Làm dàn khay nuôi guppy: thay nước tự động, hút cặn cố định, sục khí

Lúc mới nuôi guppy, ai cũng siêng. Vài khay thì ngày nào cũng hút cặn, thay nước được. Nhưng khi số khay nhiều lên, sức và thời gian không theo kịp. Người nuôi bắt đầu chăm kỹ mấy dòng cá mình thích, còn các khay khác bị bỏ bê. Nước ở những khay đó xuống dần, cá bệnh, có khi chết cả bầy.

Bài này hướng dẫn dựng một dàn khay nhựa nuôi guppy với ba hệ thống chạy chung cho cả dàn: thay nước tự động bằng van nhỏ giọt và phao, hút cặn cố định, và sục khí. Dàn mẫu gồm hai kệ dài 6 m, mỗi kệ 4 tầng khay. Kích thước có thể khác, nhưng cách đi ống thì áp dụng được cho hầu hết dàn khay.

Vì sao dàn nhiều khay cần hệ thống tự động

Dân nuôi cá hay nói nuôi cá là nuôi nước. Thay nước thường xuyên, hút cặn đều và giữ được hệ vi sinh tốt là coi như đã xong một nửa chuyện nuôi. Cái khó là làm đều được bao lâu.

Khi có hệ thống thay nước tự động, khay nào cũng như nhau. Ngày nào mỗi khay cũng có một lượng nước cũ nhỏ ra và một lượng nước mới bù vào, không còn chuyện khay được chăm, khay bị quên. Phần cần siêng còn lại chủ yếu là hút cặn, và có hệ thống hút cặn cố định thì phần này cũng nhẹ đi nhiều.

Hệ thống nhỏ giọt hoạt động thế nào

Mỗi khay được khoan một lỗ ở thành phía trước bằng mũi khoan 4,5 mm. Van oxy chữ L nhét vào lỗ này sẽ rất chặt, không rỉ nước và không cần keo. Nước trong khay nhỏ qua van xuống một ống gom chạy dọc dàn.

Lượng nước nhỏ ra chỉnh bằng van, tùy thể tích khay. Ví dụ một khay chứa 30 lít thì chỉnh sao cho mỗi 24 giờ nhỏ ra khoảng 2 lít, tương đương khoảng 6% mỗi ngày. Khay to hay nhỏ hơn thì tính lại theo tỉ lệ đó.

Nên đặt van nhỏ giọt ở mặt trước dàn. Đi ngang qua mỗi ngày là thấy ngay van nào nhỏ chậm, van nào đóng rêu hay bị nghẹt. Van hư thì rút ra thay van khác.

Lắp ống gom nước nhỏ giọt

Ống gom dùng ống nhựa Bình Minh phi 21, khoan lỗ 16 mm trên mặt ống. Mỗi lỗ phải nằm đúng dưới một van oxy chữ L, và tất cả các lỗ phải thẳng hàng trên một đường. Chỉ một lỗ lệch là phải cắt bỏ đoạn đó làm lại, nên khâu đánh dấu cần cẩn thận.

1. Cố định ống gom vào kệ trước.
2. Xếp các khay nhựa đã gắn van oxy chữ L lên kệ.
3. Dùng bút lông đánh dấu vị trí khoan trên ống, ngay dưới từng van.
4. Giữ chắc ống rồi khoan trực tiếp tại chỗ. Ống không bị xoay thì lỗ khoan mới đẹp.
5. Dùng máy cắt hoặc cưa cắt thêm một khấc hình tam giác ở chỗ cần thiết để van chữ L không bị vướng khi gắn.

Chống nghẹt van nhỏ giọt

Trong nước nuôi cá luôn có cặn bẩn li ti. Sau một thời gian, cặn tích ở đầu van làm nước nhỏ yếu dần rồi ngừng hẳn. Đây là lỗi hay gặp nhất của hệ nhỏ giọt.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:26 Đầu van nhỏ giọt màu vàng nằm bên trong khay.
• Xem video từ ▶ 8:36 Cục sủi khí gắn vào đầu van nhỏ giọt.

Cách xử lý là gắn một cục sủi khí vào đầu van nằm bên trong khay. Bề mặt cục sủi có rất nhiều lỗ nhỏ, cặn khó bít kín hết được, nên nước vẫn nhỏ ra đều. Cục sủi càng to thì càng lâu bị nghẹt.

1. Khoan nới lỗ trên thành khay rộng thêm một chút.
2. Gắn một đoạn dây oxy vào van.
3. Luồn dây qua lỗ, một tay kéo dây, một tay đẩy van vào cho đến khi van ôm chặt thành khay.
4. Cắt ngắn đoạn dây phía trong khay rồi gắn cục sủi vào đầu dây.

Phao cấp nước tự động

Phao bù lại phần nước đã nhỏ ra. Mực nước tụt xuống thì phao hạ theo và mở cho nước vào. Nước đầy thì phao nổi lên, đóng đường nước lại. Phao đi cùng van nhỏ giọt thì cả dàn tự thay nước mỗi ngày.

• Đường cấp nước cần các tê 21 để chia nhánh tới từng khay.
• Quấn băng cao su non (băng tan) quanh ren phao cho khỏi xì nước. Ren có băng thì khi vệ sinh khay, tháo phao ra lắp vào cũng dễ.
• Thích nuôi mực nước thấp thì gắn phao thấp. Thích mực nước cao thì gắn phao cao hơn.
• Phao nên nằm khoảng giữa khay. Đo khoảng cách giữa hai khay, cắt các đoạn ống bằng nhau rồi nối bằng keo Bình Minh. Kiểm tra kỹ mối nối để không bị xì nước.

Hệ thống hút cặn cố định

Phân cá và thức ăn thừa tích lại là nguồn gây ngộ độc, nấm và đủ thứ bệnh. Hút cặn là việc không thể bỏ. Nhiều người còn coi nó quan trọng hơn thay nước, vì có lúc chưa thay nước cũng được nhưng cặn thì phải hút. Hút cặn cố định giúp tiết kiệm thời gian. Mỗi khay có ống riêng nên bệnh khó lây từ khay này sang khay khác.

Trong video

• Xem video từ ▶ 17:02 Ống chung chạy dọc bên dưới các khay, có van đỏ cho từng nhánh.
• Xem video từ ▶ 19:31 Ống thoát cặn riêng đặt trong từng khay nuôi.

Cách lắp:

1. Đi một ống chung phi 34 thấp hơn đáy các khay. Ống phải thấp hơn đáy thì áp lực nước mới đủ để hút.
2. Khoan trên ống chung một lỗ 16 mm cho mỗi khay.
3. Nhét ron cao su kèm theo vào lỗ, rồi gắn van khởi thủy 16 mm.
4. Đầu còn lại của van nối ống hút, kéo lên khay.

Ống hút gồm đoạn ống nhựa xanh phi 14 và đoạn ống trắng phi 16 ở đầu nhúng xuống nước. Cỡ này vừa phải. Ống to quá thì nước rút nhanh, cặn chưa sạch mà khay đã cạn. Ống nhỏ quá thì hút chậm, mất thời gian.

Khi hút chỉ cầm từ phần trên đoạn ống trắng trở lên. Tay chạm vào phần nhúng nước thì sẽ dính nước khay này, sang khay sau có thể nhỏ vài giọt xuống và làm lây bệnh. Hút xong thì để ống lại chỗ cũ. Có thể chế kẹp giữ ống từ ống phi 21 xẻ dọc, cắt thành từng đoạn rồi gắn lên kệ cho ống gọn gàng.

Mồi nước cho ống hút cặn

Lắp xong, mỗi ống phải được mồi nước một lần thì mới hút được.

1. Khóa van của khay cần mồi lại.
2. Dùng ống tiêm (xi lanh) loại 30 ml hút nước lên, bơm đầy ống hút cặn.
3. Lấy ngón cái bịt đầu ống lại rồi đưa ống xuống khay.
4. Tay còn lại mở van, sau đó buông ngón cái ra. Lúc này nước bắt đầu chảy.
5. Để nước chảy vài giây rồi khóa van lại và gác ống về chỗ cũ.

Từ đó mỗi lần hút cặn chỉ cần mở van bên dưới và dùng ống. Nếu ống không hút, nhiều khả năng ống chung chưa đặt đủ thấp so với đáy khay, hoặc ống chưa được mồi đầy nước. Nên kiểm tra hai chỗ này trước.

Đường sục khí cho cả dàn

Guppy không cần nhiều oxy. Dù vậy, sục khí giúp vi sinh phát triển nhanh hơn, đẩy bớt khí độc trong nước ra ngoài và tăng trao đổi chất trong nước. Bể có bọt khí trông cũng sống động hơn.

Ống khí chính chạy ở mặt sau dàn, khay đặt lên thì ống nằm sau khay. Mỗi khay khoan một lỗ 4,5 mm trên ống chính rồi cắm đầu nối dây oxy vào. Lỗ nhỏ nên cắm khá cứng tay. Bù lại, đầu nối ôm rất chặt, không xì hơi và không cần keo. Có thể cắm thẳng van oxy vào lỗ, nhưng đầu nối cứng hơn nên cắm dễ hơn.

Đi xong ống của các hệ thống, có thể xịt sơn đen toàn bộ đường ống cho dàn gọn và đẹp mắt.

Bắt đầu từ đâu

• Đo thể tích từng khay rồi tính lượng nước nhỏ giọt mỗi ngày, khoảng 6% như ví dụ khay 30 lít ở trên.
• Đặt van oxy chữ L ở mặt trước dàn và gắn cục sủi vào đầu van bên trong khay ngay từ đầu.
• Khi đi ống hút cặn, đảm bảo ống chung phi 34 nằm thấp hơn đáy khay, rồi mồi nước từng ống trước khi dùng.