5 cách làm sạch tảo trong bể cá

Tảo là một phần tự nhiên trong hệ sinh thái bể cá. Nó lọc bớt chất thải độc hại khỏi nước và là nguồn thức ăn cho các loài cá và động vật không xương sống ăn tảo. Dù vậy, phần lớn người chơi coi tảo là vị khách không mời. Tảo nhiều quá sẽ che tầm nhìn vào bể và làm cây chậm lớn. Dưới đây là 5 cách đơn giản để làm sạch tảo trên kính bể và đồ trang trí.

1. Dùng dụng cụ gỡ tảo bằng tay

Gỡ tảo bằng tay đứng đầu danh sách vì cách này thấy kết quả ngay, không phải chờ lâu. Sau đây là những dụng cụ làm việc hiệu quả nhất mà bạn nên có sẵn.

Nếu tảo phủ kín kính bể và bạn khó nhìn thấy cá, cách đơn giản nhất là lau bằng miếng chà tảo. Miếng mút này làm từ mút melamine không độc. Nó không làm xước bể kính lẫn bể acrylic.

Có những loại tảo rất cứng như tảo đốm xanh, cạo mãi không ra. Lúc đó bạn thử dùng dụng cụ lau kính Mag-Float với lưỡi cạo đi kèm. Lưỡi cạo này an toàn cho kính và cắt qua lớp tảo đốm xanh ngọt như dao nóng cắt bơ. Bạn sẽ đỡ tốn rất nhiều thời gian và công sức mỗi lần vệ sinh bể.

Một chiếc bàn chải đánh răng bình thường rất tiện để chà những góc khó với tới, đồ trang trí, đá và lũa (hardscape), thậm chí cả lá cây. Với một số loại tảo tóc, bạn chỉ cần dùng lông bàn chải móc vào các sợi tảo rồi xoay bàn chải. Tảo sẽ cuộn lại như mì spaghetti quấn quanh chiếc nĩa.

Cuối cùng, nếu thấy tảo lam (thực chất là vi khuẩn lam) hoặc tảo silic nâu bắt đầu phủ lên nền, bạn dùng ống xi phông hút sạch lớp sỏi hoặc cát.

2. Nhờ các loài ăn tảo

Khi tảo bắt đầu lấn bể, nhiều người phản xạ ngay là đi tìm một con ăn tảo để giải quyết hết mọi chuyện. Cách này chỉ đứng thứ hai vì hai lý do: a) mỗi loài ăn tảo chỉ ăn vài loại tảo nhất định, và b) chúng có thể không dọn sạch được toàn bộ bể. Tuy vậy, đây vẫn là tuyến phòng thủ thứ hai tốt, hỗ trợ bạn trong cuộc chiến với tảo.

Với bể nano, những lựa chọn ưng ý nhất là ốc nerite, tép Amano hoặc một đàn cá otocinclus. Bể lớn hơn thì nên thả vài con cá bristlenose pleco hoặc cá ăn rong Siamese (Siamese algae eater) để dọn được diện tích rộng hơn.

Cá ăn rong Siamese là thành viên dọn bể rất tốt cho các bể lớn. Có điều bạn cần để ý kẻo mua nhầm cá ăn rong Trung Quốc (Chinese algae eater). Loài này trông khá giống nhưng hung dữ hơn.

3. Dọn bớt chất hữu cơ dư thừa trong bể

Tảo thích nghi rất giỏi. Nó dễ dàng tận dụng các hợp chất nitơ sinh ra từ phân cá, lá cây yếu, thức ăn thừa và các chất hữu cơ khác. Nếu bể còn khá mới và chưa ổn định, bạn nên cắt bớt mọi nguồn dinh dưỡng mà tảo có thể lợi dụng.

• Nếu bạn có bể thủy sinh trồng cây, mỗi lần thay nước hãy dùng kéo cắt bỏ những lá đã chết hoặc bị tảo phủ.
• Dùng ống xi phông hút lớp cặn bẩn đang phân hủy dưới nền. Nếu thấy cá không ăn hết thức ăn trong vài phút thì hãy cho ăn ít lại.

Ngoài ra, tảo lam thích mọc ở những chỗ cặn bẩn tích tụ hoặc các "vùng chết" trong bể. Vùng chết có thể hình thành khi dòng chảy quá yếu, hoặc khi có nhiều đồ trang trí lớn và đá lũa chắn đường nước. Bạn có thể cải thiện dòng chảy bằng cách sắp xếp lại đồ trang trí, lấp nền vào các khe giữa đá lũa, hoặc thay lọc hay máy tạo dòng mạnh hơn.

4. Cân bằng ánh sáng và dinh dưỡng

Rốt cuộc, cách diệt tảo hiệu quả nhất là xử lý tận gốc nguyên nhân khiến tảo lấn át cây. Tảo dùng chung nguồn sống với cây, như ánh sáng và dinh dưỡng, để quang hợp và phát triển. Chỉ cần một trong các yếu tố này quá nhiều hoặc quá ít là tảo có thể chớp thời cơ và bùng lên ngoài tầm kiểm soát.

Để cân bằng bể thủy sinh, bạn nên dùng ổ cắm hẹn giờ để bật đèn khoảng 6–8 tiếng mỗi ngày làm mốc khởi đầu. Sau đó tăng hoặc giảm dần lượng dinh dưỡng tùy nhu cầu.

• Nếu nitrat trên 50 ppm, bạn thay nước để pha loãng bớt chất thải nitơ.
• Nếu nitrat dưới 20 ppm, bạn châm phân nước tổng hợp (all-in-one) Easy Green cho đến khi nitrat trong nước đạt 20 ppm.

Mỗi lần thay đổi ánh sáng hoặc dinh dưỡng, bạn nên chờ 2–3 tuần rồi mới chỉnh tiếp. Có đủ thời gian như vậy bạn mới thấy thay đổi đó ảnh hưởng thế nào đến cây và điều chỉnh cho phù hợp. Bạn sẽ không bao giờ xóa sạch hoàn toàn tảo trong bể. Mục tiêu là giảm nó xuống đến mức gần như không còn thấy.

5. Xử lý bằng hydrogen peroxide

Với cách xử lý bằng hóa chất, cái khó là tìm được loại đủ mạnh để diệt tảo mà không hại động vật và cây trong bể. Một lựa chọn đã dùng thành công là hydrogen peroxide (oxy già) 3%, loại mua được ở hiệu thuốc.

1. Xả bớt nước sao cho cây và đồ trang trí bị tảo bám nhô hẳn lên khỏi mặt nước.
2. Xịt hydrogen peroxide lên chỗ tảo và để yên 5 phút.
3. Châm nước lại vào bể.

Nếu được, bạn cũng có thể lấy cây hoặc đồ trang trí ra ngoài bể để xử lý. Với những cây nhạy cảm hơn, bạn nên cân nhắc rút ngắn thời gian hoặc chỉ xử lý một phần của cây để chắc chắn cây vẫn sống sót. Tảo chết sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc trong suốt. Lúc tảo yếu đi như vậy, các con vật trong bể có thể sẽ ăn nó. Hydrogen peroxide có tác dụng với những đợt bùng phát tảo dai dẳng như BBA (tảo râu đen).

Hóa chất nằm cuối danh sách vì chúng có ích nhất khi bạn đã cân bằng ánh sáng và dinh dưỡng trong bể. Nếu bạn dùng thuốc diệt tảo mà bỏ qua cả bốn bước trên, tảo sẽ cứ mọc lại và hóa chất gần như chẳng có tác dụng gì.