Cá chép Jerdon

Hypselobarbus jerdoni là loài cá barb cỡ lớn, rất hiếm khi được nhập về. Cá trưởng thành có thể dài tới 50 cm, nên chỉ hợp với những bể thật sự lớn.1

• Cần dòng chảy mạnh, lọc phải luân chuyển toàn bộ nước trong bể 8–12 lần mỗi giờ2

Bể phải có nắp đậy khít vì loài này hay nhảy. Cá cũng hơi nhát, dễ giật mình. Bạn nên dùng nắp nặng và đậy thật khít, phòng khi cá nhảy.

Cá chép Jerdon (Hypselobarbus jerdoni) là một loài cá chép cỡ lớn, đặc hữu của Ấn Độ. Người ta đã ghi nhận nó ở Maharashtra, Karnataka, Kerala và Tamil Nadu. Đây là cá sông, sống trong dòng nước chảy, trong và giàu oxy. Cá có thể dài tới 46 cm và rất hiếm khi xuất hiện trên thị trường. Nó bơi rất nhiều và ăn rất khỏe. Muốn nuôi một đàn cá trưởng thành, bạn cần bể từ 240 × 120 × 120 cm trở lên. Nhiều tác giả Ấn Độ xem loài này là đang bị đe dọa.2

Đây là loài cá bơi rất nhiều. Muốn nuôi một đàn cá trưởng thành thì bể nhỏ nhất cũng phải cỡ 240 × 120 × 120 cm (khoảng 3456 lít). Với kích thước đó, loài này nằm ngoài tầm với của phần lớn người chơi.2

• Nhiệt độ: 20–26°C
• pH: 6,5–7,5
• Độ cứng: 5–20 dGH2

Trang trí bể không quan trọng bằng chất lượng nước và khoảng trống để cá bơi. Người ta từng thấy những con trông rất khỏe được nuôi trong bể trống trơn. Còn nếu bạn có điều kiện làm và trang trí một bể đủ lớn để nuôi lâu dài, loài này sẽ rất đẹp trong bể mô phỏng một con sông chảy xiết. Nền có thể gồm đá và sỏi đủ cỡ, thêm vài tảng đá lớn bị nước mài nhẵn và có thể vài cành lũa. Bạn thậm chí có thể làm một hệ ống phân phối nước (manifold) kiểu bể sông cỡ lớn để tạo dòng chảy một chiều như ngoài tự nhiên.

Giống nhiều loài sống ở nước chảy khác, cá chịu rất kém khi chất thải hữu cơ tích tụ. Muốn cá phát triển tốt thì nước lúc nào cũng phải thật sạch. Cá cũng khỏe nhất khi nước nhiều oxy hòa tan và trong bể có dòng chảy khá mạnh. Vì thế bạn sẽ cần một hoặc hai lọc ngoài cỡ thật lớn để đủ oxy, đủ dòng chảy và đủ diện tích cho vi sinh bám. Cá hơi nhát, dễ giật mình. Bạn nên dùng nắp nặng và đậy thật khít, phòng khi cá nhảy.2

Một nghiên cứu cho thấy trong dạ dày cá hoang dã chủ yếu là lá mục và các mảnh vụn hữu cơ khác. Như vậy ngoài tự nhiên loài này có lẽ là cá ăn mùn bã. Trong bể, cá rất dễ cho ăn và đớp ngấu nghiến gần như mọi thứ bạn thả vào. Muốn cá lên màu đẹp nhất và khỏe nhất, bạn nên cho ăn đều đặn các loại thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, bo bo và Artemia. Kèm theo đó là thức ăn khô dạng mảnh, dạng viên loại tốt, và thật nhiều rau. Đậu Hà Lan bóc vỏ, bí ngòi chần, cải bó xôi và trái cây cắt nhỏ đều là những món nên có trong thực đơn. Cá lớn còn ăn cả giun đất, tôm, vẹm cắt nhỏ và những thứ tương tự. Bạn cẩn thận đừng cho ăn quá nhiều, vì có dịp là cá sẽ ăn đến căng bụng.2

Đây là loài cá hiền, thích nước chảy và nhìn rất bắt mắt. Ngoài tự nhiên, chúng di cư đi đẻ trên quãng đường có khi tới 100 km. Nhìn vào đó cũng đủ hiểu chúng bơi rất khỏe và vượt được chướng ngại vật. Lúc bị vợt bắt trong bể, cá có thể bật thẳng lên khỏi mặt nước hơn 50 cm mà không cần lấy đà. Chuyện này xảy ra cả khi cá mới dài 6-8 cm. Dù vậy, loài này không hề nhát.1

Đây không phải loài hung dữ. Tuy vậy, nhiều khả năng nó sẽ ăn những con cá nhỏ hơn nó nhiều. Cá bơi liên tục và ăn khá hung hăng, nên có thể làm khổ những bạn cùng bể bơi chậm hoặc nhút nhát. Vì vậy loài này chỉ hợp với bể thật lớn, nuôi chung với những loài khỏe và có kích thước tương đương. Lựa chọn thì nhiều, gồm nhiều loài cichlid, cá da trơn và cá characin. Nhưng một bể toàn cá chép cỡ lớn sẽ đặc biệt ấn tượng. Bể cộng đồng theo chủ đề Ấn Độ cũng là một hướng thú vị, với các loài cá chép hiền và cùng cỡ. Như mọi lần chọn cá nuôi chung, bạn cần tìm hiểu kỹ trước.

Ngoài tự nhiên, loài này bơi thành đàn lớn. Trong bể, nếu nuôi quá ít con thì một số cá có thể trở nên nhát. Mua chỉ một hay hai con là tội cho cá. Một đàn tối thiểu nên có từ sáu con trở lên. Nuôi đàn như vậy thì bể trông tự nhiên hơn hẳn, và bạn còn được xem nhiều hành vi thú vị khi cá tương tác với đồng loại.2

Cá cái đã trưởng thành sinh dục thường có thân cao hơn cá đực.2

Đến nay chưa ai trong giới chơi cá cho loài này sinh sản thành công. Muốn thử nghiêm túc thì bạn sẽ phải bỏ ra rất nhiều công sức và tiền bạc.2

Đây là loài đặc hữu của miền nam Ấn Độ. Cá sống ở hai bang Karnataka và Kerala.1

Loài này đặc hữu của miền nam và miền tây Ấn Độ. Người ta đã ghi nhận nó ở các bang Maharashtra, Karnataka, Kerala và Tamil Nadu. Thông tin cụ thể về địa điểm thì chỉ có một nguồn duy nhất: cá được thu mẫu ở Canara thuộc Karnataka, và ở hai sông Bharathapuzha và Chandragiri thuộc Kerala. Nhiều tác giả Ấn Độ xem loài này là đang bị đe dọa. Tuy vậy, tính đến thời điểm viết bài, Sách Đỏ IUCN (IUCN Red List) vẫn chưa đánh giá loài này.2

Đây chủ yếu là cá sông. Nó ưa nước chảy, trong và giàu oxy. Ở một số nơi, người ta cũng bắt gặp nó ở những đoạn sâu, nước chảy chậm hơn của các con suối lớn. Trên sông Bharathapuzha, cá chủ yếu được ghi nhận ở vùng cao. Tuy vậy, người ta từng thấy nó bơi xuống vùng thấp chịu ảnh hưởng thủy triều để kiếm ăn. Ở vùng cao hơn, cá thích ở mép những đoạn sông chảy xiết, nhưng người ta cũng bắt được nó ở các vũng sâu, rợp bóng. Đáy ở đó chủ yếu là đá tảng, đá gốc và đá nhỏ, có chỗ là cát hoặc sỏi. Cá sinh sản ở các nhánh sông nhỏ hơn, nơi có nhiều cây cỏ thủy sinh.2

Điểm làm loài này nổi bật hẳn là đôi vây bụng màu cam rực. Bạn sẽ không tìm thấy màu vây này ở loài cá barb nào khác.1

Hiện chi này có mười một loài. Phần lớn trong số đó trước đây được xếp vào Puntius, Barbus và chi Gonoproktopterus, chi này nay không còn dùng nữa. Trong số đó, chỉ có H. jerdoni và H. curmuca là từng xuất hiện trên thị trường. Dù vậy, có thể những loài khác cũng đã được xuất khẩu với số lượng nhỏ, hoặc lẫn vào các lô hàng cá khác. Ngay cả hai loài này cũng rất hiếm gặp, và tài liệu viết về cả nhóm thì rất ít.2