Làm đáy bể cá cỡ lớn bằng gỗ ván ép và chống thấm bằng sơn epoxy

Bể dài gần 2 mét thì khó nhất thường là cái đáy. Một tấm kính nguyên khổ cỡ đó vừa đắt vừa nặng, nhiều khi còn không lọt qua cầu thang để vào phòng. Ghép nhiều tấm kính rồi dán silicone thì tiền kính đội lên rất nhanh. Phương án thực tế hơn là làm đáy bằng gỗ ván ép, sau đó phủ một lớp sơn epoxy chống thấm để gỗ chịu được nước.

Bài này hướng dẫn cách ghép đáy ván ép cho chắc, làm khung giữ kính quanh mép đáy, và chống thấm bằng sơn epoxy hai thành phần từ khâu chà nhám cho đến lớp sơn cuối cùng. Đáy làm theo cách này nằm trên bệ gạch block đã xây từ trước.

Vì sao chọn ván ép thay cho kính đáy

Lý do chính là ván ép dễ kiếm, có nhiều kích thước, cắt được ngay tại chỗ để mang vào phòng, và giá rẻ hơn kính rất nhiều. Đáy ở đây cần kích thước 183 x 185 cm. Ba tấm ván ép gỗ sồi dày 1,9 cm, loại mặt phẳng và ít lỗi, có giá khoảng 40 USD mỗi tấm. Cả cái đáy tốn khoảng 120 USD.

Nên chọn ván loại tốt, hai mặt được gia công phẳng và ít mắt gỗ. Mặt gỗ đẹp thì sau này chà nhám nhanh hơn và sơn bám đều hơn.

Ghép đáy thế nào để không bị võng ở mối nối

Ván bán theo khổ 122 x 244 cm, không khớp với kích thước đáy, nên phải ghép. Đáy làm thành hai lớp, tổng dày 3,8 cm, đủ cứng để đặt lên bệ gạch block.

1. Đặt hai tấm ván cạnh nhau làm lớp trên. Cắt bỏ phần dư ở đầu tấm, rồi dùng tấm thứ ba cắt phần bù cho đủ kích thước.
2. Làm lớp dưới bằng tấm ván còn lại cùng các mẩu ván thừa tận dụng được.
3. Đặt tấm ván nguyên khổ của lớp dưới vuông góc với mối nối của lớp trên, sao cho nó che kín đường nối. Hai tấm phía trên khi đó không thể võng xuống hay tách nhau ra.
4. Quét keo dán gỗ giữa hai lớp. Dọc mối nối, bắt vít từ dưới lên, cách nhau khoảng 7,5 cm ở mỗi bên đường nối.
5. Bắt vít tiếp quanh mép và rải đều trên phần còn lại của tấm ván.

Xếp gạch block ngay dưới mối nối thì đỡ được một phần, nhưng chưa đủ. Phải có lớp ván phủ chéo qua mối nối, cộng thêm keo và vít, thì mối nối mới thực sự chắc.

Làm khung giữ kính quanh mép đáy

Không thể đặt kính trực tiếp lên mặt ván phẳng. Đáy cần có một đường khung chạy quanh chu vi để làm cữ định vị và đỡ các tấm kính đứng.

• Dùng thanh gỗ 2x2, kích thước thật khoảng 3,8 x 3,8 cm, chạy quanh toàn bộ mép đáy.
• Tính trước bề dày thanh gỗ khi cắt đáy. Kính có kích thước 183 x 185 cm thì đáy phải cắt rộng thêm 3,8 cm mỗi cạnh, tức khoảng 190 x 193 cm.
• Cắt các góc thanh gỗ chéo 45 độ bằng máy cắt.
• Quét keo mặt dưới thanh gỗ, đặt lên đáy rồi bắt vít cách nhau khoảng 10 cm.

Xong bước này, cái đáy riêng phần gỗ đã nặng khoảng 86 kg. Nếu phải di chuyển nó thì nên có người phụ. Để keo khô vài ngày rồi mới chuyển sang khâu chống thấm.

Sơn epoxy hay liquid rubber

Với ván ép, nhiều người quen dùng liquid rubber, một loại cao su lỏng quét lên thành lớp màng. Nhưng với bể có kính đứng gắn thẳng lên đáy gỗ thì sơn epoxy hai thành phần (ở đây là Pond Shield) hợp hơn.

Nhìn giá một hộp thì epoxy có vẻ đắt hơn. Tính theo diện tích phủ thì nó lại rẻ hơn. Loại epoxy này trơ, không độc cả khi đã khô lẫn khi chưa khô, và không làm thay đổi pH hay chất lượng nước. Lỡ quét chưa chuẩn thì cá cũng không bị ảnh hưởng.

Màu sơn thì tùy ý. Với bể không trải nền, màu trắng làm cá nổi bật hơn và trông giống một lớp cát.

Pha sơn epoxy cho đúng

Bộ sơn gồm hai lon: một lon sơn và một lon nhựa (resin) sệt như siro. Trộn hai thứ với nhau thì chúng phản ứng và đóng rắn lại.

Trong video

• Xem video từ ▶ 15:16 Khuấy nhựa epoxy trong bát trộn bằng que.
• Xem video từ ▶ 15:55 Đổ sơn trắng vào bát nhựa để trộn với resin.

1. Đổ nhựa vào bát trộn trước.
2. Thêm cồn để pha loãng theo lượng hướng dẫn. Có thể dùng cồn biến tính hoặc cồn isopropyl 99%. Nên dùng xi lanh để đong cho chính xác.
3. Khuấy thật chậm. Khuấy nhanh thì bọt khí lẫn vào nhựa và để lại bọt trên mặt sơn.
4. Đổ sơn vào theo tỷ lệ 2 phần sơn với 1 phần nhựa, rồi khuấy đều.

Chỉ nên pha lượng đủ dùng trong khoảng 30 phút. Để lâu hơn thì hỗn hợp bắt đầu đông và rất khó quét. Bể to thì chia ra làm hai đợt, sơn xong một nửa rồi mới pha mẻ tiếp. Nếu chưa từng dùng loại sơn này, bạn nên tập trước trên một mẩu gỗ thừa cho quen tay.

Các bước sơn chống thấm

1. Chà nhám: Chà toàn bộ mặt gỗ bằng giấy nhám số 60 cho hơi nhám để sơn bám. Dùng máy chà cầm tay thì mất khoảng 10–15 phút. Mỗi loại bề mặt như gỗ, xi măng hay kính có cách chuẩn bị riêng, nên đọc kỹ hướng dẫn của hãng sơn.
2. Lau sạch bụi trên toàn bộ bề mặt.
3. Xử lý mối nối trước: Quét một lớp sơn lên các mối nối quanh mép khung và đường nối giữa đáy. Dán dải vải sợi thủy tinh rộng khoảng 5 cm lên trên, rồi phủ thêm sơn lên vải.
4. Lớp thứ nhất: Đổ sơn ra rồi gạt đều bằng bay nhựa. Bay nhựa dễ dùng hơn con lăn lông ngắn. Lớp này pha loãng hơn vì gỗ sẽ hút bớt sơn, nên nó đóng vai lớp lót. Kiểm tra độ dày bằng thước nhựa trong đi kèm bộ sơn.
5. Chờ giữa hai lớp: Có hai cách. Cách thứ nhất là chờ đến khi mặt sơn hơi dính tay nhưng không dính sơn ra ngón tay, rồi quét lớp hai ngay. Cách thứ hai là chờ 24 giờ rồi chà lại bằng giấy nhám 60, vì mặt sơn đã khô nhẵn như kính thì lớp sau khó bám. Lần chà này cũng làm phẳng chỗ vải sợi thủy tinh bị gồ lên.
6. Lớp thứ hai: Pha ít cồn hơn cho đặc hơn, rồi quét phủ toàn bộ.
7. Dặm lại: Đo lại độ dày và dặm thêm những chỗ còn mỏng.
8. Chờ khô: Để sơn đóng rắn 24 giờ thì có thể cho nước và thả cá.

Những lỗi hay gặp

• Để sơn nhỏ giọt xuống sàn rồi đợi khô mới cạo. Loại epoxy này bám cực chắc, khô rồi thì phải đục mới ra, có khi bong luôn cả lớp phủ sàn và vụn bê tông. Lót sàn kỹ, và lỡ nhỏ giọt thì lau ngay khi sơn còn ướt.
• Pha quá nhiều một lần, sơn đông giữa chừng.
• Khuấy quá nhanh, mặt sơn bị bọt.
• Bỏ qua khâu chà nhám giữa hai lớp khi đã để quá 24 giờ.
• Không gia cố mối nối bằng vải sợi thủy tinh. Đây là chỗ dễ thấm nhất.

Độ bám của loại sơn này trên ván ép gần như không phải lo. Nó bám chắc đến mức nếu có bong ra thì nhiều khả năng sẽ kéo theo cả thớ gỗ.

Bắt đầu từ đâu

• Đo đường vận chuyển vào phòng và kích thước kính, rồi tính kích thước đáy, nhớ cộng thêm bề dày khung gỗ ở mỗi cạnh.
• Mua ván ép loại mặt tốt. Lên sơ đồ cắt sao cho lớp dưới phủ chéo qua mối nối của lớp trên.
• Đọc kỹ hướng dẫn của bộ sơn epoxy và tập pha, tập quét trên gỗ thừa trước.
• Lót kín sàn và khu vực xung quanh trước khi mở nắp sơn.