Hướng dẫn nuôi cá hatchet – loài cá đàn kỳ lạ có “cánh”

Phần lớn cá nước ngọt thích bơi ở hai phần ba dưới của bể. Thế nên một phần ba phía trên thường bỏ trống, và khó tìm được loài cá nào để lấp vào. Cá hatchet (cá rìu) sinh ra là để lấp khoảng trống đó. Đây là loài cá nano sống ở tầng mặt, hình dáng rất lạ. Nuôi cả đàn lớn lượn qua lại sát dưới mặt nước thì trông chúng còn đẹp hơn nữa. Có điều, chăm cá hatchet cần vài điểm riêng mà bạn phải biết trước.

Cá hatchet là gì?

Cá hatchet nước ngọt thuộc họ Gasteropelecidae, là họ hàng xa của cá tetra. Chúng sống khắp Nam Mỹ và Trung Mỹ. Nhìn là nhận ra ngay nhờ thân hình giống lưỡi rìu và đôi vây ngực xòe sang hai bên như cánh chim. Cơ ngực của chúng rất khỏe, đủ sức bật lên khỏi mặt nước cỡ chục cm. Chính cú nhảy này giúp chúng thoát khỏi cá săn mồi rất nhanh.

Các loại cá hatchet

Cửa hàng cá bán khá nhiều loài, nhưng nhiều loài phải đúng mùa mới có hàng. Cá thường dài từ 2,5 đến 6 cm. Danh sách dưới đây xếp gần đúng từ loài nhỏ nhất đến loài lớn nhất:

• Cá hatchet lùn (Carnegiella myersi)
• Cá hatchet cánh đen (Carnegiella marthae)
• Cá hatchet vân đá (Carnegiella strigata)
• Cá hatchet bạc (Gasteropelecus levis)
• Cá hatchet thường (Gasteropelecus sternicla)
• Cá hatchet đốm (Gasteropelecus maculatus)
• Cá hatchet bạch kim, còn gọi là hatchet vây đốm (Thoracocharax stellatus)

Một vài loài như cá hatchet thường giờ đã có nguồn cá sinh sản nhân tạo hoặc nuôi lớn trong bể. Dù vậy, phần lớn cá hatchet ngoài thị trường vẫn là cá bắt từ tự nhiên. Trên đường từ nhà phân phối về tới cửa hàng, cá có thể bị bỏ đói và yếu sức đề kháng. Cá yếu thì dễ bệnh hơn. Trước khi mua, bạn nên hỏi cửa hàng nhập cá về được bao lâu rồi. Xem thử cá có chịu ăn không và để ý cách chúng bơi. Mua về rồi thì lúc nào cũng nên cách ly cá hatchet và cho ăn thật nhiều thức ăn chất lượng tốt. Nếu được, bạn điều trị phòng ngừa luôn bằng bộ ba thuốc cách ly.

Cá hatchet rất dễ bị bệnh đốm trắng. May là bệnh này chữa khá dễ bằng Aquarium Solutions Ich-X. Cá bắt từ tự nhiên cũng hay có ký sinh trùng trong ruột, chẳng hạn sán dây. Bạn xử lý bằng Fritz ParaCleanse, rồi hai tuần sau xử lý thêm một lần nữa để diệt số giun mới nở từ trứng.

Cách set bể cho cá hatchet

Cá hatchet chịu được pH, GH và các thông số nước khác trong một khoảng khá rộng. Lý do là nơi chúng sống năm nào cũng có mùa mưa và mùa lũ. Đây là cá nhiệt đới, khỏe nhất ở nhiệt độ 24–27°C. Cá hatchet sống theo đàn, vì vậy bạn cần nuôi một nhóm lớn, tối thiểu 6–12 con cùng loài. Đàn càng đông thì cá càng thấy an toàn và càng mạnh dạn thể hiện tập tính tự nhiên. Có người từng nuôi một đàn 30 con cá hatchet bạc. Mỗi lần cả đàn đổi hướng cùng lúc, vảy cá phản chiếu ánh sáng như những tấm gương nhỏ, lóe lên một vệt sáng chói.

Cá hatchet không bơi lội nhiều lắm, nên bể từ khoảng 75 lít trở lên là nuôi được. Bể bắt buộc phải có nắp đậy kín. Chỉ cần một khe hở nhỏ xíu là chúng cũng tìm ra và nhảy ra ngoài. Nếu nắp có lỗ chừa cho lọc, sưởi hay máy cho ăn tự động, bạn bịt lại bằng lưới nhựa thủ công hoặc vật liệu khác.

Nuôi chung với cá nào?

Không nuôi cá hatchet chung với cá hung dữ hoặc cá đủ lớn để nuốt chúng. Cá bơi nhanh cũng không hợp, vì chúng sẽ giành hết thức ăn. Cá hatchet sống tốt nhất với những loài hiền lành, cỡ tương đương, như cá tetra và cá chuột. Các loài cichlid lùn Nam Mỹ như cá phượng hoàng xanh hay cá Apisto cũng nuôi chung được. Những loài này ở nửa dưới bể, còn cá hatchet thì ở tầng trên.

Cá hatchet ăn gì?

Chuyện người nuôi cá hatchet hay gặp nhất là cá bị đói, nhất là khi cá đã lớn. Nguyên nhân là chúng rất thích ăn trên mặt nước và không chịu bơi xuống ăn thức ăn chìm. Ngoài tự nhiên, chúng dùng cái miệng nhỏ hướng lên trên để đớp côn trùng và động vật phù du. Vì thế, bạn nên cho ăn loại thức ăn hạt nhỏ, nổi được lâu. Bạn cũng nên giảm dòng chảy gần mặt nước để thức ăn không chìm quá nhanh. Một số loại thức ăn nổi phù hợp là cám mảnh chất lượng cao, cám viên nổi, thức ăn sấy đông khô và Artemia con còn sống. Artemia con thường bơi về phía đèn bể, nên rất hợp với cá tầng mặt.

Cá hatchet có ngoại hình và tập tính khác hẳn các loài cá thông thường. Loài này rất đáng để bạn thử nuôi.