5 nguyên tắc set bể thủy sinh ít chăm cho người bận rộn

Nhiều người thích thủy sinh nhưng lại bận đi làm, hay đi công tác cả tuần. Cái họ lo nhất là bể bỏ vài ngày không ai đụng tới thì có hỏng không. Câu trả lời là bể vẫn đẹp được, miễn là ngay từ lúc set bạn chọn kiểu chơi đơn giản. Bể nhiều cây màu, nền giàu dinh dưỡng, châm CO2 và phân nước đều đặn thì nhìn rất đã mắt. Có điều kiểu bể đó đòi người chăm gần như mỗi ngày.

Bài này gom lại năm nguyên tắc cho người "lười": nền, cây, cá, lọc và đèn, rồi cho ăn. Làm đúng năm điều này thì bạn có một bể ít rêu hại, ít phải thay nước mà cá và cây vẫn khỏe.

Vì sao bể ít chăm không nên dùng phân nền

Phân nền, cốt nền và phân nước làm cây lên rất nhanh. Nhưng chúng cũng đẩy dinh dưỡng trong bể lên cao. Người có thời gian thì thay nước, cắt tỉa, xử lý rêu kịp. Người bận thì không làm kịp, và rêu hại sẽ bùng lên. Rêu hại không phải là không xử lý được. Cái khó là đi làm về đã mệt, chẳng ai còn sức nhúng tay vào bể, thế là bể xuống dần.

Trong video

• Xem video từ ▶ 2:13 Bể thủy sinh cây lên dày, rậm và đỏ rực nhờ nhiều dinh dưỡng.
• Xem video từ ▶ 2:28 Thay nước và hút cặn trong bể cây đã um tùm.

Vì vậy, đã xác định ít thời gian thì bỏ hẳn phân nền. Bạn chỉ cần rải một lớp mỏng cát hoặc sỏi suối để trang trí. Lớp nền mỏng nhìn vẫn đẹp, lại rất dễ hút cặn khi vệ sinh.

Chọn cây thủy sinh nào cho bể lười

Cây cho bể ít chăm cần đủ mấy điều kiện:

Trong video

• Xem video từ ▶ 3:32 Bể thủy sinh có lũa và đá, cây gài lên lũa và đá.
• Xem video từ ▶ 3:52 Cây gài trên lũa, không cần cắm xuống nền.

• Lớn chậm, không phải cắt tỉa thường xuyên.
• Không cần cắm xuống nền, chỉ cần buộc hoặc gài lên lũa, lên đá rồi đặt vào chỗ mình muốn.
• Sống được với đèn yếu, ít dinh dưỡng và không cần châm CO2.

Lựa chọn gần như hoàn hảo là các loại ráy (Anubias), ví dụ ráy nana petite. Ráy rất bền, trụ được qua cả mùa đông lạnh lẫn mùa hè nóng ở miền Bắc. Nhược điểm của ráy là giá hơi cao. Nếu muốn rẻ hơn thì có thể dùng lưỡi mèo hoặc các loại lan nước.

Ngoài ra còn kiểu bể biotope chỉ có cá, cây và bèo. Bể kiểu này khi đã ổn định có thể chạy mà không cần lọc, không cần sủi khí. Nhưng nó chỉ hợp với các loài cá khỏe, chịu được nước ít oxy, như phần dưới sẽ nói.

Nuôi cá gì và nuôi bao nhiêu con

Cá dễ nuôi là ưu tiên số một. Chúng không đòi cho ăn liên tục, và bạn cũng không cần ngày nào cũng đứng điểm danh. Mật độ nuôi thưa cũng quan trọng không kém. Chỉ một con cá chết mà không ai thấy là xác nó phân hủy ra độc tố, kéo theo bệnh cho cả đàn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:11 Bể thủy sinh thả thưa vài con cá dĩa, có lũa và cây.
• Xem video từ ▶ 5:21 Đàn cá neon và cá nhỏ bơi giữa bể thủy sinh nhiều cây.

Sau khi tính thể tích nước của bể, bạn có thể ước lượng như sau:

Với bể biotope không lọc, không sủi, bạn phải chọn cá chịu được nước nghèo oxy. Nhóm hợp nhất là họ hàng nhà lia thia (cá betta), cá bã trầu và các loại cá sặc. Mấy loài này thở được không khí trên mặt nước nên sống khỏe trong bể kiểu này.

Lọc thừa, đèn thiếu nghĩa là gì

Đây là nguyên tắc mà nhiều người chơi lâu năm hay truyền lại. Bể muốn nhàn thì đầu tư cho lọc thật mạnh và cắt bớt đèn.

Trong video

• Xem video từ ▶ 6:40 Hai lọc thùng đặt cạnh nhau, cận cảnh thân lọc.
• Xem video từ ▶ 6:50 Nhiều lọc thùng được nối ống chạy song song cho bể.

Về lọc: lấy ví dụ một bể 90 x 45 cm, khoảng hơn 150 lít. Bình thường bể này dùng tối thiểu một lọc cỡ Atman DF-1300. Nếu muốn ít thay nước, bạn cứ mạnh dạn dùng gấp đôi, tức là hai lọc. Hai lọc có thể mắc nối tiếp hoặc song song đều được. Thể tích vật liệu lọc tăng gấp đôi thì nước sạch hơn hẳn, và bạn đỡ phải thay nước.

Về đèn: phần lớn đèn LED đời mới đều chỉnh được độ sáng. Bể Nature hay bể Hà Lan thường chạy đèn ở mức 80–100%. Bể đơn giản với ráy, lan nước thì chỉ cần 50–60%. Thời gian chiếu sáng cũng giảm từ 8–10 tiếng xuống còn khoảng 5 tiếng. Đèn ít thì cây lớn chậm hơn, nhưng rêu hại cũng khó bùng.

Nếu bạn còn dùng đèn T5 đời cũ không chỉnh được độ sáng, hãy kê đèn cao lên. Thay vì để cách mặt nước 15–20 cm, bạn nâng lên khoảng 30–40 cm. Ánh sáng xuống tới bể sẽ yếu đi đáng kể.

Dùng cây vươn lá và bèo để che sáng, hút dinh dưỡng thừa

Một mẹo hay là trồng những cây có tán lá vươn lên khỏi mặt nước. Ví dụ là các cây cảnh trên cạn như lá môn hay trầu bà gân trắng. Chúng vốn là cây cạn, nhưng có thể thuần cho thân ngập trong nước và ra rễ nước. Tán lá phía trên che bớt ánh đèn rọi xuống bể. Còn bộ rễ trong nước hút bớt dinh dưỡng dư thừa, tức là bớt thức ăn cho rêu hại.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:04 Tán lá cây vươn cao khỏi mặt nước, che bớt ánh đèn.
• Xem video từ ▶ 8:24 Bộ rễ trầu bà trắng dài, dày đặc trong nước, hút dinh dưỡng dư.

Thả bèo trên mặt nước cũng có tác dụng y như vậy. Đây là cách cũ nhưng vẫn hiệu quả, và gần như không tốn công.

Cho ăn bao lâu một lần

Khi đã chọn cá dễ nuôi và nuôi thưa thì không cần cho ăn mỗi ngày. Cá nhỏ có thể ăn 2–3 ngày một lần. Cá lớn như cá đĩa, cá thần tiên thì ngày một lần là đủ. Cho ăn nhiều quá dễ làm cá sình bụng, rối loạn tiêu hóa. Thức ăn thừa còn làm bẩn nước và sinh bệnh. Bể lười càng phải cho ăn vừa phải, vì không có ai vớt thức ăn thừa kịp.

Bắt đầu từ đâu

1. Nếu sắp set bể mới, bỏ phân nền và chỉ rải một lớp cát hoặc sỏi suối mỏng.
2. Chọn vài bụi ráy, lưỡi mèo hoặc lan nước rồi buộc lên lũa, lên đá.
3. Nâng công suất lọc lên gấp đôi mức thường, giảm đèn còn 50–60% và bật khoảng 5 tiếng một ngày.
4. Tính thể tích bể trước khi mua cá, nuôi thưa theo bảng trên và giãn lịch cho ăn ra.