อะไคซิส วาริเอกาตัส

หนวดที่จมูกสั้นกว่าความยาวหัว และปลายจะงอยปากมีสีเข้ม ลำตัวช่วงล่างมีปื้นสีเข้มขนาดใหญ่ ส่วนด้านบนสีอ่อนกว่า วงศ์: Akysidae ขนาด: 3.0 ซม. อุณหภูมิ: 18–22 °C ค่า pH: 6.5–7.5

ปลาหนังในวงศ์ Akysidae พบกระจายอยู่ในพื้นที่กว้างของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Roberts (1989) บรรยายว่าเป็นปลาขนาดเล็กถึงเล็กมาก มีสีพรางตัว ตาเล็กมาก และทั่วทั้งตัวปกคลุมด้วยแผ่นหรือตุ่มที่มีปุ่มเขาเล็ก ๆ (unculi) ในบางสกุล ตุ่มบางส่วนบนลำตัวมีขนาดใหญ่ขึ้นและเรียงเป็นแถวตามยาวอย่างเด่นชัด ซึ่งจำนวนแถวอาจใช้จำแนกชนิดได้ ในบรรดาปลาวงศ์นี้ ปลาสกุล Akysis เป็นปลาขนาดเล็กมาก สีพรางตัว โดยทั่วไปพบในลำธารน้ำไหลเชี่ยวที่มีพื้นเป็นทรายหรือหิน และจนถึงไม่นานมานี้ยังมีการศึกษาน้อยมาก สาเหตุหลักคือตัวอย่างในคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์มีอยู่น้อย1

เลี้ยงในตู้ปลาขนาดเล็กได้ (กว้าง 30 ซม. x สูง 20 ซม. x ลึก 30 ซม.) โดยปูพื้นทราย ใส่ท่อเล็ก ๆ และโพรงไว้ให้1

ปลาสกุล Akysis เลี้ยงง่ายสำหรับผู้เลี้ยงที่มีพื้นฐานพอสมควร ปลาจะมุดตัวลงในทราย หรือไม่ก็ซ่อนตัวอยู่ในโพรงและท่อ1

กินหนอนแดง ไส้เดือนดินหั่นชิ้นเล็ก หนอนขาว (whiteworm) ไรแดง และอาหารเม็ดแบบจม (แต่ดูเหมือนจะชอบอาหารสดหรืออาหารแช่แข็งมากกว่า)1

ตามปกติไม่ค่อยเคลื่อนไหวในเวลากลางวัน แต่เมื่อใส่อาหารลงในตู้จะพุ่งออกมากินอย่างตะกละและบ้าคลั่ง1

เอเชีย: เกาะบอร์เนียวตอนเหนือและลุ่มน้ำโขง แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ: ปัตตาเวีย (Batavia)

ปลาชนิดนี้เป็นที่รู้จักเฉพาะจากลุ่มน้ำแม่น้ำจิตารุม (Citarum) ทางตะวันตกของเกาะชวา แต่ก็มีรายงานจากลุ่มน้ำแม่น้ำบรันตัส (Brantas) ตอนบนทางตะวันออกของเกาะชวาด้วย จากตัวอย่างที่เก็บได้ในช่วงทศวรรษ 1960 หากมีการสำรวจอย่างครอบคลุมมากขึ้นอาจพบในลุ่มน้ำใกล้เคียงด้วย1

ที่มาของชื่อ: ชื่อสกุล Akysis มาจาก A = ไม่มี และ kysis = กระเพาะ หมายถึงการไม่มีกระเพาะลม ชื่อชนิด variegatus แปลว่า แปรผัน มีหลายสี

บัญชีแดงของ IUCN: ข้อมูลส่วนใหญ่ของปลาชนิดนี้อ้างอิงจากบันทึกของพิพิธภัณฑ์ที่มีอายุกว่า 100 ปี จึงไม่ทราบขนาดและแนวโน้มของประชากร คุณภาพแหล่งที่อยู่อาศัยในและรอบแม่น้ำจิตารุมน่าจะได้รับผลกระทบจากการทำไม้ การตัดไม้ทำลายป่า การขยายตัวของเมือง การทำประมงอย่างหนักและไม่ยั่งยืน มลพิษจากภาคอุตสาหกรรม ครัวเรือน และเกษตรกรรม รวมถึงการทำเกษตรรายย่อยอย่างกว้างขวาง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากยังมีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการกระจายพันธุ์ สถานภาพประชากร และผลกระทบโดยตรงของภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้นต่อขอบเขตและคุณภาพของแหล่งที่อยู่อาศัย จึงไม่สามารถประเมินความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของปลาชนิดนี้ได้อย่างแม่นยำ ดังนั้นจึงถูกจัดอยู่ในสถานภาพข้อมูลไม่เพียงพอ (Data Deficient) จนกว่าจะมีข้อมูลเพิ่มเติม (IUCN 2019)1

Ferraris, C.J. Jr., 2007. Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes: Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types. Zootaxa 1418:1-628.

Froese, R. and D. Pauly. Editors. 2011. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, version.

Ng, H.H. 2019. Akysis variegatus. The IUCN Red List of Threatened Species 2019.

Kottelat, M., A.J. Whitten, S.N. Kartikasari and S. Wirjoatmodjo, 1993. Freshwater fishes of Western Indonesia and Sulawesi. Periplus Editions, Hong Kong.

Rainboth, W.J., 1996. Fishes of the Cambodian Mekong. FAO Species Identification Field Guide for Fishery Purposes. FAO, Rome, 265 p.1