Cá chuột mũi dài

Chiều dài chuẩn (SL): 75 mm (7,5 cm). Đáy bể: 120 × 30 cm. Thể tích: khoảng 108 lít.

Giống một số loài Corydoras mũi dài khác, cá đực của loài này có thể khá hung hăng với nhau. Vì thế, nếu muốn nuôi một nhóm thì bể khoảng 120 × 30 × 30 cm (khoảng 108 lít) là mức tối thiểu nên tính đến.1

• Nhiệt độ: 23–25°C
• pH: 6,0–7,0
• Độ cứng: 1–12 dGH1

Cũng như các loài cá chuột có dáng thân tương tự, C. narcissus thích bể có chút dòng chảy. Nếu không tạo được dòng chảy thì ít nhất bể phải đủ oxy. Cá sẽ sống rất khỏe trong bể set theo kiểu biotope Amazon, và kiểu bể này dựng rất đơn giản. Bạn trải nền cát sông, thêm vài cành lũa và ít rễ cây xoắn. Nếu không tìm được lũa có dáng ưng ý, bạn có thể dùng gỗ dẻ gai thường, miễn là gỗ đã phơi thật khô và bóc sạch vỏ. Thêm vài nắm lá khô nữa là bể trông tự nhiên trọn vẹn. Lá dẻ gai dùng được, lá sồi cũng hợp. Nơi loài này sống ngoài tự nhiên vốn không có cây thủy sinh. Cứ để lũa và lá nhuộm nước thành màu trà loãng. Cứ vài tuần thì bỏ lá cũ, thay lá mới để lá không bị mục làm bẩn nước. Bạn có thể bỏ một túi lưới nhỏ đựng than bùn (loại an toàn cho bể cá) vào lọc để nước giống nước đen hơn. Đèn nên để khá tối. Nếu không làm biotope, loài này cũng sống tốt trong bể thông thường, tốt nhất là bể trồng nhiều cây.

Loài này cần chăm bể kỹ vì nó nhạy cảm khi chất lượng nước đi xuống. Giống mọi loài cá chuột khác, bạn không dùng lọc dưới nền và phải giữ nền luôn thật sạch. Cá rất nhạy cảm với nền bẩn hoặc ít được vệ sinh. Nuôi trong điều kiện tệ thì cá có thể bị rụng râu.1

Cá ăn tạp và dễ cho ăn. Thức ăn chính nên là viên chìm hoặc viên nén chìm loại tốt. Bạn bổ sung thêm đồ sống và đồ đông lạnh như Daphnia, Artemia, trùng huyết và các loại tương tự.1

Loài này rất hiền và hợp với nhiều bể cộng đồng. Đừng nuôi chung với cá quá lớn hoặc hung dữ. Bạn cùng bể hợp gồm các loài characin nhỏ, cá họ chép (Cyprinidae), cá mê cung (anabantoid), cichlid cỡ nhỏ và các loài cá da trơn hiền khác. Corydoras nên luôn nuôi theo nhóm, vì có đồng loại bên cạnh thì chúng mạnh dạn và hoạt bát hơn hẳn. Tốt nhất là nhóm từ sáu con trở lên.1

Giống phần lớn các loài cá chuột, loài này dễ phân biệt đực cái khi nhìn từ trên xuống. Con cái tròn mình và thân rộng hơn con đực thấy rõ, nhất là khi đang mang đầy trứng. Con cái cũng thường to hơn một chút.1

Nhiều khả năng loài này cho đẻ được theo cách giống nhiều loài Corydoras khác. Bể đẻ cỡ 45 × 30 × 30 cm hoặc tương đương là vừa. Đáy có thể để trống, rải cát hoặc sỏi mịn. Bạn nên dùng lọc bọt biển hoặc lọc hộp chạy bằng khí, vì cá bột không bị hút vào các loại lọc này. Thả thêm vài bụi cây như rêu java. Nhiệt độ khoảng 24°C và pH 6,5 là ổn. Lọc nước qua than bùn sẽ có ích, dùng nước RO cũng vậy. Khi cho cá chuột đẻ, số đực nhiều hơn số cái bao giờ cũng tốt hơn. Tỷ lệ khuyên dùng là 2 đực cho 1 cái. Trước đó, bạn vỗ béo cả nhóm bằng thức ăn đa dạng gồm đồ sống, đồ đông lạnh và đồ khô. Khi thấy rõ con cái đã đầy trứng, bạn thay nhiều nước (50–70%) bằng nước mát hơn, đồng thời tăng oxy và dòng chảy trong bể. Làm lại như vậy mỗi ngày cho đến khi cá đẻ.

Có vài điều nên biết khi cho cá chuột đẻ nói chung. Nhiều loài đẻ theo mùa. Chúng sinh sản vào mùa mưa ở vùng bản địa, và mùa này trùng với mùa đông ở Anh. Vì vậy, nếu thử cho đẻ vào mùa hè mà không được, có thể bạn nên chờ đến mùa đông rồi thử lại. Ngoài ra, một số loài phải mất vài năm mới thành thục, nên bạn cần kiên nhẫn. Cuối cùng, đôi khi bạn phải đổi cách làm, chẳng hạn thời điểm thay nước hay mức oxy. Nếu mãi chưa thành công thì đừng ngại thử hướng khác.

Nếu cá chịu đẻ, chúng thường đẻ trứng lên kính bể, hay chọn chỗ dòng chảy khá mạnh. Lúc sắp đẻ, cá bơi nhiều hơn và trông hưng phấn hơn. Sau đó cá đực bắt đầu đuổi theo cá cái. Con cái nào sẵn sàng sẽ để con đực dùng râu cọ vào mình. Tiếp đó cặp cá vào "tư thế chữ T" quen thuộc. Ở tư thế này, cá đực kẹp râu cá cái giữa vây ngực và thân mình. Cá đực phóng ra một ít tinh trùng. Người ta cho rằng tinh trùng đi qua miệng và mang cá cái rồi dồn về phía vây bụng. Cá cái khép vây bụng thành một cái "giỏ" và đẻ vào đó một quả trứng (dù có khi ra tới 4 quả). Sau khi trứng thụ tinh, cá cái bơi đi tìm chỗ hợp để gắn trứng, rồi cả quá trình lặp lại. Nếu cho cá đẻ theo nhóm, bạn thường sẽ thấy nhiều con đực cùng bám theo một con cái khi nó đi gắn trứng. Con nào cũng muốn là con tiếp theo được chọn để thụ tinh.

Cá bố mẹ sẽ ăn trứng nếu có dịp, nên khi cá đẻ xong bạn có hai hướng. Một là vớt cá bố mẹ ra và nuôi cá con ngay trong bể đó. Hai là chuyển trứng đi và nuôi cá bột ở chỗ khác. Trứng khá chắc. Nếu chuyển, bạn thường có thể dùng ngón tay lăn nhẹ trứng lên theo mặt kính. Thùng chứa mới nên dùng chính nước của bể đẻ và cũng phải đủ oxy như vậy. Ấp trứng ở đâu thì cũng nên nhỏ vài giọt xanh methylene vào nước để chống nấm. Dù vậy, nhiều khả năng vẫn có vài trứng bị nấm. Thấy trứng nào nấm thì gắp ra ngay để nấm không lan. Một cách khác là thả một quả nón cây tống quán sủi (alder) vào thùng ấp, vì nó tiết ra nhiều chất có lợi. Một số người chơi còn dùng vài loài tép nước ngọt để nhặt bào tử nấm trên trứng khỏe. Tép red cherry (Neocardina heteropoda) làm việc này tốt. Tép sẽ ăn trứng hỏng nhưng không đụng đến trứng khỏe.

Trứng nở sau 3–5 ngày. Khi cá bột tiêu hết túi noãn hoàng, chúng sẽ ăn được giun vi sinh (microworm) và ấu trùng Artemia mới nở làm thức ăn đầu tiên. Cá bột có vẻ ít bệnh hơn khi nuôi trên một lớp cát mỏng so với bể đáy trống.1

Có vẻ đây là loài đặc hữu của sông Rio Purus, Brazil.1

Cá sống ở các nhánh sông nhỏ, suối, vùng rừng ngập nước và bãi cát.1

Hiện có hơn 180 loài Corydoras đã được mô tả (dân chơi hay gọi tắt là "cory"), nên đây là một trong những chi cá Nam Mỹ nhiều loài nhất. Ngoài ra còn rất nhiều loài chưa mô tả, và nhiều loài trong số đó được gán một "mã C" để tiện nhận dạng. Cách đánh số này rất đơn giản, giống hệ thống mã L dùng cho các loài Loricariidae chưa mô tả. Cả hai hệ thống đều do tạp chí cá cảnh Đức DATZ (Die Aquarien und Terrarienzeitschrift) đặt ra. Chúng đã thành công cụ cực kỳ hữu ích và giờ được người chơi cá khắp thế giới dùng rộng rãi. Một phần nhờ sự đa dạng khổng lồ này (cộng với vẻ ngoài dễ thương khó cưỡng) mà cá chuột thuộc hàng cá được chơi nhiều nhất. Chúng cũng rất hiền trong bể. Cá chuột có ăn những thứ lọt miệng như trứng hay cá bột, nhưng gần như chưa ai thấy chúng gây hấn với loài khác. Chuyện gây gổ với đồng loại cũng hiếm, chỉ gặp ở vài loài, chủ yếu là các dạng "mũi dài". Dù vậy, nếu bể đủ rộng thì chuyện này hiếm khi làm cá bị thương.

Ngoài tự nhiên, phần lớn các loài sống thành đàn lớn, nên trong bể chúng cũng sống tốt nhất khi nuôi theo nhóm. Đa số cá chuột chủ yếu sống ở tầng đáy, dù có vài ngoại lệ dành phần lớn thời gian bơi giữa tầng nước. Tiếc là tập tính sống đáy này khiến chúng hay bị mua bán như cá dọn bể, kiểu thả vào để "làm sạch đáy" bể cộng đồng. Chúng chắc chắn sẽ ăn sạch mẩu thức ăn thừa rơi xuống nền, nhưng không giữ được nền "sạch" theo đúng nghĩa. Thực ra, bể có vài con cá chuột thì càng phải chăm nền kỹ hơn. Lý do là cá có thể bị nhiễm trùng râu rất nặng nếu sống trong nền bẩn hoặc điều kiện không phù hợp. Cũng phải nói thêm rằng cá sẽ không khỏe nếu chỉ sống nhờ chút thức ăn thừa lọt xuống từ đám cá tầng trên. Bạn nên luôn dùng thức ăn chìm để cá chuột được ăn đủ.

Mọi loài cá chuột đều thở khí trời tùy nghi, tức là khi cần thì chúng lấy được oxy từ không khí ở một mức độ nhất định. Ruột của chúng biến đổi và có rất nhiều mạch máu để hấp thu oxy từ không khí. Nhờ vậy, nơi sống có thiếu oxy vì lý do gì thì chúng vẫn sống được. Trong bể, thỉnh thoảng bạn sẽ thấy cá phóng vụt lên mặt nước đớp một ngụm khí. Đây là chuyện hoàn toàn bình thường, không có gì phải lo. Ngoại lệ là khi chất lượng nước đang xấu đi. Lúc đó cá thường lên mặt nước nhiều lần hơn hẳn.

Cá chuột thuộc nhóm cá da trơn "có giáp". Thay vì vảy, thân chúng có hai hàng tấm xương chạy dọc hai bên hông. Tên chi ghép từ hai từ Hy Lạp là cory, nghĩa là mũ giáp, và doras, nghĩa là da (ở đây dùng chưa đúng để chỉ "giáp"). Cá chuột còn có gai vây ngực rất sắc. Gai này dễ mắc vào lưới vợt, và nếu đâm vào da thì có thể "chích" khá đau. Vì vậy, khi bắt hay chuyển cá chuột vì bất cứ lý do gì, bạn cần cẩn thận.

Ngoài tự nhiên, loài này sống cùng khu vực (đồng vực) với Brochis arcuata và thoạt nhìn trông rất giống loài đó. Tuy vậy, bạn dễ dàng phân biệt nhờ cái mõm dài của C. narcissus, còn mõm của B. arcuata tròn hơn nhiều. Loài này khá hiếm trong giới chơi cá, và khi có hàng thì giá thường khá cao.1