Hướng dẫn nuôi cá ram xanh Đức (German Blue Ram): bể nuôi, sinh sản và hơn thế nữa

Cá ram xanh Đức có màu óng ánh và tính tình rất tự tin. Vì thế nó là một trong những loài cá nước ngọt nổi bật nhất mà dân chơi cá cảnh có thể nuôi. Một con ram khỏe đang vào mùa sinh sản khoe gần như đủ mọi màu của cầu vồng. Dưới đây là kinh nghiệm tích góp qua hàng chục năm nuôi, cho đẻ và ương con loài cichlid lùn tuyệt đẹp này.

Cá ram xanh Đức là gì?

Mikrogeophagus ramirezi là một loài cichlid lùn Nam Mỹ. Loài này có rất nhiều tên gọi khác nhau, như cá ram, cá bướm, ram cichlid, blue ram, German blue ram, butterfly cichlid và Ramirez’s dwarf cichlid.

Cá ram xanh đến từ đâu?

Tên có chữ "Đức" nhưng thật ra cá ram sống ở lưu vực sông Orinoco, thuộc Colombia và Venezuela. Chữ “German blue” (xanh Đức) dùng để chỉ một dòng màu của cá ram. Người ta lai chọn dòng này ở Đức, sau đó nó mới phổ biến ra thị trường cá cảnh khắp thế giới.

Có những loại cá ram nào?

Về dáng thân, ngoài thị trường có ram thân thường, ram vây dài và ram bóng (balloon). Dòng màu hay gặp nhất là ram xanh Đức, ram vàng (gold) và ram xanh điện (electric blue). Gần đây người ta đã lai ra ram màu đen, nhưng dòng này vẫn còn khó kiếm. Con ram balloon vàng này được lai chọn cho màu vàng tươi và thân ngắn lại.

Cá ram xanh Đức lớn bao nhiêu?

Ram xanh dáng thường dài khoảng 5-6 cm. Nó nhỏ hơn một chút so với người anh em họ là ram Bolivia (Mikrogeophagus altispinosus).

Cá ram xanh Đức sống được bao lâu?

Cá ram có tiếng là yếu hơn nhiều loài khác. Nguyên nhân là do cách nhân giống kém, hoặc do người nuôi chăm không đúng nhu cầu của nó. Nếu được ăn nhiều thức ăn tốt, sống trong nước sạch và đúng nhiệt độ (xem phần dưới), cá ram có thể sống đến 4 năm.

Mua cá ram xanh Đức ở đâu?

Cá ram thường đến từ ba nguồn. Đó là trại cá nước ngoài, trại cá trong nước (ở chính nước bạn) và người nhân giống ở địa phương. Cá bán ở tiệm nhiều khả năng là hàng nhập từ nước ngoài. Những con này có thể trông màu rực hơn hoặc vây dài hơn, nhưng bạn nên cẩn thận. Đôi khi một số trại nước ngoài dùng hormone cho cá trông đẹp hơn, và loại hormone này làm cá giảm tuổi thọ. Cá từ trại trong nước ở Mỹ thì thường được nuôi ở Florida, và có thể khỏe hơn cá nhập. Tốt nhất vẫn là mua của người nhân giống ở địa phương. Cá của họ đã quen với nước có thông số gần giống nước nhà bạn, nên dễ sống khỏe hơn.

Chọn cá ram khỏe như thế nào?

Ra tiệm, bạn nên chọn con ram chắc khỏe, bơi nhanh nhẹn và ăn tốt. Con đó có thể còn đang gây gổ với mấy con ram khác để giành chỗ đẻ đẹp. Đừng chọn con gầy, nhất là con bụng lõm. Ram ốm đã có những dấu hiệu này thì hiếm khi hồi lại được, vì vậy cứ chọn những con khỏe nhất có thể. Nếu muốn tìm một cặp để cho đẻ, bạn nên chọn con đực nhiều màu, vây lưng kéo dài và vây ngực đẹp. Tìm được con cái đã bắt cặp sẵn với con đực đó thì cơ hội đẻ thành công sẽ cao hơn. Con cái rất dễ nhận ra. Bên trong đốm đen lớn ở hông nó có những chấm xanh dương nhỏ, sáng lấp lánh (spangling). Đốm đen của con đực thì không có chấm nào. Con cái bên phải có chấm lấp lánh trong đốm đen, còn con đực bên trái thì không.

Cách set bể nuôi cá ram

Phần lớn người mới chơi không biết rằng điều quan trọng nhất khi nuôi ram xanh là giữ nước ấm, tốt nhất ở mức 29-30°C. Muốn trồng cây thật trong bể thì bạn phải chọn loại chịu được nước nóng. Cá ram cũng thích đào bới nền. Vì vậy bạn có thể chọn những cây không cần trồng xuống nền như dương xỉ java và các loại rêu, rồi buộc chúng lên đá và lũa.

Nước phải sạch. Bạn nên thay một phần nước ít nhất mỗi tuần một lần. Ram cần nhiều nước sạch và mới. Nó cũng chịu amoniac và các chất độc khác khá kém. Để chất lượng nước đi xuống thì cá có thể bệnh, thậm chí chết.

Về thông số nước, cá ram thích nghi được với khá nhiều mức pH, nhưng sống tốt hơn trong nước mềm, tức GH thấp. Nếu nước máy nhà bạn cứng, bạn có thể pha thêm nước RODI. Đây là nước đã lọc thẩm thấu ngược (RO) rồi khử ion, gần như tinh khiết. Một cách khác là thả thêm lá bàng và lũa cho nước mềm hơn.

Nên nuôi bao nhiêu cá ram trong một bể?

Một cặp ram sống được trong bể cộng đồng 75 lít, hoặc trong bể đẻ 38 lít không có cá khác. Muốn nuôi hai cặp thì bạn nên nâng lên bể 150 lít để mỗi cặp có đủ lãnh thổ. Bạn cũng nên bố trí nhiều chỗ trốn cho chúng tránh mặt nhau, phòng khi có con muốn làm “trùm” cả bể.

Cá ram có sống một mình được không?

Được. Nếu bạn có một con quá hung, không chịu sống hòa với cá khác, nó có thể sẽ vui hơn khi làm “thủ lĩnh” một mình trong bể cộng đồng mà không có con cichlid lùn nào khác.

Cá ram có hiền không?

Giống nhiều loài cichlid khác, ram xanh có thể hơi nóng tính khi bể quá chật hoặc khi đang giữ trứng. Dù vậy, nhìn chung chúng khá hiền. Người ta thường nuôi ram trong bể cộng đồng chung với những loài cá cùng cỡ, ưa thông số nước giống nó. Bể cộng đồng vẫn ổn cho cá ram, miễn là cá chung bể chịu được nước ấm hơn bình thường và không ăn thịt nó.

Cá ram nuôi chung được với loài nào?

Cá ram sống được với gần như mọi loài cá cộng đồng chịu được cùng mức nhiệt cao. Có thể kể đến cá tetra, cá chuột Sterbai, cá lau kính (pleco), cá đĩa, cá ông tiên và các loài cichlid lùn khác. Bạn chỉ cần tránh những loài ăn quá nhanh, giành hết phần ăn của ram. Cũng đừng nuôi chung với cá lớn hơn như cá oscar, vì chúng có thể coi ram là mồi.

Cá ram xanh ăn gì?

Loài cichlid này không kén ăn lắm. Bạn có thể cho ăn hầu như mọi loại thức ăn khô bán ở tiệm, như cám viên chìm, trùng huyết sấy khô và trùng chỉ sấy khô. Chúng cũng rất mê thức ăn đông lạnh như artemia, bo bo (cyclops), trùng huyết, và tép mysis cho cá trưởng thành cỡ lớn. Bạn nên đổi món thường xuyên để cá có đủ dưỡng chất và vitamin mà sống khỏe. Nên cho ram ăn ngày hai bữa, nhất là khi cá còn đang lớn. Cá đã trưởng thành thì ngày một bữa là đủ.

Cá ram xanh Đức cần gì để sinh sản?

Nếu bạn nuôi chung một đực một cái, kể cả trong bể cộng đồng, nhiều khả năng sớm muộn chúng cũng sẽ đẻ ở đâu đó. Chỗ đẻ thường là một góc khuất, nơi chúng giữ trứng được. Còn nếu muốn set riêng một bể đẻ, bạn dùng bể 38 lít có nắp và dán nền phía sau cho cá thấy an toàn hơn. Bể đẻ có thể để đáy trống, không rải nền, nhưng thích thì bạn có thể thêm ít sỏi. Lọc nên dùng loại lọc bông (lọc vi sinh) chạy êm. Bạn cũng có thể dùng lọc treo nhỏ, bọc bông lọc ở đầu hút để cá bột không bị hút vào. Kèm theo là một cây sưởi chỉnh được nhiệt. Ở các góc bể, bạn đặt vài kiểu chỗ đẻ khác nhau như đá cuội dẹt, hoặc chậu và đĩa đất nung nhỏ. Thêm một búi rêu java lớn hoặc dương xỉ java gắn trên lũa. Búi cây này vừa làm chỗ ẩn cho cá ram, vừa nuôi infusoria (vi sinh vật nhỏ li ti) làm mồi cho cá bột.

Cá ram đẻ rất dễ. Có điều, nuôi trong bể cộng đồng thì trứng có thể bị cá khác và các loài không xương sống ăn mất. Để cá bố mẹ sẵn sàng đẻ, bạn cho chúng ăn thức ăn tốt, và mỗi ngày thêm một ít artemia mới nở còn sống. Mẹo này hiệu quả vì khi thấy trong nước có nhiều mồi cho cá bột, cá bố mẹ sẽ hiểu đây là lúc thích hợp để đẻ. Khi đó chúng cũng dễ chịu chăm con hơn.

Cặp bố mẹ mới có thể ăn hai, ba lứa trứng đầu tiên. Muốn giữ trứng thì bạn chuyển trứng sang một hộp cách ly nhỏ, rồi nhỏ vào vài giọt xanh methylene cho trứng khỏi bị nấm. Trứng nở sau 3 đến 5 ngày. Từ lúc đó, mỗi ngày bạn thay 50% nước để rút dần thuốc ra. Cho cá bột ăn infusoria vài lần mỗi ngày làm thức ăn đầu đời.

Nếu cá bố mẹ tự chăm được con thì bạn nhàn hơn nhiều. Bạn chỉ cần bắt đầu cho cá bột ăn artemia mới nở còn sống và thức ăn bột dành cho cá bột như Hikari First Bites. Cá bố mẹ sẽ tự dẫn bầy con đến chỗ có mồi.