Cho cá ăn bao nhiêu, mấy lần một ngày: cách tránh cho ăn quá nhiều

Là gì, vì sao cần

Người mới chơi thường sợ cá đói. Thực tế thì cho ăn quá nhiều mới là lỗi hay gặp, chứ cá ít khi bị bỏ đói. Cá chịu nước bẩn kém hơn chịu đói rất nhiều. Vì vậy, nếu phải chọn thì cho ăn hơi thiếu vẫn tốt hơn cho ăn dư.

Thức ăn dư gây hại theo mấy đường:

• Cá thải nhiều hơn. Ăn quá nhiều thì cá tiêu hóa không hết, phân ra nhiều hơn. Cộng thêm phần thức ăn rơi xuống nền, nước bẩn nhanh và bạn phải vệ sinh bể nhiều hơn.
• Amoniac tăng. Thức ăn thừa thối rữa sẽ nhả ra amoniac. Chất này rất độc với cá. Nếu không xử lý kịp, nó có thể làm chết nhiều cá một lúc.
• Rêu hại bùng lên. Vi sinh chuyển amoniac thành nitrit rồi thành nitrat. Nitrat cao là thức ăn cho rêu, và rêu có thể lấn át cây thủy sinh.
• Thiếu oxy. Chất thải phân hủy ăn hết oxy hòa tan trong nước, làm cá bị stress. Những góc thiếu oxy còn có thể sinh ra khí hydro sunfua, cũng là khí độc.

Cho ăn nhiều cũng không làm cá khỏe hay to con hơn. Giống như người béo phì, cá ăn quá nhiều sẽ yếu sức đề kháng và cơ thể phải gồng gánh thêm. Cá có thể bị táo bón, chướng bụng và rối loạn bóng hơi. Cá betta ăn dư thì dễ bị béo.

Cho ăn bao nhiêu, mấy lần

Các nguồn đưa ra con số hơi khác nhau, nhưng cùng một hướng là bữa nhỏ, ăn hết nhanh:

• Một nguồn khuyên cho ăn 2–3 lần mỗi ngày. Một nguồn khác cho rằng phần lớn cá sống tốt với 2 bữa nhỏ mỗi ngày. Nguồn thứ ba chỉ nói hầu hết cá cảnh nên được ăn ít nhất 1 lần mỗi ngày.
• Về thời gian ăn hết, có nguồn ghi 2 phút trở xuống, có nguồn ghi khoảng 2–3 phút. Cứ lấy mốc vài phút là cá phải ăn sạch.
• Nhiều bữa nhỏ thì tốt hơn ít bữa mà mỗi bữa thật nhiều.

Lượng cho ăn tùy từng nhóm cá:

Nhóm cá	Gợi ý từ dữ kiện
Cá trưởng thành thông thường	Vài miếng cám mảnh, cám hạt hoặc viên cho mỗi con. Nếu tính theo cân nặng thì khoảng 3% trọng lượng cơ thể mỗi ngày để duy trì.
Cá con, cá bột	Tối đa khoảng 5% trọng lượng cơ thể mỗi ngày. Cá non, cá bột và cá đang sinh sản cần ăn nhiều hơn cá trưởng thành không sinh sản.
Cá betta	1–2 bữa mỗi ngày, các bữa cách đều nhau. Mỗi bữa khoảng 3 viên cám hoặc 3 con artemia.
Cá săn mồi lớn (lươn, cá rồng…)	Loại ăn bữa lớn thường chỉ cần 1–2 bữa mỗi tuần.
Cá ăn đêm (cá da trơn, cá lau kiếng…)	Cho ăn sau khi tắt đèn hoặc vào sáng sớm.
Cá hồ ngoài trời	Cá nhỏ cần ít nhất 5 bữa mỗi ngày. Cá lớn có thể chỉ cần 1 bữa vào buổi tối. Một con koi lớn nặng 100 gram cần khoảng 1–2 gram thức ăn mỗi ngày.

Lưu ý là cám mảnh nhẹ hơn cám viên rất nhiều. Cùng một muỗng đầy nhưng lượng thức ăn thật sự khác hẳn, nên đừng đổi loại cám mà vẫn đong theo muỗng cũ.

Các bước tìm đúng lượng cho bể của bạn

1. Bắt đầu với vài miếng cám cho mỗi con cá, cho ít hơn bạn nghĩ.
2. Đứng xem cá ăn. Cá phải ăn sạch trong vài phút.
3. Sau 5 phút, nhìn mặt nước và đáy bể. Còn thức ăn nghĩa là bạn đã cho quá nhiều.
4. Bữa sau giảm đi một chút, ví dụ 3 viên thay vì 4. Nếu cá ăn hết rất nhanh thì tăng từ từ.
5. Khi đã tìm được lượng vừa đủ, mỗi lần dùng đúng một cách đong như nhau.
6. Mỗi tuần cho cá nhịn một ngày. Phần lớn cá trưởng thành, kể cả betta, đều có lợi từ ngày nhịn này.
7. Vài lần một tuần, thay cám khô bằng thức ăn đông lạnh dạng thịt hoặc rau. Đổi món như vậy có thể giúp cá tránh tắc tiêu hóa.

Lỡ cho ăn quá tay thì làm gì

• Hút sạch thức ăn thừa dưới nền, nhất là quanh gốc cây và các món trang trí, vì thức ăn hay kẹt ở đó.
• Cho cá nhịn một ngày để bụng tiêu hóa hết.
• Sau đó cho ăn ít lại. Thức ăn thừa càng ít thì amoniac càng khó tăng.
• Thay một phần nước và đo nước trước khi cho ăn lại.

Sai lầm hay gặp

• Thấy cá "đòi ăn" là cho thêm. Cá học thuộc giờ ăn rất nhanh. Cứ có người lại gần bể là chúng bơi lên làm như đang đói. Đó là thói quen chứ không phải dấu hiệu cá thiếu ăn.
• Sợ cá chết đói nên cho dư. Đây là lý do phổ biến nhất khiến người nuôi cho ăn quá nhiều. Cá khỏe chỉ cần lượng ăn hết trong vài phút.
• Nghĩ cho ăn nhiều thì cá khỏe. Ăn dư không làm cá mạnh hơn mà ngược lại còn làm cá yếu đi.
• Dùng cám để lâu hoặc đã bị ôi. Gan nhiễm mỡ khá hay gặp ở cá nuôi. Nguyên nhân có thể là bỏ đói, khẩu phần quá nhiều tinh bột hoặc chất béo, và thức ăn bị ôi dầu.

Kiểm tra lại

Mấy dấu hiệu cho thấy bạn vẫn đang cho ăn quá nhiều:

• Sau bữa ăn vẫn còn thức ăn nổi trên mặt hoặc nằm dưới đáy sau 5 phút.
• Cá bắt đầu hờ hững, không còn hào hứng với thức ăn.
• Cá chướng bụng, táo bón hoặc bơi mất thăng bằng do bóng hơi.
• Rêu hại mọc nhiều lên, nước nhanh đục.

Để giữ nước ổn, thay một phần nước khoảng mỗi tuần một lần, hoặc thường hơn, cho nitrat từ thức ăn và phân cá loãng bớt. Thói quen đo nước trước khi cho ăn cũng đáng giữ.

Bảo quản thức ăn

• Đựng cám khô trong hộp kín, chống được côn trùng, để nơi khô mát. Nóng và ẩm làm cám mau hỏng, mốc và ôi dầu.
• Hộp cám đã mở để ở nhiệt độ phòng thì bỏ sau 2 tháng.
• Cám khô cất trong ngăn đá thì bỏ sau 6 tháng.
• Thức ăn đông lạnh như trùng chỉ đỏ hay artemia thì bỏ sau 1 năm.
• Thức ăn đã rã đông thì không cấp đông lại.

Ở Việt Nam: trời nóng ẩm và mất điện

Khí hậu nóng ẩm làm thức ăn cá hỏng và ôi nhanh hơn. Bạn nên đóng kín hộp cám sau mỗi lần dùng và cất chỗ khô mát, đừng để cạnh bể hay chỗ nắng.

Khi cúp điện, đừng cho cá ăn và cứ để yên bể. Cá thường nhịn được khoảng một tuần mà không sao. Lúc lọc không chạy, thức ăn thả vào chỉ làm nước bẩn thêm. Có điện lại thì chờ khoảng 24 giờ, hoặc đến khi nước trở lại bình thường, rồi mới cho ăn. Mấy bữa đầu nên cho ít hơn mọi khi.