Chăm bể thủy sinh "nhàn" với rêu, ráy, dương xỉ cho người bận rộn

Nhiều người thích thủy sinh nhưng ngại vì đi làm cả ngày, không có thời gian cắt tỉa, châm phân hay xử lý rêu hại. Bể theo kiểu "nhàn" là lời giải cho chuyện đó. Cây chính là rêu, ráy và dương xỉ gắn trên lũa. Đây là những loại cây mọc chậm, ăn ít, nên bể giữ dáng lâu mà người chơi không phải đụng tay nhiều.

Bài này đi qua cách bố trí một bể nhàn cỡ nhỏ (bể vuông 40 cm) và bảy chuyện cần để ý khi chăm nó: nhiệt độ, ánh sáng, CO2 và lọc, dinh dưỡng, mật độ cá, chế độ hằng ngày và thay nước.

Set bể nhàn gồm những gì

Phần nền tận dụng lại khoảng một phần ba phân nền cũ (Gax) ở dưới. Hai phần ba phía trên phủ nền Anubias của Oliver Knott, dân chơi hay gọi tắt là nền OK.

Lũa có thể xếp khá tự do, miễn là giữ được cảm giác xa gần trong bể. Chỗ các khúc lũa ghép vào nhau sẽ tạo ra hốc. Những hốc này rất tiện để nhét ráy hoặc dương xỉ vào.

1. Gắn rêu mini Taiwan lên lũa bằng keo. Trong lúc làm, cứ 15–20 phút lại phun sương nhẹ một lượt cho rêu và cây trên lũa khỏi bị khô.
2. Ráy Nana (Anubias nana) loại mua theo cốc, giá khoảng 35.000 đồng một cốc. Lấy cây ra khỏi cốc, dùng kéo cắt bớt những lá mọc cong queo hay không xếp lớp đẹp rồi mới đưa vào bể.
3. Nếu bộ lũa có nhiều hốc thì chỉ cần cài ráy, dương xỉ vào hốc là cây đứng được, không cần dùng keo.
4. Tiền cảnh trồng cỏ bợ, ngưu mao chiên hoặc cỏ đỏ. Hậu cảnh dùng rong lụa, hoặc thay bằng cỏ ra năm.

Ráy mọc chậm. Thường phải mất khoảng 3–4 tháng khóm ráy mới dày và đẹp, nên lúc đầu bể nhìn hơi thưa là chuyện bình thường.

Giữ nhiệt độ nước bao nhiêu là ổn

Rêu, ráy và dương xỉ gốc là cây mọc ven suối nên thích nước mát. Nước chỉ 20–22°C thì chúng vẫn phát triển được. Vì vậy ở miền Bắc, mùa thu đông là thời điểm rất hợp để chơi nhóm cây này.

Mùa hè mới là lúc phải để ý. Bạn nên cố giữ nước dưới khoảng 28°C. Có quạt thổi mặt nước hoặc có chiller thì càng tốt.

Đèn loại nào, bật bao lâu

Bể nhàn không cần đèn đắt tiền hay công nghệ mới. Bóng đèn trắng thông thường là chơi được, kể cả bóng tuýp. Bể mẫu ở đây dùng đèn LED Chihiros.

Thời gian bật đèn chỉ khoảng 5–6 tiếng mỗi ngày. Lý do là rêu, ráy và dương xỉ ngoài tự nhiên vốn sống núp dưới bóng các cây khác. Chúng không cần ánh sáng mạnh mới quang hợp được.

CO2 và lọc cho bể nhỏ

Dù cây mọc chậm, bể mẫu vẫn châm thêm CO2. Với một bể nhỏ cỡ này, lượng châm khoảng 1–2 giọt mỗi giây. Bạn canh lượng này qua bộ đếm giọt.

Lọc là bắt buộc. Bể mẫu chạy lọc thùng tự chế phi 200, vật liệu lọc là nham thạch trắng, bơm khoảng 700–800 lít mỗi giờ. Đầu hút nước vào lọc (đầu in) dùng loại của Ixta, giá khoảng hơn 100 nghìn đồng.

Dinh dưỡng: vì sao không cần nền trộn

Cây trong bể nhàn mọc rất chậm, nên chúng hút dinh dưỡng cũng chậm. Do đó kiểu bể này thường bỏ qua nền trộn hay cốt nền, chỉ rải một lớp nền công nghiệp là đủ.

Nền nhả chậm thì dinh dưỡng ít bị trôi ra nước. Khi đi kèm với thay nước đều tay và giữ đèn ở mức vừa phải, bể kiểu này hầu như không phải bận tâm chuyện rêu hại.

Thả bao nhiêu cá và cho ăn thế nào

Sau khoảng một tuần set bể thì bắt đầu thả cá. Mật độ trung bình là 2–3 lít nước cho một con cá nhỏ. Một bể khoảng 60 lít như bể mẫu sẽ thả tầm 20 con.

Thả thưa vừa phải thì cá khỏe hơn và ít bị nấm bệnh. Cá ít thì lượng ăn vào, thải ra cũng ít, nên nước đỡ độc tố và đỡ bẩn hơn so với thả dày. Cá cũng không cần cho ăn mỗi ngày. Khoảng 2–3 ngày cho ăn một lần là đủ.

Thay nước và chăm hằng ngày

Lịch hằng ngày của bể nhàn rất gọn: đèn 5–6 tiếng, CO2 1–2 giọt mỗi giây. Phần còn lại chủ yếu là thay nước.

• Với bể nhỏ nền nhả chậm, mỗi tuần thay khoảng 10–30% nước là tốt.
• Một cách khác là thay ít một mỗi ngày, ngay lúc ngồi ngắm bể. Rút ra một ít, đổ vào một ít.
• Nếu lo nước máy nhiều clo hoặc nguồn nước đang có vấn đề, hãy hứng sẵn nước ra thùng, để qua đêm và sục khí mạnh cho bay hết clo rồi mới dùng.
• Nhà có điều kiện có thể dùng nước RO cho sạch. Dùng RO thì nhớ bù thêm khoáng trước khi đổ vào bể.

Tính ra mỗi ngày chỉ mất chừng mười lăm phút. Trong lúc ngắm cá thì thay chút nước, nhìn xem có chỗ nào rêu hại bắt đầu bám không. Làm đều như vậy thì bể giữ được vẻ đẹp và cây lên ổn định.

Bắt đầu từ đâu

1. Chọn lũa có nhiều hốc để cài ráy, dương xỉ mà không cần keo. Gắn rêu mini Taiwan bằng keo và nhớ phun ẩm 15–20 phút một lần trong lúc làm.
2. Dùng nền công nghiệp nhả chậm như Akadama hoặc nền OK, bỏ qua nền trộn và cốt nền.
3. Đặt đèn chạy 5–6 tiếng mỗi ngày, chỉnh CO2 khoảng 1–2 giọt mỗi giây và chuẩn bị cách giữ nước dưới 28°C cho mùa hè.
4. Sau một tuần mới thả cá, tính 2–3 lít nước cho một con cá nhỏ, rồi duy trì thay 10–30% nước mỗi tuần.