Cách tự làm vách nền 3D cho bể cá bằng xốp và xi măng

Vách nền 3D là một trong những thứ làm bể cá trông khác hẳn. Nó che được lọc và thiết bị phía sau, lại cho cá một khung cảnh tự nhiên hơn hẳn tấm kính trơn. Tự làm thì vách của bạn là cái duy nhất, không ai có cái thứ hai giống y như vậy.

Cách làm phổ biến và đã được dân chơi dùng từ lâu là khắc xốp rồi phủ xi măng lên. Đây không phải cách duy nhất. Bài này đi qua từng bước, từ chọn xốp, khắc hình, phủ xi măng, tô màu cho đến lắp vào bể và xả pH trước khi thả cá.

Cần chuẩn bị những gì

• Xốp trắng, càng dày càng tốt. Bạn có thể mua, hoặc xin ở các cửa hàng nội thất vì họ bỏ xốp đóng hàng mỗi ngày.
• Silicone để dán các lớp xốp với nhau và dán vách vào bể.
• Dao lam, dao thường để khắc. Không có dụng cụ nào là chuẩn, cái nào bạn cầm quen tay thì dùng.
• Súng khò nhiệt hoặc giấy nhám để xử lý bề mặt.
• Xi măng và cọ sơn.
• Máy hút bụi để dọn vụn xốp liên tục.
• Bộ test pH cho giai đoạn xả nước sau này.

Khắc xốp thế nào cho đỡ hỏng

1. Đo phần diện tích trong bể mà bạn định đặt vách.
2. Dán vài lớp xốp chồng lên nhau bằng silicone để có một khối đế dày. Hình dung trước sản phẩm cuối cùng thì làm dễ hơn nhiều.
3. Vẽ phác hình hang, khe, mỏm đá lên mặt xốp trước khi cắt để có đường mà theo.
4. Cắt từ từ. Việc này không có đường tắt. Lỡ tay cắt mất nhiều quá cũng không sao, chỉ cần dán thêm một miếng xốp khác bằng silicone.
5. Cứ khắc được một đoạn lại ướm vào bể một lần, xem có đúng ý và còn vừa không.
6. Dọn vụn xốp thường xuyên vì công đoạn này bày bừa rất nhiều.

Nếu định giấu lọc phía sau vách, bạn phải khoét một khoang đủ rộng cho lọc và ướm thử liên tục để lúc lắp không bị bất ngờ. Nhớ chừa lối vào và lối ra cho lọc.

Một điểm hay quên: lớp xi măng phủ lên sẽ lấp bớt các khe và làm mờ chi tiết. Vì vậy khi khắc nên làm hang, khe rộng hơn ý muốn một chút.

Khò nhiệt hay chà nhám bề mặt

Khắc xong hình cơ bản, bạn có hai cách xử lý mặt xốp:

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:08 Dùng súng khò hơ lên mặt xốp đã khắc để bề mặt cứng lại.
• Xem video từ ▶ 2:22 Mặt xốp sau khi xử lý có kết cấu thô, hơi cháy xém.

• Khò nhiệt nhẹ: hơ súng khò cho mặt xốp hơi cháy xém. Bề mặt sẽ cứng hơn rất nhiều.
• Chà nhám: cho kết cấu bề mặt gần giống khò nhiệt, đồng thời làm các đường nét, chi tiết hiện rõ hơn.

Làm cách nào thì sau này xốp cũng không còn rơi ra từng hạt nhỏ nữa.

Phủ xi măng ra sao

Gần như loại xi măng nào cũng dùng được mà không gặp vấn đề lớn. Một lựa chọn đáng cân nhắc là xi măng chống thấm đông cứng nhanh (hydraulic water stop cement). Loại này chỉnh độ đặc loãng tùy ý, ít bị nứt và khô nhanh.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:47 Trộn xi măng với nước thật đều trong hộp nhựa.
• Xem video từ ▶ 3:02 Phủ lớp xi măng lên khối nền xốp để tạo hình đá.

1. Trộn xi măng với nước cho thật đều. Càng nhiều nước thì hỗn hợp càng loãng.
2. Lớp đầu tiên pha loãng và quét mỏng bằng cọ. Lớp này chỉ để lớp sau bám tốt hơn.
3. Lớp thứ hai và các lớp sau pha đặc hơn. Thấy khe, hang bị lấp mất chi tiết thì dùng ngón tay hoặc bút chì gạt bớt xi măng ra.
4. Chờ mỗi lớp khô hẳn rồi mới quét lớp tiếp. Thời gian khô tùy loại xi măng, cứ làm theo hướng dẫn trên bao.
5. Thường 3–4 lớp là đủ. Độ dày cần đạt khoảng 2 mm.

Có nên tô màu không

Đến đây bạn có thể lắp luôn vách màu xi măng, hoặc tô màu trước. Có ba lựa chọn:

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:20 Dùng cọ tô màu lên bề mặt vách xi măng.
• Xem video từ ▶ 4:45 Vách xi măng đã tô màu xám đặt trong bể kính.

Lắp vách vào bể và xả pH

1. Dán vách vào bể bằng silicone. Trét kín tất cả các cạnh để cá không chui ra phía sau được.
2. Chờ ít nhất 48 giờ cho silicone khô. Vách này dùng nhiều silicone nên cần cho dư thời gian.
3. Lúc này nếu có chỗ chưa ưng, bạn vẫn cắt bớt được rồi phủ xi măng lại ngay trong bể, hoặc đắp thêm xi măng loãng hay đặc để làm dày chỗ đó.
4. Cấp nước. Sau lần cấp nước đầu tiên, pH sẽ tăng vọt rất cao.
5. Thay nước 3 ngày một lần. Đo pH 3 ngày sau mỗi lần cấp nước mới.
6. Khi pH trong bể bằng pH nước máy thì có thể tiếp tục set bể như bình thường. Giai đoạn này có thể kéo dài vài tuần.

Nếu không muốn thay nước liên tục như vậy, bạn có thể phủ thêm một lớp epoxy trong suốt lên vách. Lớp này bịt kín vách và tạo một lớp vỏ cứng bảo vệ, nhưng tốn tiền hơn nhiều.

Làm khối đá, hang rời đặt trong bể

Đá giả và hang đặt trong bể làm y hệt vách nền, chỉ đơn giản hơn. Bạn chồng vài miếng xốp, dán lại bằng silicone, khắc hình rồi phủ xi măng. Cách này làm đá, hang hay hình gì cũng được. Chỉ cần phủ xi măng kín toàn bộ khối, sau đó dùng silicone cố định nó vào chỗ.

Có đáng công làm không

Vách nền 3D tự làm tương đối rẻ. Cái giá phải trả là thời gian và công sức, vì khắc xốp và quét từng lớp xi măng đều phải làm chậm. Bù lại, khả năng có người sở hữu vách giống hệt bạn là bằng không. Ai thích bể độc và chịu được việc tỉ mỉ thì đây là một dự án đáng làm.

Bắt đầu từ đâu

• Đo phần diện tích trong bể định đặt vách, rồi kiếm xốp trắng dày, mua hoặc xin cửa hàng nội thất.
• Quyết định có giấu lọc sau vách không trước khi cắt nhát đầu tiên, vì khoang lọc và lối vào ra phải tính từ đầu.
• Vẽ phác hình lên xốp, khắc chậm và ướm thử vào bể thường xuyên.
• Chuẩn bị sẵn bộ test pH và tính trước vài tuần thay nước 3 ngày một lần trước khi thả cá.