Cá đĩa Heckel

Với cá đĩa con, bể tối thiểu phải là 100 × 50 × 50 cm, không thể nhỏ hơn. Cá trưởng thành cần bể dài 150 cm, tức khoảng 285 lít trở lên, thì mới sống thoải mái và có cơ hội sinh sản thành công. Cá vẫn có thể đẻ trong bể nhỏ hơn. Tuy vậy, muốn tỷ lệ thành công cao nhất thì nên dùng bể từ 285 lít, trồng nhiều cây và lọc tốt. Cá đĩa không ưa nước thay đổi. Khối nước càng lớn thì các thay đổi càng diễn ra chậm.1

Cá đĩa cần nước thật sạch, thật trong, lọc qua than bùn, trong một bể có cây đã chạy ổn định. Nhiệt độ nên giữ đều ở 28°C, pH 6,5–7,5, độ cứng 1–12 dGH.

Khi cho cá sinh sản: 30°C, pH 6–6,5, độ cứng 0–5 dGH.1

Cá đĩa rất kén ăn. Bạn nhất định phải cho chúng ăn thức ăn sống và thức ăn đông lạnh. Nếu chỉ ăn cám khô dạng mảnh, cá sẽ chết rất nhanh. Thỉnh thoảng bạn vẫn có thể cho ăn cám mảnh để bổ sung. Trong thời gian nuôi con, cá bột ăn ngay trên hai bên thân cá bố mẹ. Vì thế cả cá đực lẫn cá cái đều cần ăn thêm đạm.1

Cá đĩa rất hiền. Khác với nhiều loài cichlid, chúng không đào bới nền, cũng không nhổ hay xé nát cây. Cá đĩa sống hòa thuận với các loài cá khác. Chỉ đến mùa sinh sản chúng mới dữ lên để bảo vệ con rất quyết liệt.

Cách tốt nhất là mua một nhóm cá đĩa con rồi để chúng tự ghép cặp. Cá đĩa đã thành đôi thì gắn bó với nhau suốt đời. Khi một cặp đã tìm được nhau, bạn sẽ thấy rõ. Hai con tách khỏi đàn và chiếm riêng một góc bể làm lãnh thổ. Nếu muốn cá sinh sản thành công, mỗi bể chỉ nên để lại một cặp. Số cá còn lại có thể chuyển sang bể khác, ở đó có thể sẽ có thêm một cặp nữa thành đôi.1

Chỉ người có chuyên môn mới phân biệt được cá đực và cá cái. Vào mùa sinh sản, gai sinh dục của cá đực nhọn, còn của cá cái thì dẹt và tròn. Lúc sắp đẻ, nếu nhìn từ trên xuống, cá cái trông hơi mập hơn vì bụng đầy trứng.1

Trong khoảng 4 ngày đầu, cá bố mẹ liên tục dời đàn con từ chỗ này sang chỗ khác trong bể, khá giống cá ông tiên. Khi bơi được, cá bột lập tức bơi đến bám vào hai bên thân bố mẹ. Thoạt nhìn tưởng chúng bám vào để được che chở. Thật ra chúng đang ăn một thứ gì đó dưới vảy bố mẹ. Cá bột rúc đầu vào dưới vảy rồi giật qua giật lại để bứt "thức ăn" ra. Đến lúc một con bố hoặc mẹ mệt vì bị rỉa liên tục, nó sẽ lắc mình hất đàn con ra. Đàn cá bột liền chuyển ngay sang con còn lại và tiếp tục rỉa như thế. Cứ luân phiên qua lại như vậy suốt nhiều tuần. Đến khi đủ lớn, cá con mới tự sống được giữa đám cây trong bể.1

Giống cá ông tiên (Pterophyllum) và Cichlasoma festivum, cá đĩa sống ở vùng Amazon rộng lớn. Vùng phân bố của chúng kéo dài từ trung lưu sông Amazon vào sâu trong rừng rậm, tới tận các vùng ngập lũ của Venezuela và Peru.1

Người ta khá hay gặp cá đĩa giữa những đám cây mọc dày ở các khúc sông quanh co, nước lặng. Chúng cũng ở dưới những bờ đất nhô ra và trong các khe đá. Ở chỗ nước nông, cá bố mẹ trông con dưới lá của nhiều loài Nymphaea.1

Nhìn chính diện, cá đĩa mỏng dẹt đến bất ngờ so với cỡ thân. Nhưng nhìn ngang thì thân gần như tròn. Cái tên discus cũng từ đó mà ra, trong tiếng Latin nghĩa là cái đĩa. Ngoài tự nhiên, màu thân cơ bản của chúng là nâu. Các sọc xanh lam rực rỡ phủ khắp vây lưng và vây hậu môn, lan cả lên lưng và xuống bụng. Vây lưng, vây bụng và vây hậu môn đều có viền đỏ tươi.

Có một dạng cá đến từ hồ Tefé, Brazil, mang các sọc ánh kim xanh lục hoặc xanh lam sáng khắp vây và thân. Dạng này đôi khi được gọi là cá đĩa hoàng gia (Royal Discus).

Qua nhiều thập kỷ, người ta đã tạo ra rất nhiều dòng cá đĩa, như dòng đỏ, dòng vàng, hay những dòng màu từ cam đến vàng như cá đĩa Sunset. Các dòng này không có ngoài tự nhiên. Chúng là kết quả của nhiều năm lai tạo chọn lọc kỹ lưỡng.1