Nuôi đàn cá Oscar: thay nước, vệ sinh lọc và cho ăn đúng cách

Oscar nổi tiếng là loài ăn bẩn, lớn nhanh và ăn tham. Người mới hay e ngại nuôi chúng vì nghĩ chăm một bể oscar sẽ tốn rất nhiều công sức. Thực tế, một bể được thiết kế hợp lý thì việc chăm sóc hằng tuần không khác mấy so với bể cá thường.

Bài này đi qua cách vận hành một bể khoảng 680 lít nuôi sáu con oscar chung với một con cá nóc Fahaka: thay nước, giặt lọc, cho ăn, và những gì cần để ý khi nuôi oscar theo đàn.

Bể và thiết bị gồm những gì

Bể có kích thước khoảng 60 cm rộng, 60 cm cao và 180 cm dài, tức cỡ 680 lít. Hầu hết thiết bị đều tự làm. Nắp bể là nắp tự đóng. Đèn chỉ là bóng LED dân dụng gắn trong chậu nhựa sơn lại. Lọc cũng tự chế, có ngăn bông lọc thô ở đầu.

Trong video

• Xem video từ ▶ 0:05 Toàn cảnh bể dài với nền sỏi, đá tròn và đàn Oscar.
• Xem video từ ▶ 0:10 Cá Oscar bơi gần những tảng đá tròn phủ rêu trong bể.

Trang trí chỉ có nền sỏi và nhiều đá tròn. Oscar thích đẩy đá đi chỗ khác, còn cá nóc Fahaka thì hay vun sỏi thành đống. Chủ bể để mặc chúng sắp xếp lại, khi nào trông xấu quá mới chỉnh lại một lần.

Oscar đớp mồi rất hung nên hay nhảy lên khi được cho ăn. Vài con bị trầy trên đỉnh đầu do va vào thanh giằng trên miệng bể, chứ không phải do cắn nhau. Vì thế khu vực phía trên bể gần như không bị động tới.

Thay nước và giặt lọc thế nào

Cả quy trình mất khoảng 20–25 phút cho một bể, phần lớn thời gian là chờ nước đầy.

1. Tắt bơm lọc.
2. Gắn ống xả cỡ khoảng 3,8 cm. Ống được làm sẵn với độ dài vừa đủ để xả khoảng 30% nước, và vì ống to nên nước rút đi rất nhanh.
3. Trong lúc xả, múc nước bể vào nửa xô để lát nữa giặt bông lọc.
4. Xả xong thì châm nước mới có nhiệt độ gần bằng nước bể. Nước giếng không có clo nên không cần khử clo. Nếu bạn dùng nước máy thì phải xử lý clo trước khi châm.
5. Trong lúc chờ nước đầy, lấy bông lọc thô ra bóp trong xô nước bể cho ra hết cặn. Chỉ cần bóp sạch chất bẩn là đủ, không chà kỹ hơn.
6. Lắp bông lại vào lọc, chờ bể đầy rồi bật bơm.
7. Lau kính ngoài nếu cần. Kính trong thì dùng nam châm lau kính trước khi thay nước, nhưng bể này ít khi phải lau.

Bông lọc giặt trong nước bể để vi sinh trên bông không bị chết. Thủ phạm giết vi sinh thường là clo trong nước máy. Với nước giếng thì bước này không bắt buộc, nhưng nước bể bẩn sau khi giặt vẫn còn việc dùng.

Tận dụng nước giặt lọc

Xô nước đục sau khi giặt bông chứa nhiều vi sinh và cặn hữu cơ. Bình thường nước này đem tưới cây hay tưới chỗ cỏ xấu trong vườn. Nếu có bể mới chưa chạy vi sinh thì đổ thẳng vào đó. Lượng vi sinh trong xô đủ để mồi chu trình nitơ, còn cặn hữu cơ thành thức ăn nuôi vi sinh cho tới lúc thả cá. Nước có đục, nhưng qua một đêm bể sẽ trong lại và vi sinh đã bám vào lọc cùng mọi thứ trong bể.

Vì sao không cần hút nền

Phần lớn các bể ở đây không phải hút nền. Dòng chảy trong bể đủ mạnh nên cặn không kịp lắng xuống mà bị thổi thẳng vào lọc. Lọc được làm ra để gom đúng chỗ cặn đó. Muốn bỏ được bước hút nền thì phải tính dòng chảy và lọc ngay từ lúc set bể.

Nuôi oscar theo đàn khác gì nuôi một con

Sáu con oscar trong bể hiện dài khoảng 20 cm và còn lớn thêm chừng 10 cm nữa. Tới lúc trưởng thành, nhiều khả năng con nào cũng dài khoảng 30 cm. Đến giờ cả đàn sống hòa thuận, không con nào rách vây hay bị thương do đánh nhau.

Oscar nuôi đơn thường được cho là quấn người hơn, dù trải nghiệm với đàn này khiến quan niệm đó lung lay. Con nuôi một mình hay đổi màu theo tâm trạng và nằm xuống đáy khi khó chịu. Oscar nuôi theo đàn thì không như vậy. Khi bất an hay giật mình, cả đàn dồn sát vào nhau và bơi chung như một bầy tetra. Cảnh này hiếm gặp vì đàn ít bị làm phiền, nhưng ai đã thấy một lần thì khó quay lại nuôi oscar đơn.

Nuôi chung với cá nóc Fahaka được không

Cá nóc Fahaka thường rất dữ và hiếm khi được nuôi chung. Con trong bể này đã sống với cá khác từ lúc còn nhỏ. Một con cá được nuôi chung từ bé thì khả năng cao về sau vẫn sống được với cá khác, kể cả khi loài đó vốn hung dữ. Nếu nuôi riêng từ nhỏ, con Fahaka này chắc chắn khó ghép với cá khác, nhất là về đêm vì Fahaka hay săn mồi vào buổi tối.

Fahaka và oscar ăn gần như cùng một loại thức ăn, nên cho ăn khá tiện. Vấn đề là Fahaka không tranh ăn nổi với oscar.

Cho ăn thế nào để bể sạch và cá đẹp

Bể sạch được chủ yếu là nhờ chế độ ăn. Oscar ăn thức ăn viên hay thanh nổi thì nuốt một phần, phần còn lại nhai nát rồi phun ra qua mang, làm bể bẩn rất nhanh. Vì thế thức ăn viên chỉ dùng cách ngày, xen kẽ với ngày cho ăn tôm tươi mua ở chợ hay siêu thị. Lượng viên vì vậy chỉ còn khoảng một nửa.

Tôm ít gây bẩn, nhiều năng lượng và đủ chất. Sắc tố carotenoid tạo màu hồng đỏ của tôm cũng là thứ làm hồng hạc có màu hồng. Ở oscar dòng tiger, chất này làm mảng cam đỏ trên thân lên màu rõ hơn.

Hôm nào cho ăn tôm thì mỗi con chỉ được một con tôm. Nghe ít nhưng so với cỡ cá thì đó là một bữa no. Oscar lúc nào cũng xin ăn và cho chúng ăn rất vui, nhưng cho nhiều chỉ làm thừa thức ăn, bẩn nước, cá béo phì và giảm tuổi thọ.

Để Fahaka có phần, thả tôm từng con một cho mỗi con oscar ngậm một miếng. Thỉnh thoảng có con tham nhét hai miếng. Khi oscar đã ngậm đủ thì thả phần còn lại cho Fahaka. Fahaka không ăn viên nổi nên không cho nó ăn lúc rải viên cho oscar. Nó ăn hai ngày một lần là đủ vì đây là loài ít vận động, suốt ngày nằm dưới đáy.

Nếu đàn không còn hợp nhau

Khi oscar lớn có thể có một cặp bắt đôi và quay sang đánh những con còn lại. Lúc đó có vài hướng xử lý: chuyển cả đàn sang bể lớn hơn kiểu biotope Amazon cùng severum, cá thần tiên và các loài cá Nam Mỹ khác, giảm bớt số lượng trong bể, hoặc để cặp bắt đôi giữ bể riêng và cho chúng sinh sản. Nếu chuyển sang bể lớn có đàn tetra thì phải bắt tetra ra trước. Có sẵn phương án dự phòng trước khi đàn lớn là điều nên làm khi nuôi oscar theo nhóm.

Bắt đầu từ đâu

• Làm sẵn một ống xả có độ dài vừa đúng mức nước muốn thay để mỗi lần thay nước nhanh và đều.
• Giặt bông lọc trong xô nước bể, giữ lại nước bẩn để mồi vi sinh cho bể mới hoặc tưới cây.
• Giảm thức ăn viên xuống cách ngày, những ngày còn lại cho ăn tôm tươi với lượng vừa đủ.
• Nếu nuôi oscar theo đàn, chuẩn bị sẵn chỗ để tách cá khi có cặp bắt đôi.