Hướng dẫn chăm sóc cá chạch hề – đàn “cún con” dưới nước

Bạn đang tính nuôi một đàn chạch hề? Vậy thì bạn sắp có một trải nghiệm rất đáng. Chúng là những gã khổng lồ vui tính, nuôi cực kỳ thích. Những gì dưới đây đúc kết từ hơn 10 năm nuôi loài này. Có điều, muốn nuôi chúng lớn hết cỡ thì bạn cần biết trước vài chuyện. Phần dưới nói cả cái hay lẫn những cái bẫy hay gặp khi nuôi chạch hề, để bạn cân nhắc trước khi xuống tiền.

Cá chạch hề là gì?

Chromobotia macracanthus là một loài chạch to và đẹp, quê ở các đảo phía tây Indonesia. Cái tên "chạch hề" có là nhờ bộ màu sặc sỡ của nó. Vây cá đỏ cam tươi, thân vàng nâu, trên thân có ba sọc đen rất rõ. Tính nết của chúng cũng ngộ nghĩnh như hề. Chúng nằm nghiêng ra ngủ, kêu lách tách để nói chuyện với nhau, rồi chui chồng lên nhau trong một góc chật. Có lần người ta còn thấy một con ngậm viên đá nhỏ trong miệng, cả bầy còn lại đuổi theo nó y như một đám cún con đang giỡn.

Cá chạch hề lớn đến cỡ nào?

Tiệm cá thường bán chạch hề lúc chúng còn nhỏ. Phần lớn người mua không biết chúng sẽ lớn tới đâu, vì cá lớn rất chậm. Trong bể nuôi, chạch hề từng đạt chiều dài 30–33 cm. Thân cá mập, cao 13–15 cm, gần bằng một quả bóng bầu dục Mỹ. Khi có tuổi, cá trưởng thành thường phai màu dần.

Cá chạch hề có hung dữ không?

Theo kinh nghiệm nuôi thì không. Chuyện nuôi chung với cá khác sẽ nói kỹ ở bên dưới. Chạch hề từng sống trong bể cichlid châu Phi, bể cộng đồng lẫn bể cá lạ. Thỉnh thoảng bạn sẽ thấy chúng húc nhau. Đó chỉ là chuyện bình thường để phân thứ bậc trong đàn. Thêm một điều nhỏ cần biết. Dưới mỗi mắt cá có một cái gai thu vào được, và lúc bắt cá, gai này có thể vô tình móc vào vợt hoặc đâm vào tay bạn.

Cách set bể nuôi cá chạch hề

Lời khuyên số một là giữ nước ấm hơn bình thường, khoảng 28–30°C. Chạch hề dễ bị bệnh đốm trắng, nhất là khi cá thường phải chịu nước lạnh hơn trong lúc vận chuyển. Vì thế, mang cá về thì bạn thả chúng vào bể cách ly trước để khỏi lây bệnh cho cá khác. Nếu cần thì trị bằng thuốc Ich-X hoặc muối. Chỉ khi chắc cá đã khỏe và ăn tốt, bạn mới chuyển chúng sang bể chính.

Để nước lúc nào cũng đủ ấm, có người nuôi chạch hề sắm thêm sưởi dự phòng, hoặc mua máy phát điện phòng khi cúp điện.

Chạch hề thường hoạt động nhiều hơn vào sáng sớm và lúc chạng vạng, khi trời chưa sáng gắt. Nếu cá cứ trốn biệt, bạn thử giảm đèn cho tối bớt, hoặc thả lá bàng để tanin nhuộm nước ngả màu trà tự nhiên. Bạn cũng nên bố trí thật nhiều chỗ trốn để cá có nơi lao vào mà thấy an toàn.

Cá chạch hề cần bể cỡ nào?

Với cá nhỏ, bể tối thiểu nên khoảng 210 lít. Chạch hề lớn chậm nên bể cỡ này có thể dùng tới khi cá khoảng 3 tuổi hoặc dài 15 cm. Sau đó bạn sẽ phải lên bể to hơn. Hãy chắc là nhà bạn đủ chỗ cho một bể thật lớn, vì cá to rất khó tìm người nhận lại. Bạn nên nuôi càng nhiều chạch hề càng tốt, và tính trước là sau này mỗi con sẽ thành một gã khổng lồ dài 30 cm.

Nên nuôi bao nhiêu cá chạch hề cùng nhau?

Chạch hề là cá sống theo đàn. Không có đủ bạn cùng loài để chơi thì chúng có thể khá nhát. Nuôi ba con, có thể chúng trốn suốt. Nuôi sáu con, có thể chúng trốn một phần thời gian. Nuôi 30 con thì chúng sẽ ra bơi suốt ngày. Nói cách khác, đàn càng đông thì bạn càng hay thấy chúng.

Cá chạch hề có hợp bể cộng đồng không?

Có, miễn là bạn đừng nuôi chung với cá, tép hay ốc nhỏ tới mức lọt vừa miệng chúng. Nếu không nuôi nổi một đàn chạch hề thật đông, bạn có thể thả thêm một đàn cá bơi theo đàn làm cá dẫn dụ. Cá dẫn dụ là những loài bạo dạn, hay bơi ra chỗ trống. Thấy chúng bơi, đám cá nhát sẽ hiểu là ra ngoài cũng an toàn. Cá cầu vồng, tetra Congo và tứ vân đều là bạn cùng bể hợp lý, nhờ có chúng mà chạch hề bớt trốn.

Cá chạch hề ăn gì?

Nước ấm mà chạch hề ưa cũng làm chúng trao đổi chất nhanh hơn, vì vậy bạn cần cho ăn nhiều. Chúng không kén ăn. Cá dùng mấy sợi râu lục khắp đáy bể để nhặt vụn thức ăn còn sót. Khẩu phần nên nhiều đạm, gồm các loài thân mềm như ốc, trùng huyết, trùn chỉ và cám viên chìm. Chúng cũng mê gặm lát bí ngòi chần qua nước sôi và thức ăn dạng gel Repashy.

Cá chạch hề có ăn ốc không?

Có, và chúng rất sẵn lòng dọn giúp bạn nạn ốc tràn bể. Đừng thả ốc cảnh đắt tiền vào bể chạch hề, trừ khi bạn muốn chúng thành món ăn vặt trong chớp mắt. Bạn nên cho chạch hề ăn nhiều loại thức ăn khác nhau để khẩu phần được cân bằng.

Cách cho cá chạch hề sinh sản

Chạch hề khá khó phân biệt trống mái. Con đực có vây lưng đỏ tươi, thân vàng óng và dáng thon. Con cái thì vây sẫm màu hơn, thân bầu hơn và màu nhạt hơn. Chạch hề có thể sinh sản từ sớm. Tuy vậy, cá trên ba tuổi và dài hơn 10 cm thường đẻ nhiều trứng hơn, trứng cũng to hơn.

Trước đây, các trại cá dùng hormone để kích cá đẻ nhân tạo. Về sau, một số trại đã tìm ra cách cho chạch hề đẻ tự nhiên bằng cách mô phỏng điều kiện ngoài tự nhiên. Ở Indonesia, vào mùa mưa, chạch hề trưởng thành bơi ngược dòng lên các con suối nhỏ và vùng bãi ngập để đẻ. Qua kinh nghiệm, một số người nuôi nhận ra rằng nên vỗ béo cá bố mẹ trong nước giống nước sông, tức là nhiệt độ cao khoảng 28°C, pH cao hơn ở mức 7,5 và độ cứng từ trung bình đến cứng. Sau đó cá đẻ tốt nhất trong nước giống vùng bãi ngập mùa mưa, tức là mát hơn, khoảng 25°C, pH thấp hơn ở mức 6,2 và nước mềm hơn. Khi cá cái bụng căng tròn thì sắp tới lúc đẻ.

Cá rải trứng rời rạc khắp bể, và trứng sẽ nở to ra sau khi đẻ. Cá bố mẹ không chăm con, vì vậy bạn cần vớt chúng ra kẻo chúng ăn trứng. Cá con mới nở đã đủ lớn để ăn artemia con còn sống. Dù vậy, một số người nuôi thích cho ăn giun micro sống hơn, vì loại này chìm xuống đáy nên cá bột dễ ăn. Một con cái dài 18 cm có thể đẻ hàng nghìn trứng mỗi lứa, nhưng không phải trứng nào cũng thụ tinh.

Lời kết

Chạch hề rất được ưa chuộng nhờ ngoại hình bắt mắt và tính tình ham chơi. Có điều, phần lớn người mua không mua đủ số lượng để thành một đàn đàng hoàng, hoặc chưa chuẩn bị chỗ để nuôi chúng lâu dài. Nếu đã mê loài cá này, bạn hãy sẵn sàng dựng một môi trường phù hợp để chúng phô hết những tính cách độc đáo của mình. Còn nếu nhà không đủ chỗ cho chạch hề, bạn có thể tính tới vài loài chạch khác cũng ham chơi y như vậy mà nhỏ con hơn nhiều.