Tự đóng bể cá 2.000 lít: chi phí, lọc, thiết bị và chạy vi sinh

Một bể khoảng 2.000 lít mua sẵn thường rất đắt, vì vậy nhiều người tính chuyện tự đóng. Nếu chọn vật liệu khéo và tận dụng được đồ cũ, phần thân bể, chân bể và lọc có thể chỉ tốn khoảng 900 USD. Đó là mức rẻ khó tin với một bể cỡ này.

Bài này đi lần lượt qua từng phần của một bể lớn tự đóng đã hoàn thiện, kèm chi phí từng khoản. Bạn sẽ thấy tiền thường tốn vào đâu, chỗ nào có thể bớt, thiết bị nào phải dự trù thêm và vì sao không nên vội thả cá.

Chân bể: vì sao chọn gạch block

Chân bể cho một bể 2.000 lít phải thật chắc. Ngoài ra nó nên rẻ, dễ làm và có thể tháo dời đi khi cần. Gạch block xi măng đáp ứng đủ mấy yêu cầu này.

Trong video

• Xem video từ ▶ 1:29 Cận cảnh gạch block xi măng chồng hai lớp.
• Xem video từ ▶ 1:34 Các viên gạch block xếp trên sàn làm chân bể.

1. Xếp 24 viên gạch block dọc theo chu vi chỗ đặt bể, chồng hai lớp.
2. Trước khi chồng lên nhau, gắn các viên gạch lại bằng xi măng cho liền khối.
3. Bọc ngoài bằng ván ép mỏng loại rẻ (ván dăm, ván ép bột), rồi sơn cùng màu tường phòng cho hài hòa.

Cả 24 viên gạch chỉ tốn khoảng 50 USD. Nếu nhà còn sơn thừa thì khoản sơn gần như không mất tiền.

Đáy bể bằng ván ép: làm và chống thấm thế nào

Phần đáy bể làm từ ván ép gỗ sồi dày khoảng 19 mm. Dùng 4 tấm, cắt theo kích thước rồi dán và bắt vít hai lớp chồng lên nhau, tạo thành đáy dày khoảng 38 mm. Khi dán, bạn nhớ cho mối nối của lớp trên và lớp dưới so le nhau để đáy không có chỗ yếu chạy suốt.

Quanh toàn bộ chu vi đáy, bắt thêm các thanh gỗ vuông khoảng 5 cm × 5 cm làm thanh giằng, cũng dán keo và bắt vít. Các thanh gỗ cho cả chân bể lẫn đáy bể chỉ tốn chừng 10–12 USD.

Ván ép không chịu nước, nên bắt buộc phải chống thấm. Lớp chống thấm dùng sản phẩm Pond Armor của PondShield. Đây là loại epoxy hai thành phần, bền, hơi dẻo hơn epoxy thường, dễ pha, dễ quét, có nhiều màu và không độc cả khi chưa khô lẫn khi đã khô. Cách làm như sau:

1. Dán sợi thủy tinh lên các mối nối trước.
2. Quét Pond Armor phủ lên toàn bộ bề mặt, kể cả chỗ đã dán sợi thủy tinh.
3. Làm đúng hướng dẫn của nhà sản xuất về tỷ lệ pha và số lớp.

Tính theo diện tích phủ được, loại epoxy này khá kinh tế. Phủ toàn bộ đáy bể tốn khoảng 100 USD.

Kính và thanh giằng: tận dụng bể cũ

Trong bảng chi phí bên dưới, kính là khoản lớn nhất. Cách bớt tiền hiệu quả là mua lại bể cũ còn tốt rồi tháo lấy kính. Ví dụ, hai bể cũ dài khoảng 1,8 m dùng kính 12 mm mua lại giá 300 USD. Tháo ra lấy mặt trước và mặt sau là có đủ kính đúng độ dày cần cho một bể 2.000 lít.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:12 Những tấm kính dày xếp chồng lên nhau, tháo từ bể cũ.

Thanh giằng kính phải mua riêng. Các thanh rộng khoảng 7,5 cm, dài khoảng 1,8 m, dày 12 mm, riêng ở các góc dùng loại dày khoảng 25 mm. Khoản này tốn thêm khoảng 100 USD, tức tổng tiền kính cả thanh giằng vào khoảng 400 USD. Keo silicon chỉ khoảng 20–25 USD.

Trước khi mua bể cũ để lấy kính, bạn cần kiểm tra kỹ độ dày và kích thước kính có khớp với bản thiết kế không. Kính mỏng hơn yêu cầu thì rẻ mấy cũng không dùng được cho bể lớn.

Lọc tầng sôi và thay nước tự động hoạt động ra sao

Nước từ bể chạy qua ống xuyên tường sang một phòng riêng đặt lọc. Phần đường ống gồm ba bộ xuyên vách (bulkhead) và ống nhựa ABS, tốn khoảng 40 USD. Lọc là loại lọc tầng sôi (fluidized bed), trong đó vật liệu lọc luôn bị khuấy cho lơ lửng trong dòng nước. Đường đi của nước như sau:

1. Nước tràn từ bể chính sang thùng thứ nhất, qua lọc thô trước.
2. Trong thùng thứ nhất, một máy sủi khí khuấy vật liệu lọc cho lơ lửng và nước được lọc sạch ở đây.
3. Nước tràn tiếp sang thùng thứ hai, nơi đặt sưởi.
4. Bơm đẩy nước đã sưởi trở về bể chính qua đường ống ở đáy.

Hai thùng nhựa giá khoảng 10 USD mỗi thùng. Ống, bulkhead, khớp nối rắc co và van bi tốn thêm khoảng 60 USD. Như vậy toàn bộ phần lọc khoảng 80 USD, bản thân các bộ lọc chỉ chừng 30–40 USD trong số đó.

Để khỏi phải thay nước bằng tay, bể có thêm hệ thống nhỏ giọt (drip system). Nước mới nhỏ giọt liên tục vào bể chính. Lượng nước dư dần dần nhiều hơn mức bể và lọc chứa được, nên trên thùng lọc có thêm một bulkhead nối ống tràn ra cống. Nước cũ cứ thế chảy đi, còn nước mới liên tục vào. Bể được thay nước suốt ngày đêm mà không cần ai làm gì. Ở tốc độ nhanh, hệ thống này thay khoảng 150 lít mỗi ngày. Trong lúc chạy vi sinh thì tạm khóa nhỏ giọt lại.

Tổng chi phí phần đóng bể

Cộng các khoản lại thì tổng xoay quanh mức 900 USD, với phần thân bể và chân bể chưa tới 800 USD. Ván ép bọc chân bể rất rẻ và sơn dùng đồ thừa nên không tính riêng. Với một bể 2.000 lít, đây là mức giá rất mềm.

Thiết bị: khoản dễ bị quên khi tính tiền

Bảng trên chưa có thiết bị. Một bể cỡ này cần ít nhất:

• Đèn: đèn LED tự ráp từ linh kiện của RapidLED. Giá tùy nhu cầu và cách làm nên khó đưa ra con số chung.
• Máy sủi khí khuấy vật liệu lọc: PondMaster AP60.
• Bơm hồi: Reeflo Dart, lưu lượng trên 15.000 lít mỗi giờ.
• Sưởi: ba cây sưởi Eheim 1.500 W.

Sưởi nên chia thành nhiều cây thay vì dùng một cây lớn. Nếu một cây hỏng thì những cây còn lại vẫn giữ được nhiệt cho bể. Tổng công suất có thể dư so với nhu cầu, nhưng dư còn hơn thiếu với bể lớn.

Tùy hãng bạn chọn, tiền thiết bị có thể ngang bằng tiền đóng bể. Vì vậy hãy tính giá đủ đèn, bơm, sưởi trước khi bắt đầu làm, để không bị đuối tài chính giữa chừng.

Chạy vi sinh và chọn cá cho bể lớn

Bể đóng xong chưa có nghĩa là thả cá được ngay. Bể cần chạy vi sinh trước, và có thể dùng amoniac nguyên chất để nuôi vi sinh khi chưa có cá. Thời gian chạy dài ngắn tùy từng bể. Có thể bạn rất nóng lòng nhìn bể có cá, nhưng sức khỏe của cá phải đặt trên hết. Cá đã mua sẵn thì tạm nuôi ở bể khác cho tới khi bể mới sẵn sàng.

Trong video

• Xem video từ ▶ 11:02 Cá đuối đốm trắng bơi sát đáy bể lớn.
• Xem video từ ▶ 11:27 Đàn cá dĩa nuôi chung với cá đuối đốm trong bể lớn.

Bể lớn như vậy hợp với cá to và cá đàn. Một phương án là nuôi chung cá đuối đen Potamotrygon leopoldi với cá dĩa (Symphysodon) nhiều dòng. Bắt đầu với một cặp đuối đực cái và khoảng 11 con dĩa, sau đó tăng đàn dĩa lên ít nhất 20 con, lý tưởng là 30 con.

Cá dĩa khỏe và hợp nhau thì hay bắt cặp và đẻ liên tục, kể cả trong bể cộng đồng. Trứng đẻ trong bể chung khó giữ được. Nếu muốn ươm cá con, bạn nên tính thêm một hệ thống bể sinh sản riêng, chẳng hạn một giàn nhiều bể nhỏ.

Bắt đầu từ đâu

1. Liệt kê đầy đủ chi phí, gồm cả đèn, bơm, sưởi, trước khi mua vật liệu đầu tiên.
2. Tìm bể cũ còn tốt có kính đúng độ dày để tháo lấy kính, vì đây là khoản bớt tiền nhiều nhất.
3. Chọn chỗ đặt bể có lối đi ống sang phòng bên và có cống thoát nước nếu định làm lọc ngoài phòng và hệ thống nhỏ giọt.
4. Đóng bể xong thì chạy vi sinh bằng amoniac, đo nước đến khi ổn định rồi mới thả cá.