Cá cichlid ngọc đỏ

Chiều dài chuẩn: 100 mm SL. Đáy bể: 75 × 30 cm. Thể tích: khoảng 68 lít (75 × 30 × 30 cm).1

• Nhiệt độ: 23–26°C
• pH: 6,0–7,8
• Độ cứng: 4–15 dGH1

Bạn nên cho cá một bể rộng, càng nhiều chỗ trốn càng tốt. Có nhiều chỗ trốn thì sự hung hăng bị chia ra nhiều hướng, và cá cũng có nơi lánh nạn. Bạn có thể dùng chậu hoa đất nung, đá xếp thành hang, lũa và các mảng cây trồng dày. Loài này hay đào bới, vì vậy cây phải bám rễ thật chắc hoặc trồng trong chậu. Nước bắt buộc phải giàu oxy.1

Cá chủ yếu ăn thịt, nhưng cho gì cũng gần như ăn hết. Thức ăn sống giúp cá lên màu đẹp hơn. Bạn nên bổ sung thêm phần rau, như cám vảy rau, cám vảy spirulina hoặc rau chân vịt trụng. Lý do là ngoài tự nhiên, cá lấy phần rau này từ ruột các loài động vật không xương sống dưới nước, vốn chiếm phần lớn khẩu phần của nó.1

Đây là loài có tính lãnh thổ. Khi sinh sản cá trở nên cực kỳ hung dữ, còn bình thường thì khá hiền. Bạn có thể nuôi chung với các loài Alestiidae cỡ lớn hơn như cá tetra Congo, cá da trơn Synodontis và cá họ Loricariidae. Nếu bể lớn thì có thể thả thêm các loài cichlid châu Phi khác như Pelvicachromis. Tốt nhất là nuôi theo cặp. Có điều nếu chỉ mua về một đôi thì con yếu hơn thường bị giết. Cách tốt hơn là mua một nhóm cá non rồi để chúng tự kết thành một cặp.1

Khó phân biệt đực cái. Lúc không lên màu sinh sản, con đực có màu sặc sỡ hơn con cái một chút.1

Cho loài này sinh sản tương đối dễ. Cá H. lifalili trưởng thành rất khó ghép cặp, vì vậy bạn nên mua 5 hoặc 6 con non và để chúng tự kết đôi. Quá trình này có thể mất khá lâu, bạn cần kiên nhẫn. Cá nên nuôi trong bể riêng loài, bày như hướng dẫn ở trên, thêm vài tảng đá lớn làm chỗ đẻ. Bể 120 cm là được. Nước nên hơi mềm và hơi chua, pH khoảng 6,5–7,0, nhiệt độ 24–28°C. Khi thấy đã có một cặp thành đôi, hãy vớt những con còn lại ra, vì chúng có thể bị giết khá nhanh. Loài này sống một vợ một chồng, và từ lúc đó cặp cá sẽ ở với nhau suốt đời. Muốn cặp cá vào độ sinh sản, bạn cho ăn đa dạng và đầy đủ, tốt nhất là có nhiều thức ăn sống. Khi đã sẵn sàng, cặp cá lên màu đậm và rực rỡ đến mức ngỡ ngàng. Nếu trong bể còn cá khác thì phải vớt ra ngay lúc này, không thì rất có thể chúng sẽ bị giết. Đến giai đoạn này, cặp cá còn lao vào tấn công cả tay bạn! Chúng sẽ chọn chỗ đẻ trên một phiến đá phẳng (thường là chỗ hơi nghiêng), trên thành chậu hoa hoặc ngay trên kính bể, rồi dọn chỗ đó thật sạch. Con đực rượt đuổi con cái rất hăng. Bạn cần theo dõi sát, vì nếu con cái chưa sẵn sàng đáp lại thì nó có thể bị con đực quấy đến chết. Cách đẻ giống nhiều loài cichlid đẻ trên giá thể khác. Con cái đẻ một hàng trứng rồi bơi ra, con đực vào thế chỗ và thụ tinh. Theo cách này, có thể có tới 400 trứng được thụ tinh. Trứng nở sau khoảng 48 giờ. Trong thời gian này, con đực canh giữ chỗ đẻ còn con cái chăm trứng. Đôi khi hai con đổi vai cho nhau. Cặp cá cũng đào vài hố nông trên nền quanh chỗ đẻ. Khi trứng nở, con cái chuyển cả ổ cá con vào một trong các hố này. Cá bột thường được dời qua nhiều hố khác nhau trước khi bơi tự do. Chuyện này diễn ra sau đó thêm 24–72 giờ. Từ lúc cá bột bơi được, hãy cho ăn thật nhiều giun vi sinh (microworm) hoặc ấu trùng Artemia. Cá bố mẹ thường chăm con khoảng một tháng. Sau đó bạn nên tách cá bột ra, vì cá bố mẹ có thể đẻ lứa mới.1

Loài này là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.1

Cá sống ở các con lạch và nhánh sông nước tĩnh hoặc chảy chậm. Nước ở những nơi này chảy lờ đờ nhưng thường vẫn giàu oxy.1

Loài này hay bị nhầm với Rubricatochromis bimaculatus. Thật ra hai loài rất dễ phân biệt. H. lifalili chỉ có hai đốm đen trên hông, còn R. bimaculatus có ba, do có thêm một đốm ở cuống đuôi. Dạng đỏ của H. guttatus trông cũng khá giống, và muốn phân biệt thì bạn so đốm giữa thân của hai loài. Ở lifalili, đốm này tròn và nằm phía trên đường bên. Ở guttatus, đốm có hình bầu dục và một phần lấn xuống dưới đường bên. Dù đẹp rực rỡ, đây không hẳn là loài hợp với bể cộng đồng, và cũng không hợp lắm với người mới chơi cichlid. Người mới có nhiều lựa chọn tốt hơn, là những loài không đổi tính quá rõ khi sinh sản. Tuy vậy, với ai muốn bắt đầu làm quen với giống này thì đây vẫn là lựa chọn khá ổn. Màu cá lên khi sinh sản thuộc hàng ngoạn mục nhất mà người chơi cá nước ngọt có thể được thấy. Ngồi xem cá bố mẹ chăm con cũng là một niềm vui.1