Cá haplochromis latifasciatus

Chiều dài chuẩn (SL): 125 mm. Đáy bể: 120 × 30 cm. Thể tích: khoảng 108 lít (120 × 30 × 30 cm).1

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 7,2–8,2
• Độ cứng: 8–15 dGH1

Bạn nên xếp đá thành nhiều đống tạo hang, chiếm phần lớn bể, và chừa những khoảng nước trống xen giữa. Nền cát là tốt nhất. Loài này không phá cây nên bạn trồng cây được, nhưng không bắt buộc. Lũa cũng vậy, có hay không đều được. Nếu muốn trồng cây, hãy chọn loại chịu được nước cứng như Anubias, Vallisneria, hoặc cây nổi như lục bình. Lục bình là cây du nhập, nhưng nó mọc rất nhiều trong môi trường sống tự nhiên của loài cá này.1

H. latifasciatus ăn gần như mọi loại thức ăn bạn cho. Dù vậy, phần lớn khẩu phần nên là thức ăn sống và thức ăn đông lạnh.1

Loài này khá hung dữ, nhưng không dữ bằng nhiều loài cichlid hồ Victoria khác. Bạn có thể nuôi chung nó với Mbuna cùng cỡ mà không gặp vấn đề gì. Tuy nhiên, tuyệt đối không nuôi cùng các loài họ hàng như Mbipi hồ Victoria vì chúng có thể lai với nhau. Bạn thậm chí có thể nuôi nó với các loài hiền cùng cỡ như Aulonocara (cá hoàng đế) hay Neolamprologus. Cá sống theo nhóm được, nhưng tới lúc sinh sản thì chúng bắt đầu giữ lãnh thổ. Cá đực cũng có thể rượt đuổi cá cái khá dữ. Vì thế tốt nhất là nuôi vài con cái cho mỗi con đực.1

Cá đực lớn hơn cá cái một chút và có màu sặc sỡ hơn.1

Loài này có thể cho đẻ trong bể. Đây là loài cá mẹ ngậm trứng trong miệng. Bạn nên cho cá đẻ trong bể riêng một loài, theo kiểu một con đực đi với ít nhất 3 con cái. Cách dễ nhất là mua một nhóm cá non rồi để mọi chuyện diễn ra tự nhiên. Bể dài 120 cm là vừa. Bạn bài trí bể như phần trên, thêm vài phiến đá phẳng và vài khoảng nền cát để cá có chỗ đẻ. pH nên ở khoảng 7,5–8,0 và nhiệt độ 25–27°C. Trước khi đẻ, hãy vỗ cá bằng nhiều thức ăn sống và đông lạnh.

Khi đã vào độ, cá đực lên màu rất đậm, khoe dáng quanh chỗ đẻ nó đã chọn và tìm cách dụ cá cái tới giao phối. Lúc rượt đuổi, cá đực có thể khá hung hăng. Chính vì muốn chia bớt sự hung hăng đó nên mới cần cho loài này đẻ theo kiểu một đực nhiều cái. Khi cá cái chịu đẻ, nó bơi tới chỗ đẻ, đẻ trứng ở đó rồi lập tức ngậm trứng vào miệng. Trên vây hậu môn của cá đực có những đốm giống trứng, và cá cái bị các đốm này thu hút. Lúc cá cái tìm cách ngậm luôn các đốm đó vào miệng cùng ổ trứng, thực ra nó đang nhận tinh dịch của cá đực. Trứng được thụ tinh theo cách này.

Cá cái có thể ngậm ổ 10–80 trứng tới 3 tuần rồi mới nhả cá bột ra khi cá đã tự bơi được. Suốt thời gian này cá mẹ nhịn ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phình to. Nếu bị stress quá mức, cá mẹ có thể nhả trứng sớm hoặc ăn luôn trứng. Vì vậy nếu bạn định chuyển cá mẹ ra để cá bột khỏi bị ăn, hãy làm thật cẩn thận. Bạn cũng nên biết là nếu cá cái xa đàn quá lâu, nó có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Tốt nhất là đợi càng lâu càng tốt rồi mới chuyển cá mẹ, trừ khi nó đang bị các con cùng bể quấy phá.

Ngay từ ngày cá mẹ nhả ra, cá bột đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia hoặc cám vảy bóp nhỏ. Nếu bạn để cá bột ở lại với cá mẹ, nó sẽ tiếp tục canh giữ chúng thêm vài tuần.1

Loài này chỉ có ở hai hồ của Uganda. Hồ thứ nhất là hồ Kyoga, dù có thể chúng đã tuyệt chủng ở đây. Hồ thứ hai là hồ Nawampasa nằm sát bên và nhỏ hơn nhiều. Cả hai đều là hồ vệ tinh nằm ở phía bắc hồ Victoria.1

Hồ Kyoga là một hồ nông, chỗ sâu nhất chưa tới 6 mét. Ven bờ hồ cây cỏ mọc rất dày. Giữa hồ Kyoga và hồ Nawampasa chỉ có một dải đất ngập nước hẹp ngăn cách. Dải đất này đang mất dần rất nhanh vì mực nước dâng lên, do cả thời tiết cực đoan lẫn tác động của con người. Nhiều khả năng sau này hai hồ sẽ nhập làm một. Nếu vậy, các quần thể cá đặc hữu ở đây có thể bị xóa sổ. Đáng buồn là nạn phá rừng quanh khu vực còn làm tình hình tệ hơn. Rừng mất khiến một lượng phù sa khổng lồ trôi xuống hồ, và hồ đang dần bị phú dưỡng.1

Loài cá đẹp này đang cực kỳ nguy cấp ngoài tự nhiên, nhưng trong giới chơi cá lại không hiếm lắm vì khá dễ đẻ. Nhiều nguồn vẫn gọi nó bằng tên khoa học không hợp lệ Astatotilapia latifasciata. Bạn cũng có thể gặp nó được bán dưới tên Haplochromis sp. "zebra obliquidens" hoặc H. obliquidens. Đáng tiếc là người ta cho rằng loài H. obliquidens thật chưa từng được xuất khẩu và đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Hơn nữa, H. obliquidens là loài của hồ Victoria và thậm chí không sống chung hồ với H. latifasciatus. Thỉnh thoảng trên thị trường có dạng bạch tạng, nhưng dạng tự nhiên đẹp hơn nhiều.1