Tự làm lọc nhỏ giọt, đi ống xuyên hông và đèn LED cho bể gỗ ép cỡ lớn

Bể tự đóng bằng gỗ ép cỡ 1.400 lít thì rất khó tìm lọc và đèn mua sẵn cho vừa. Tự làm là cách thực tế hơn. Phần dưới đây đi qua ba việc: dựng tháp lọc nhỏ giọt từ một bể kính cũ, khoan và đi ống xuyên hông bể, rồi làm đèn LED dây.

Dựng tháp lọc nhỏ giọt từ bể cũ

Lọc nhỏ giọt, hay lọc khô ướt (trickle filter, wet/dry), dễ tự làm vì cấu tạo rất đơn giản. Nước từ bể chảy xuống một khay đục lỗ, rơi lả tả qua lớp vật liệu lọc rồi gom xuống ngăn dưới. Từ đó bơm đẩy nước về bể. Nếu có sẵn một bể kính cũ khoảng 265 lít thì bạn cứ lấy nó làm thân lọc.

Các bước làm thân lọc:

1. Dán một tấm mica dày 3 mm vào trong bể làm vách ngăn. Trong lúc chờ silicon khô, bạn kê một thanh gỗ dày khoảng 2,5 cm để tấm mica không chạm sát mặt bể. Nhiều khả năng khe hở này là đường nước đi giữa các ngăn.
2. Dán thêm vài thanh mica nhỏ lên thành bể. Mấy thanh này đỡ một tấm lưới nhựa tản sáng (loại lưới ô vuông của máng đèn), còn vật liệu lọc thì nằm trên tấm lưới đó.
3. Lúc dán thanh đỡ, bạn lấy một thanh gỗ dày khoảng 5 cm kê ở miệng bể làm cữ. Nhờ vậy các thanh nằm thẳng hàng và cách miệng bể đều nhau.

Làm xong mà muốn đổi thiết kế thì vẫn sửa được. Muốn nâng mọi thứ lên cao thêm vài cm, bạn chỉ việc tháo hết ra, cắt mica ngắn lại rồi dán lại từ đầu. Tốn thêm công thật, nhưng vẫn hơn là dùng một bộ lọc không vừa ý.

Khay nhỏ giọt quyết định lọc chạy tốt hay không

Khay nhỏ giọt (drip plate) là phần quan trọng nhất của tháp lọc. Khay chia nước đều thì cả lớp vật liệu lọc đều có nước chảy qua. Khay chia lệch thì nước dồn hết vào một góc, phần còn lại gần như bỏ không.

Bạn có thể tự đóng khay, nhưng lấy một thùng nhựa có nắp thì dễ hơn nhiều mà chạy cũng không kém. Mẹo là chọn thùng trước, sau đó mới tính kích thước tháp lọc theo cái thùng ấy.

1. Cắt lấy phần đáy thùng, chừa lại thành cao khoảng 5 cm.
2. Đặt tấm lưới tản sáng lên đáy thùng làm khuôn rồi chấm bút theo các ô. Các lỗ sẽ cách đều nhau mà bạn không phải đo từng lỗ.
3. Khoan lỗ nhỏ trước. Cho bơm chạy thử, thấy nước dâng tràn khay thì nới lỗ rộng thêm một cỡ. Cứ làm vậy đến khi nước chảy xuống vừa khớp với lưu lượng bơm. Ở bộ lọc mẫu này, lỗ cuối cùng rộng khoảng 6 mm.
4. Úp nắp thùng nhựa lên trên làm tấm chắn cho nước khỏi bắn ra ngoài.

Cuối cùng, bạn lắp lại viền nẹp quanh miệng bể lọc để đỡ nắp. Nắp làm bằng tấm lợp nhựa của nhà kính, cắt vừa miệng bể. Tháp lọc làm theo cách này chứa được khoảng 57 lít vật liệu lọc.

Nên khoan ống ở đáy, sau lưng hay hông bể

Với bể lớn, chỗ đi ống ảnh hưởng tới cả cách kê bể lẫn việc bảo trì về sau. Ba lựa chọn khác nhau như sau:

Vị trí	Ưu điểm	Nhược điểm
Sau lưng	Không lộ ống ở phía trước	Phải kê bể xa tường hơn nữa để có chỗ đi ống. Bể mẫu ở đây đã cách tường khoảng 100 cm.
Đáy bể	Kiểu quen thuộc của bể lọc tràn	Phải dựng hộp tràn bên trong, vừa mất chỗ vừa khó bố trí lại. Bể sâu và rộng thì khó với tay tới.
Hông bể	Dễ thao tác nhất, chọn phụ kiện tràn bên trong thoải mái	Lộ ống nếu mặt hông đó nằm trong tầm nhìn

Nếu mặt hông bị khuất khi bạn đứng xem bể bình thường thì đi ống hông là hợp lý nhất. Ống nằm ở đó gần như không làm xấu bể.

Khoan lỗ trên vách gỗ ép cho sạch

Vách gỗ ép và cả vách mica đều khoan bằng mũi khoét gỗ. Đường thoát dùng hai co xuyên vách (bulkhead) cỡ 5 cm, tức loại cho ống khoảng 5 cm. Co này đi với mũi khoét 7,6 cm.

• Khoan ngay dưới viền nẹp miệng bể. Lỗ nằm cao như vậy thì sau này bạn còn nhiều đường chọn mực nước và phụ kiện tràn bên trong.
• Khoan từ một phía đến khi mũi vừa thủng sang mặt kia thì dừng. Sau đó chuyển sang phía còn lại, khớp mũi vào lỗ dẫn và khoan nốt. Làm vậy thì lỗ sạch hơn và lớp sơn chống thấm bên trong không bị xé rách.
• Lắp co xuyên vách giống như với bể kính bình thường.
• Chưa cần chốt hệ ống ngay. Bạn gắn tạm rọ chắn rác vào đầu co, chạy thử cho chắc rồi hẵng làm tiếp.

Đi ống thoát, ống hồi và ống thay nước

Trên hông bể cần tổng cộng bốn lỗ:

• Hai lỗ thoát 5 cm nối ra hai ống thoát kiểu Durso (Durso standpipe) đặt bên ngoài. Đây là loại ống thoát hạn chế tiếng ọc ọc khi nước tràn xuống. Trên tủ cần khoan hai lỗ để luồn ống phi 60 xuống bể lọc. Ống đầy nước khá nặng, nên mỗi ống cần một bát đỡ riêng.
• Một lỗ hồi 2,5 cm (ống khoảng 2,5 cm) nối với ống mềm, siết bằng đai inox.
• Một lỗ thay nước 2,5 cm nằm sát dưới, cách đáy bể khoảng 10 cm.

Ở lỗ thay nước, bạn gắn một van bi và một đoạn ống mềm. Đầu ống mềm móc lên một giá treo cao hơn mặt nước bể. Lỡ van bi có rò thì nước cũng chỉ dâng trong ống ngang mực nước bể, không chảy ra ngoài được.

Đến ngày thay nước, quy trình rất gọn:

1. Gỡ đầu ống khỏi giá treo, thả vào lỗ thoát sàn.
2. Mở van bi, xả lượng nước cần thay.
3. Khóa van, treo ống lại rồi châm nước mới.

Lỗ xả nằm cách đáy khoảng 10 cm, nên dù có quên khóa van thì bể vẫn còn lại chừng ấy nước. Cá không bị phơi khô.

Đèn LED dây gắn trong máng xối

Đèn ở đây là một máng xối gắn các dải LED dây bên trong, sơn cùng màu với bể cho đồng bộ. Đây chỉ là đèn tạm trước khi nâng cấp sang loại khác. Dù vậy, nó vẫn đủ sáng để xem cá, giá rất rẻ, lại có nhiều loại LED để chọn.

Bắt đầu từ đâu

1. Chọn thùng nhựa làm khay nhỏ giọt trước, rồi tính kích thước tháp lọc và bể lọc theo thùng đó.
2. Đứng ở những chỗ bạn hay xem bể để chọn mặt hông khuất nhất, rồi đánh dấu lỗ ngay dưới viền miệng bể.
3. Khoan lỗ dẫn từ từng bên, lắp co xuyên vách cùng rọ chắn rác, rồi chạy thử bơm để chỉnh cỡ lỗ khay nhỏ giọt.
4. Đặt lỗ thay nước cách đáy khoảng 10 cm và làm giá treo ống cao hơn mặt nước trước khi thả cá.