Cá Retroculus lapidifer

• pH và độ cứng: nước mềm, hơi axit, áp dụng cho cả nuôi lẫn cho đẻ
• Thức ăn: ăn tạp
• Tập tính: cichlid khá hiền, sống theo trật tự đàn rõ ràng
• Phân bố: Brazil (Rio Tocantins/Rio Araguaia).1

Chi Retroculus có bốn loài. Từ trước đến nay, cả bốn loài vẫn cực kỳ hiếm trong giới chơi cá cảnh. Thỉnh thoảng thị trường mới có hàng Retroculus lapidifer, một loài rất đẹp đến từ Brazil (Rio Tocantins/Rio Araguaia). Tuy vậy, lần nào hàng về cũng rất ít.1

Muốn cho đẻ thì đáy bể phải rộng ít nhất 150 x 80 cm, lớn hơn càng tốt. Lý do là hố tổ của chúng rộng khoảng 60 cm. Retroculus lapidifer trưởng thành dài khoảng 20–25 cm.1

Nước nên mềm và hơi axit, pH từ 5,5 đến 6,8. Loài này dễ tính về nhiệt độ. Nuôi trong bể thì 22–28°C là vừa. Khi cho đẻ, bạn nâng nhiệt lên cao hơn khoảng 2°C.1

Bóng bơi của Retroculus đã thoái hóa, nên chúng không thể lơ lửng giữa nước như các loài cá khác. Bể cần lọc mạnh và dòng chảy tốt. Một lý do nữa là Retroculus rất nhạy với nước bẩn. Dù vậy, bạn bắt buộc phải chừa cả những chỗ nước êm cho cá nghỉ. Nền nên dùng chủ yếu là cát mịn, vì cá hay xới cát để kiếm ăn.1

Cá không kén ăn. Loại thức ăn cá thông thường nào chúng cũng ăn.1

Retroculus phải luôn nuôi theo nhóm, ít nhất bốn con. Nuôi ít hơn thì cá sẽ nhát. Đây là loài cichlid khá hiền, sống theo trật tự đàn rõ ràng.1

Tên loài “lapidifer” nghĩa là “kẻ mang đá”. Sở dĩ có tên này là vì ngay từ năm 1855 người ta đã biết chúng đẻ trong tổ xếp bằng đá. Cá ngậm từng viên đá trong miệng rồi mang về tổ. Trong bể nuôi, loài này đã đẻ được nhiều lần, và người nuôi cũng đã ương được cá bột.1

Ngoài tự nhiên, loài cá này sống sát các khúc ghềnh. Gặp nguy hiểm, chúng lao thẳng vào dòng nước xiết, nơi cá săn mồi khó bám theo. Khi nguy hiểm qua rồi, chúng thích ra nghỉ ở chỗ nước êm hoặc nước đứng. Nhiệt độ đo được ở nơi chúng sống dao động từ 21,5 đến 35°C.1

Nhìn bề ngoài thì Retroculus giống Geophagus, nhưng hai nhóm này không có họ hàng gần. Retroculus thuộc một phân họ riêng là Retroculinae. Trong số cichlid Tân Thế giới, chúng được xem là nhóm nguyên thủy nhất.1