ปูแต่งตัว

• ชื่อวิทยาศาสตร์: Camposcia retusa
• ขนาดกระดอง: 1.5–2 ซม.
• ความกว้างเมื่อกางขา: 8–10 ซม.
• ขนาดตู้ขั้นต่ำ: ประมาณ 40 ลิตร
• การเพาะพันธุ์: ยากมาก
• ค่าความถ่วงจำเพาะ: 1.021–1.030
• KH: 8–12
• ไนเตรต: ต่ำกว่า 20 ppm
• อาหาร: กินทั้งพืชและสัตว์
• นิสัย: ค่อนข้างก้าวร้าว
• อายุขัย: สูงสุด 5 ปี
• สี: น้ำตาลแดง1

แม้โดยทั่วไปปูชนิดนี้จะถือว่าปลอดภัยสำหรับตู้ปะการัง แต่บางครั้งก็อาจแทะปะการังอ่อน โดยเฉพาะเวลาหิวหรือมีอาหารให้เลือกไม่มากพอ และเนื่องจากเคลื่อนไหวได้ไม่คล่องนัก จึงอาจหาอาหารที่ให้ไม่เจอ

พฤติกรรมแต่งตัวของปูชนิดนี้ยังอาจทำให้มันหยิบชิ้นส่วนเล็ก ๆ ในตู้ไปใช้ ซึ่งอาจไปรบกวนหรือทำให้โครงสร้างปะการังที่บอบบางเสียหายได้โดยไม่ตั้งใจ

หากยังตัดสินใจเลี้ยงร่วมกับปะการัง ควรคอยสังเกตอย่างใกล้ชิดและให้อาหารหลากหลายชนิด เพื่อช่วยลดความเสียหายที่อาจเกิดกับปะการัง

หากต้องการปูที่เดินไปมาอย่างกระฉับกระเฉงทั้งกลางวันและกลางคืน ปูชนิดนี้อาจไม่เหมาะ1

เนื่องจากมีขนาดค่อนข้างเล็ก แม้แต่ตู้ทะเลขนาดนาโน (40 ลิตร) ก็เพียงพอสำหรับปู 1 ตัว อย่างไรก็ตาม ตู้ขนาดเล็กอาจก่อปัญหาหลายอย่างให้ผู้เลี้ยงมือใหม่ได้1

• อุณหภูมิ: 26–30 °C และทนอุณหภูมิได้ต่ำถึง 22 °C
• ค่า pH: 8.1–8.5
• ความกระด้าง: 8–12 dKH
• ค่าความถ่วงจำเพาะ: ทนได้ในช่วง 1.021–1.030 ช่วงที่เหมาะที่สุดคือ 1.0264–1.0279 (35–37 ppm)
• แคลเซียมและแมกนีเซียม: แคลเซียม 400–450 ppm และแมกนีเซียม 1250–1350 ppm เป็นระดับที่เหมาะสมที่สุด
• ไนเตรต: ต่ำกว่า 20 ppm1

ปูแต่งตัวดูแลง่ายและไม่ต้องเอาใจใส่มาก ไม่ต้องใช้ตู้ใหญ่ และค่อนข้างทนต่อสภาพน้ำ บางครั้งไม่ต้องซื้อด้วยซ้ำ เพราะมักติดมากับหินหรือปะการังเข้ามาในตู้

ในที่เลี้ยง ปูชนิดนี้อาจมีอายุได้ถึง 3–5 ปีหากดูแลอย่างเหมาะสม ส่วนอายุขัยสูงสุดในธรรมชาติยังไม่มีข้อมูล1

แสงสว่าง: เนื่องจากปูชนิดนี้หากินกลางคืน จึงไม่ต้องการแสงมาก ในธรรมชาติอาศัยอยู่ในบริเวณที่มีที่บังแสงแดด เช่น แนวปะการัง แอ่งน้ำในโขดหิน และใบหญ้าทะเล หากในตู้มีปะการังและปลา ให้ปรับแสงตามความต้องการของปะการังและปลาเหล่านั้น

ระบบกรอง: ไม่มีข้อกำหนดพิเศษ ใช้ระบบกรองที่เหมาะกับขนาดตู้ได้ทุกแบบ

วัสดุปูพื้น: ไม่มีข้อกำหนดพิเศษ

การตกแต่ง: ของตกแต่งควรจำลองถิ่นอาศัยตามธรรมชาติและมีที่หลบซ่อนเพียงพอ ปูชนิดนี้ยังใช้วัสดุต่าง ๆ พรางตัวด้วย ของตกแต่งและที่หลบซ่อนที่เลียนแบบถิ่นอาศัยตามธรรมชาติจึงช่วยลดความเครียดและส่งเสริมให้ปูมีสุขภาพดี1

ปูชนิดนี้กินทั้งพืชและสัตว์แบบฉวยโอกาส ในธรรมชาติกินซากสัตว์ ดาวทะเลขนาดเล็ก หอย หนอน สาหร่าย และเพรียงหัวหอม ซึ่งล้วนเป็นสิ่งมีชีวิตที่เคลื่อนที่ช้าหรืออยู่กับที่

ในตู้ปลา ปูจะกินทุกอย่างที่เหลืออยู่ในตู้ ทั้งเศษอาหารประเภทเนื้อ เศษตะกอนอินทรีย์ และตะไคร่ที่ขึ้นเองตามธรรมชาติในตู้

อาหารที่ชอบ:

• กุ้งชิ้นเล็ก ๆ
• กุ้งและหอยแมลงภู่สับ
• หนอนแดงแช่แข็ง

ควรเอาอาหารที่เหลือออกในเช้าวันถัดไป

ความถี่ในการให้อาหาร: ปูโตเต็มวัยให้อาหารได้สัปดาห์ละ 3–4 ครั้ง ส่วนปูวัยอ่อนควรให้อาหารทุกวัน อย่าปล่อยให้ปูอดอาหาร มิฉะนั้นแม้จะมีนิสัยค่อนข้างสงบ ก็อาจคาดเดาไม่ได้หรือกลายเป็นก้าวร้าวได้1

ปูชนิดนี้ตกแต่งตัวเองด้วยวัสดุต่าง ๆ จึงเป็นที่นิยมในวงการปลาสวยงาม พฤติกรรมนี้ไม่ได้เกิดตลอดเวลา เมื่อแต่งตัวแล้ว ปูจะเพิ่มของตกแต่งชิ้นใหม่ช้าลงกว่าช่วงแรก

ปูแต่งตัวหากินกลางคืน ช่วงกลางวันส่วนใหญ่จะหลบแสงอยู่ พอกลางคืนจึงเดินไปทั่วตู้เพื่อหาอาหารหรือที่หลบซ่อนใหม่

ปูชนิดนี้เคลื่อนที่ช้ามาก ชอบเดินมากกว่าปีนป่าย และมักหลีกเลี่ยงการปีน ซึ่งอาจเป็นเพราะต้องแบกน้ำหนักส่วนเกินไว้บนตัว

• อยู่เป็นกลุ่ม: ไม่
• กระฉับกระเฉง: ไม่
• ความก้าวร้าว: ค่อนข้างก้าวร้าว
• ขุดรู: ไม่

ทำไมปูจึงแต่งตัว?

จากการศึกษาชิ้นหนึ่ง การแต่งตัวของปูชนิดนี้ดูเหมือนจะทำหน้าที่หลักในการป้องกันตัวจากผู้ล่า โดยปูจะแต่งตัวมากขึ้นเมื่อเข้าถึงที่หลบซ่อนได้จำกัด ยังไม่ทราบว่าปูเลือกของตกแต่งอย่างไร การทดลองพบว่าวิธีที่ Camposcia retusa แต่งตัวไม่ได้ช่วยให้มันกลมกลืนกับสภาพแวดล้อมรอบตัว

ปูส่วนใหญ่แต่งตัวด้วยฟองน้ำทะเล สาหร่าย และเศษตะกอนอินทรีย์ โดยวางของตกแต่งไว้บนกระดองและขาคู่หลังเป็นส่วนใหญ่ ปูใช้ก้ามหยิบวัสดุ นำไปที่ปากเพื่อทำให้ขอบหยาบขึ้น แล้วจึงติดเข้ากับตัว ของตกแต่งยึดติดกับตัวได้ด้วยขนเล็ก ๆ ที่มีตะขอคล้ายตีนตุ๊กแก (setae) แม้ตัวจะโตขึ้น ปูก็ยังแต่งตัวมากเท่าเดิม

จากปูราว 900 ชนิดในวงศ์ใหญ่นี้ คาดว่าอย่างน้อย 75% มีการแต่งตัวไม่มากก็น้อย1

การแยกเพศ Camposcia retusa ทำได้ยากมาก และน่าจะเป็นเรื่องท้าทายอย่างยิ่งสำหรับผู้เลี้ยงทั่วไป เอกสารทางวิทยาศาสตร์ระบุว่าความแตกต่างระหว่างเพศเริ่มปรากฏในระยะ C5 (การลอกคราบ):

• เพศเมียจะมีขาว่ายน้ำ (pleopod) 4 คู่ บนปล้องที่ 2 ถึง 5 ของส่วนท้อง (pleon) ขณะที่เพศผู้มีเพียง 2 คู่
• ในเพศผู้ ขาว่ายน้ำคู่แรกจะยาวขึ้นเมื่อโตเต็มวัย และมีขน (setae) ตามร่องตามยาวปรากฏในระยะ C8
• ขาว่ายน้ำคู่ที่สองแทบไม่เติบโตเลยตั้งแต่ระยะ C8 ถึง C10 และไม่พบขนจนถึงระยะ C101

แม้จะเป็นที่นิยมในตลาดสัตว์น้ำสวยงาม แต่ยังไม่มีบันทึกการอนุบาลลูกปูชนิดนี้จนสำเร็จ ปัจจุบันวงการสัตว์เลี้ยงยังต้องพึ่งพาปูที่จับจากธรรมชาติ คุณภาพน้ำ อุณหภูมิ และแหล่งอาหารที่เหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญ ในเอกสารทางวิทยาศาสตร์มีงานศึกษาเรื่องนี้ 2 ชิ้น หนึ่งในนั้นอธิบายวิธีอนุบาลลูกปูไว้อย่างละเอียดและเชื่อถือได้

การเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์: โดยเฉลี่ย การเจริญจากระยะ C1 ถึง C10 (โตเต็มที่) ใช้เวลาประมาณ 7 เดือน

จำนวนไข่: ปูแต่งตัวออกไข่ไม่มากนัก โดยทั่วไปมีไข่หลายสิบฟอง ไข่จะเกาะอยู่ในช่องระหว่างแผ่นอกกับส่วนท้อง และลูกปูที่ฟักออกมาจะอยู่ใต้ส่วนท้องของแม่ปูช่วงหนึ่งก่อนแยกย้ายกันไป

ระยะฟักไข่: โดยทั่วไปประมาณ 1 เดือน ไข่จะฟักออกมาเป็นตัวที่มีหน้าตาเหมือนตัวเต็มวัยขนาดจิ๋ว ระยะฟักไข่ใช้เวลา 21–25 วันภายใต้สภาวะต่อไปนี้:

• อุณหภูมิน้ำ 26.7–28.9 °C
• ความเค็ม 35–37 (ค่าความถ่วงจำเพาะ 1.0264–1.0279)
• ช่วงแสง สว่าง:มืด = 14:10 ชั่วโมง
• ค่า pH 7.9–8.2
• NH4+/NH3 และ NO2 ต่ำกว่า 0.25 ppm
• NO3 ต่ำกว่า 5.0 ppm

ที่ความเค็ม 26–32 ลูกปูวัยอ่อนตายทั้งหมดภายใน 3 วัน อัตรารอดในระยะซูเอียสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญที่ความเค็ม 35 และ 38 ควรรักษาความเค็มในการอนุบาลไว้ที่ 35–37 สำหรับลูกปูระยะซูเอีย แล้วลดลงเป็น 30–33 เมื่อเข้าสู่ระยะเมกาโลปา

การฟักเป็นตัว: ลูกปูวัยอ่อนมักฟักออกในช่วงกลางคืน บางครั้งก็ช่วงเช้าตรู่ ในเช้าวันที่ลูกปูฟัก มีการหยุดให้อากาศก่อน จากนั้นปิดไฟในห้อง แล้วส่องไฟฉายไปที่มุมด้านบนของตู้เพื่อล่อลูกปูซึ่งมีพฤติกรรมว่ายเข้าหาแสง ลูกปูที่มารวมกันถูกตักอย่างเบามือด้วยบีกเกอร์ใบเล็ก โดยให้ติดน้ำมาน้อยที่สุด

การเติบโตของลูกปูวัยอ่อน:

อาหารลูกปูวัยอ่อน: อาหารน่าจะเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดต่อความสำเร็จในการอนุบาลลูกปูทะเล และขนาดของเหยื่อต้องเหมาะกับปากของลูกปู ตัวอ่อนอาร์ทีเมีย (ไรทะเล) แรกฟักที่ความหนาแน่น 10 ตัวต่อมิลลิลิตรดูเหมือนจะเพียงพอสำหรับลูกปู Camposcia retusa ส่วนลูกปูที่ได้รับโรติเฟอร์ไม่รอด การลดความหนาแน่นในการอนุบาลเมื่อเข้าสู่ระยะเมกาโลปาอาจช่วยลดการกินกันเองระหว่างลูกปูระยะเมกาโลปา1

ปูชนิดนี้กระจายพันธุ์กว้างทั่วภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกตะวันตก อาศัยอยู่ทั้งในน่านน้ำเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน มีรายงานพบปูแต่งตัวบริเวณ:

• หมู่เกาะฟิลิปปินส์
• แหลมเกรนวิลล์และพอร์ตเดนิสัน
• เกาะโอชิมะ ประเทศญี่ปุ่น
• อินเดีย
• เกาะโคโคส
• ศรีลังกา
• แอฟริกาตะวันออกและแอฟริกาใต้
• ออสเตรเลียตะวันตกและตะวันออกเฉียงเหนือ
• ไปทางตะวันออกจนถึงซามัวและฟิจิ
• มอริเชียส
• ปากีสถาน
• หมู่เกาะนิโคบาร์
• เกาะคริสต์มาส
• อินโดนีเซีย
• ออสเตรเลีย1

ปูแต่งตัวชอบอาศัยในบริเวณพื้นโคลนและพื้นหินที่มีสาหร่ายขึ้นในเขตน้ำขึ้นน้ำลงตอนล่าง โดยหลบซ่อนตัวอยู่ในและใต้แนวปะการัง ก้อนหินใหญ่ และโขดหิน1

ลักษณะ

ปูแต่งตัวเป็นปูขนาดค่อนข้างเล็ก ตัวเต็มวัยโดยทั่วไปมีกระดองกว้างประมาณ 1.5–2 ซม. และกว้างประมาณ 8–10 ซม. เมื่อกางขา บางบทความกล่าวว่ากระดองกว้างได้ถึง 3 ซม. แต่ถือเป็นกรณียกเว้น รูปร่างและสีภายนอกแตกต่างกันได้มาก ขึ้นอยู่กับวัสดุที่ปูใช้แต่งตัว

• กระดอง: รูปทรงคล้ายลูกแพร์ ยาวมากกว่ากว้าง ผิวขรุขระและปกคลุมด้วยขนหยิก ส่วนรอบบริเวณกระเพาะนูนขึ้นเล็กน้อย
• ส่วนท้อง: กว้างและกลม มี 6 ปล้องทั้งในเพศผู้และเพศเมีย
• กรี (rostrum): ส่วนหัวกว้าง โค้งลงด้านหน้าเล็กน้อย ขอบด้านหน้าเว้า ส่วนที่อยู่ใกล้ปากมีขน
• ขน (setae): ขนหยิกหรือขนที่เป็นตะขอ (โครงสร้างเล็ก ๆ คล้ายขน) ปกคลุมทั่วตัว
• ตา: ยื่นออกมาและขยับไปด้านข้างได้ มีหนามทู่เล็ก ๆ อยู่ใกล้ตาแต่ละข้าง ก้านตายาวและเรียว
• หนวด: โคนหนวดยาวและเรียว ปล้องถัดไปสั้นกว่าและปกคลุมด้วยขนเล็ก ๆ
• ก้าม: เรียว สั้น และปกคลุมด้วยขนนุ่ม มีปุ่มเล็ก ๆ และฟันเล็ก ๆ ที่ขบกันพอดีอยู่ที่ขอบด้านใน
• ขา: ขาเดินยาวและปกคลุมด้วยขนหนา ขาคู่ที่สองสั้นกว่าคู่อื่น และขาจะค่อย ๆ ยาวขึ้นตั้งแต่คู่ที่สาม ขาคู่สุดท้ายยาวเท่ากับคู่ที่สาม ความยาวทั้งหมดประมาณ 3 ถึง 5 เท่าของความยาวกระดอง
• สี: มักเป็นสีน้ำตาลแดง ด้านหลังของก้ามเป็นสีขาวอมแดง

ที่มาของชื่อ

ไม่พบแหล่งที่มาของชื่อ "Camposcia" ที่ชัดเจน ชื่อสกุลอาจมาจากคำละติน "campus" ซึ่งแปลว่า "ทุ่ง" หรือ "ที่ราบ" ซึ่งอาจหมายถึงถิ่นอาศัยที่พบปูชนิดนี้ ส่วนชื่อชนิด "retusa" มาจากคำละติน "retusus" แปลว่า "ทู่หรือมน" ซึ่งอาจอธิบายลักษณะบางอย่างของรูปร่างปู

อนุกรมวิธาน

• อาณาจักร: Animalia
• ไฟลัม: Arthropoda
• ไฟลัมย่อย: Crustacea
• ชั้น: Malacostraca
• อันดับ: Decapoda
• วงศ์ใหญ่: Majidae (ปูแมงมุม)
• สกุล: Camposcia
• ชนิด: Camposcia retusa

ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับปูชนิดนี้ยังมีจำกัด ข้อมูลส่วนใหญ่ที่ทราบมาจากการสังเกตในตู้เลี้ยง1

• Brooker, Rohan M., Enid C. Muñoz Ruiz, Tiffany L. Sih, and Danielle L. Dixson. “Shelter availability mediates decorating in the majoid crab, Camposcia retusa.” Behavioral Ecology 29, no. 1 (2018): 179-185.
• Xu, Tian, Chaoshu Zeng, and Kate S. Hutson. “Morphological descriptions of the larval and first juvenile stages of the decorator crab Camposcia retusa (Latreille, 1829) from laboratory-reared material.” Zootaxa 4577, no. 2 (2019): zootaxa-4577.
• Xu, Tian. “Development of captive rearing techniques for decorator crab, Camposcia retusa, for marine aquarium trade.” PhD diss., James Cook University, 2021.
• Xu, Tian, and Chaoshu Zeng. “Establishing larval feeding regimens for the decorator crab Camposcia retusa: Effects of live prey types and density on larval survival and development.” Aquaculture Research 53, no. 7 (2022): 2772-2784.
• Beleem, Imtiyaz, Paresh Poriya, and Bharatsinh Gohil. “First record of spider decorator crab Cmposcia retusa (Latreille, 1829) from west coast of India.” Journal of Marine Biological Association of India 59, no. 2 (2017): 122-124.
• Ostroski, Audrey. “DECORATING BEHAVIOR OF MAJOID CRAB, CAMPOSCIA RETUSA, DOES NOT FACILITATE THE VISUALLY CRYPTIC CAMOUFLAGE STRATEGY OF BACKGROUND COLOR MATCHING.” PhD diss., University of Delaware, 2020.1