Phân biệt giới tính và sinh sản của Pseudogastromyzon cheni

Pseudogastromyzon cheni đẻ đều đặn trong bể nếu có điều kiện phù hợp. Phân biệt đực cái cũng khá dễ, miễn là bạn biết phải nhìn vào đâu.

Phân biệt giới tính

Con cái có bụng đầy hơn con đực thấy rõ. Bụng nó cong lồi và bóng lên ở giữa khi gặp ánh sáng. Ngay sau gốc phía sau của vây ngực, phần bụng con cái cũng rộng hơn. Tiếp theo, bạn nhìn vào mũi cá. Ở con đực cheni đang sinh sản, các nốt sần (tubercle) ở mũi phình to hơn. Bạn có thể thấy chúng nằm ở hai bên mũi. Đem so với con cái thì thấy rõ. Nốt sần của con cái nhỏ hơn nhiều và không to lên khi cá trưởng thành sinh dục. Nhìn từ bên dưới lên, bạn chỉ vừa đủ thấy một cặp.

Ở đây các nốt sần rất dễ thấy. Trong một bức ảnh đã chỉnh sửa, "vũ khí" này còn hiện rõ hơn nữa.

Con cái cũng có nốt sần nhỏ ở mũi. Có điều khi cá đến tuổi trưởng thành sinh dục, các nốt này không phát triển như ở con đực.

Trong bức ảnh bên dưới, con phía trên là con đực đầu đàn trong bể. Con còn lại trông giống một con đực lép vế hơn. Nó cũng có nốt sần, nhưng nhỏ hơn con kia đôi chút.

Nhìn ngang, con đực khá thon gọn. Bạn để ý con bên dưới sẽ thấy độ tương phản giữa mảng sáng và mảng tối trên thân nó kém hẳn so với con đực đầu đàn ở trên. Con cái nhìn chung cũng có màu ít tương phản như vậy. Chúng thường có đường lưng cong cao hơn và thân đầy đặn hơn.

Tập tính ghép đôi

Tin vui là P. cheni khá giỏi tự phân biệt con nào đực, con nào cái. Khi tán tỉnh, con đực nhảy múa quanh con cái nó chọn (thường là trên kính bể) và hầu như đi theo con cái khắp nơi. Đến một lúc nào đó, con cái chấp nhận con đực và có xu hướng đi theo nó. Còn nếu thấy hai con đối đầu nhau và cố leo lên lưng nhau thì phần lớn đó là hai con đực đang giành lãnh thổ. Lúc ấy màu của chúng đậm lên và có thể chuyển sang kiểu "war paint" (màu chiến trận). Phần trên thân sẫm lại, còn hai bên thân nhạt hơn bình thường. Con đực sẽ dựng vây lưng sặc sỡ lên để phô trương.

Sinh sản

Trong bể nuôi nhiều con, con đực đầu đàn thường là con sinh sản. Nó đào hố dưới một hòn đá bằng cách trượt lùi ra khỏi hòn đá và dùng đuôi quạt nền đi.

Ở đây, một con đực đang trượt lùi khỏi viên sỏi nó đã chọn, đúng kiểu thường thấy.

Sau đó con đực và con cái lần lượt trượt lùi vào hố. Con cái đẻ trứng và con đực thụ tinh. Rồi con đực phủ trứng lại. Chúng có thể đào nhiều hố, nhưng nhìn chung có vẻ chỉ chọn một hố.

Trứng khá to.

Khoảng 14 ngày sau, cá con bé xíu chui lên từ lớp sỏi. Lúc này chúng chỉ dài chưa tới khoảng 6 mm và bắt đầu gặm vi sinh vật trên các bề mặt trong bể.

Đây là ba con cá con vừa chui lên khỏi lớp nền.

Một khi đã bắt đầu đẻ, chúng có thể lặp lại chu trình này vài tuần một lần. Vì vậy trong bể của bạn có thể có cá con đủ cỡ. Cá bố mẹ không ăn cá con. Chỉ cần đủ thức ăn, cá con sẽ lớn lên cùng bố mẹ.

Đây là những cá con nở cách nhau khoảng ba tuần.

Sự phát triển của cá con

Khi đã bắt đầu hoạt động, cá con lớn nhanh. Lúc dài khoảng 1 cm, chúng có một đốm mắt nổi bật ở cuống đuôi, có lẽ để đánh lừa kẻ săn mồi.

Chúng mất khoảng 4–5 tháng để đạt 2,5 cm và dài tới 4,5 cm sau một năm. Nhiều thế hệ Pseudogastromyzon cheni có thể sống chung với nhau. Loài này dễ đẻ, nhưng vì lớn chậm nên không mấy đáng giá nếu xét theo hướng nhân giống thương mại.