Những câu hỏi thường gặp về cá betta

Betta là một trong những loài cá cảnh nước ngọt phổ biến nhất và cũng dễ nhận ra nhất. Phần hỏi đáp dưới đây gom những thắc mắc hay gặp nhất về betta, kể cả chuyện vì sao đôi khi cá nhả thức ăn ra.

Cá chọi Xiêm là gì?

Nhiều người gọi chung cá betta là cá chọi Xiêm (Siamese fighting fish). Thật ra tên này chỉ dùng cho loài Betta splendens. Đây cũng là loài bán nhiều nhất ở các cửa hàng.

Các loài betta

Chi Betta có khoảng 70 loài, thuộc họ cá tai tượng (Osphronemidae). Dù vậy, betta bán ở cửa hàng cá cảnh gần như toàn bộ là loài Betta splendens.

Màu sắc của betta

Betta có đủ các màu: đỏ, xanh dương, cam, vàng, xanh lá, tím, nâu, trắng và đen. Có con một màu, có con hai màu hay nhiều màu, có con vân cẩm thạch, loang hoặc đốm. Kiểu vây của betta cũng rất đa dạng.

Betta sống được bao lâu?

Betta thường sống khoảng hai đến năm năm. Nếu chăm tốt, cá có thể sống lâu hơn. Betta đực bày bán ở cửa hàng có khi đã một tuổi, vì cá cần đủ thời gian để lên màu và ra vây trọn vẹn. Betta cái thì thường bán lúc khoảng sáu tháng tuổi.

Betta ăn gì?

Betta là cá ăn thịt và cần thức ăn giàu đạm động vật. Ngoài tự nhiên, món khoái khẩu của chúng là côn trùng và ấu trùng côn trùng. Nuôi trong bể, cá sống khỏe với thực đơn đa dạng: cám viên hoặc cám mảnh làm từ bột cá, thêm trùng huyết đông lạnh hoặc sấy khô. Thỉnh thoảng cho ăn thêm artemia sống và trùng huyết sống thì rất tốt. Hai món này cũng là lựa chọn lý tưởng khi bạn muốn vỗ béo cặp cá trước khi cho đẻ.

Betta không chịu ăn hoặc nhả thức ăn ra thì sao?

Cá mới mang về chưa chịu ăn là chuyện khá thường gặp. Với betta thì càng hay xảy ra, vì loài này vốn nổi tiếng kén ăn. Cứ cho ăn từng chút một và đổi qua nhiều loại thức ăn, rồi cá sẽ chịu ăn. Betta nhả thức ăn ra cũng không có gì đáng lo. Đó là hành vi bình thường, và người ta cho rằng cá làm vậy để miếng ăn nhỏ và mềm hơn. Nếu đã thử đủ cách mà cá vẫn không ăn, bạn cho thử trùng huyết sống hoặc artemia sống như một món thưởng. Gần như lúc nào một trong hai món này cũng làm betta chịu ăn. Có điều đừng cho ăn đồ sống quá thường xuyên. Cho nhiều quá thì betta có thể bắt đầu chê mọi món khác.

Có thể nuôi betta trong bình cắm hoa không?

Không nên nuôi betta trong bình cắm cây. Betta cần nước sạch và ấm mới sống khỏe. Một bể có lọc và sưởi giữ được những điều kiện này dễ hơn nhiều.

Nhiệt độ nước cho betta

Betta khỏe nhất khi nước ở khoảng 24 đến 27°C. Lúc cho betta đẻ, nhiệt độ nước nên trên 27°C. Nước càng lạnh thì cá càng lờ đờ, nhất là khi xuống dưới 24°C.

Bao lâu thì nên thay nước một lần?

Nếu betta sống trong bình nhỏ không có lọc, bạn nên thay nước cách ngày. Nếu nuôi trong bể có lọc thì thay một phần nước mỗi tuần. Thức ăn thừa cũng phải vớt ra ngay để khỏi làm bẩn nước. Betta nhạy với chất lượng nước. Nước xấu đi là cá rất hay bị thối vây.

Có thể nuôi nhiều betta chung một bể không?

Tuyệt đối không nuôi chung các con betta đực với nhau. Chúng sẽ đánh nhau, nhiều khi tới chết. Con đực cũng tấn công con cái, tuy nhẹ tay hơn. Vì vậy chỉ nên cho con đực ở chung với con cái một thời gian ngắn lúc cho đẻ. Còn betta cái thì nuôi chung nhiều con được, miễn là bể đủ rộng để con nào cũng có chỗ riêng.

Betta đực và betta cái

Con đực màu sắc rực rỡ hơn con cái. Vây con đực dài hơn nhiều, tính tình cũng hung hăng hơn. Con cái thân ngắn hơn và bầu hơn. Khi trưởng thành, con cái có một "đốm trứng" nằm giữa vây bụng và vây hậu môn. Con cái cũng không có phần "râu" đặc trưng mà con đực xòe ra lúc phùng mang.

Tổ bọt là gì?

Tổ bọt là một cụm bọt nổi trên mặt nước do betta đực thổi ra. Cá tạo bọt từ nước bọt của mình, nên bọt bền hơn và hơi dính. Nhờ vậy các bọt bám vào nhau trên mặt nước. Con đực làm tổ để giữ trứng và cá bột sau khi đẻ. Nhiều khi không có con cái, con đực vẫn thổi tổ bọt. Thường thì một con đực sống một mình mà thổi tổ là dấu hiệu nó khỏe và thấy thoải mái với chỗ ở.

Khi đẻ, con đực dụ con cái vào dưới tổ bọt rồi quấn thân quanh con cái. Con cái đẻ tới đâu thì con đực thụ tinh tới đó. Trứng bắt đầu chìm xuống thì con đực ngậm vào miệng rồi nhả lên tổ bọt. Đẻ xong, con đực sẽ đuổi con cái đi. Nếu bạn không vớt con cái ra khỏi bể đẻ, con đực sẽ tấn công nó. Con đực canh trứng trong tổ bọt và chăm luôn cá bột khi trứng nở. Khi cá bột đủ lớn để tự bơi, bạn nên vớt con đực ra. Cá con ăn được thức ăn bột dành cho cá bột, trùng cỏ và artemia mới nở. Khi các con đực bắt đầu hung hăng với nhau thì tách chúng ra nuôi riêng.

Tài liệu tham khảo

• Bettas Need More Than Bowls. University of Illinois College of Veterinary Medicine.