấm sau, dán hai mối nối cùng lúc.
5. Lật cả khung úp lên tấm đáy, dán bốn mối nối cùng lúc.

Đừng cố dựng tấm hay đổ keo khi mối nối nằm đứng. Keo lỏng sẽ chảy ròng xuống hai bên và làm bẩn mặt mica. Lật bể để mối nối luôn nằm ngang thì keo mới ngấm đều.

Chỉ hai tấm hông bên trong cần cắt thật chuẩn. Tấm trước, tấm sau và tấm đáy nên cắt dư ra một chút. Phần dư này không ảnh hưởng độ vuông của bể, sau khi dán xong chỉ cần phay mép (router) là có cạnh phẳng đẹp. Tấm đáy rộng hơn thân bể một chút còn có lợi: chỗ nào lệch thì phay đi là xong.

Cách dán một mối nối

1. Bóc giấy bảo vệ dọc theo mép cần dán. Keo hay đọng thành vũng dọc mối nối, dính vào giấy thì giấy có thể dính chặt vào mica và rất khó dọn.
2. Đặt tấm lên vị trí, kiểm tra hai đầu thẳng hàng và tấm hông nằm gọn trong mép tấm còn lại.
3. Lót ghim vào khe giữa hai tấm. Ghim nâng tấm mica lên vừa đủ một khe nhỏ để keo chui vào. Thường lót hai ghim mỗi tấm, hoặc cứ khoảng 45 cm đặt một ghim.
4. Bơm keo dọc khe từ phía trong bể. Keo tự hút vào khe nhờ hiện tượng mao dẫn. Bơm đều cho kín cả đường.
5. Bấm giờ khoảng 1 phút. Keo làm mép mica mềm ra như sệt. Tấm dày cỡ 19 mm đến 38 mm thì nên chờ 1 phút rưỡi đến 2 phút.
6. Một tay giữ mép tấm mica cho khỏi trượt, tay kia rút ghim ra. Tấm hạ xuống, mối nối chuyển từ trắng đục sang trong suốt. Đó là dấu hiệu mối nối đạt.
7. Để yên thêm khoảng 5 phút rồi mới tháo ke và làm tiếp mặt khác.

Thời gian thao tác của keo chỉ khoảng 1 đến 2 phút. Nếu ghim rút ra nặng tay hơn bình thường thì nhiều khả năng bạn đã để quá lâu. Chuyện này chưa hỏng gì, nhưng là dấu hiệu nên rút sớm hơn ở mối sau.

Keo không thật sự là keo. Nó là dung môi, làm chảy bề mặt hai tấm rồi bay hơi như cồn, để lại một mối hàn liền ở mức phân tử. Phần mica mềm trào ra hai bên mép sẽ khô cứng và trong lại. Đừng sờ hay lau khi nó còn sệt, vì nó kéo sợi và làm mối nối xấu đi.

Xử lý bọt khí và khe hở

Bọt khí phải xử lý ngay lúc keo còn ướt. Khi mối nối đã khô thì bọt nằm đó vĩnh viễn.

• Bọt nhỏ: bơm thêm một chút keo vào chỗ đó, bọt thường tự mất.
• Bọt to: bơm thêm keo, nếu không đẩy được thì bơm từ phía bên kia mối nối.
• Khe hở lớn, keo ngấm vào nhiều bất thường: đây là dấu hiệu hai tấm chưa áp sát. Dùng cảo kẹp xuống bàn hoặc đặt vật nặng lên để ép bọt ra.
• Đáy bể có chỗ nối kém đẹp: chỗ này không ai nhìn thấy, có thể trám thêm bằng loại keo đặc hơn nếu cần. Ưu tiên của bạn là mối nối ở mặt trước phải đẹp.

Bể nhỏ ít khi cần kẹp, nhưng nên để cảo sẵn bên cạnh. Có mà không dùng vẫn hơn lúc cần lại không có.

Lật bể và dán đáy cần lưu ý gì

Khi lật khối ba tấm vừa dán, hãy nhấc từ hai tấm hông, xoay chậm và đặt nhẹ lên tấm tiếp theo. Mối nối mới dán năm phút vẫn còn yếu, nên tránh mọi va chạm mạnh.

Ở bước này không còn ke để căn, bạn căn bằng tay. Bể đã vuông sẵn từ các bước trước nên việc này không khó. Có điều khối bể dễ lăn hoặc trượt trên tấm bên dưới, và ghim có thể rơi ra khi tấm trượt. Bạn nên làm trên mặt bàn thật phẳng, có thể đặt vật nặng hai bên để giữ.

Bước dán đáy căng thẳng nhất vì có bốn mối nối cùng lúc. Bơm keo hết bốn cạnh có khi đã mất gần một phút, nên hãy tính thời gian rút ghim theo cạnh bơm đầu tiên. Pha sẵn đủ keo trong chai trước khi bắt đầu, và kiểm tra nắp chai cho chặt để keo không rò ra bàn.

Chờ khô bao lâu

Keo không khô hẳn qua một đêm. Bể cần khoảng hai đến ba ngày mới đạt khoảng 80% độ cứng. Sau một đêm bạn có thể nhấc bể ra chỗ khác, nhưng chưa nên phay mép hay đổ nước thử.

Các bước hoàn thiện như phay mép, gắn thanh giằng và đánh bóng mép bằng lửa thì làm gộp một lần cho nhiều bể. Những việc này bụi, bẩn và nặng mùi, làm một đợt sẽ đỡ phải dọn nhiều lần.

So với bể kính và bể ván ép

Bể ván ép tốn thời gian nhất, còn bể kính khó làm nhất vì kính khó xử lý. Acrylic dễ nhất nếu bạn chuẩn bị tốt, nhưng nó không tha thứ cho sai sót ở mối nối.

Bắt đầu từ đâu

1. Xin vài mẩu mica vụn để tập dán trước. Thử chờ quá lâu, bơm ít keo, bơm nhiều keo để thấy keo chạy vào khe thế nào.
2. Nhờ xưởng cắt sẵn các tấm, nhớ yêu cầu hai tấm hông thật chuẩn còn tấm trước, sau và đáy dư ra một chút.
3. Đóng hoặc mua ke góc vuông, chuẩn bị ghim, cảo kẹp và đèn sáng trước khi mở chai keo.
4. Bắt đầu với một bể nhỏ cỡ 40 cm, dán từng mặt một và luôn bấm giờ.