Cá hề Tanganyika

Loài này cần nền cát mềm. Nền cát là bắt buộc, vì nhiều người cho rằng cát có thể giúp cá tiêu hóa.

Cá hề Tanganyika (Eretmodus cyanostictus) là một trong các loài goby cichlid đặc hữu của hồ Tanganyika. Chúng sống ở vùng sóng vỗ dọc các bờ đá. Cá dùng bộ răng chuyên biệt để cạo tảo trên đá. Bóng bơi của chúng gần như không còn tác dụng, nhờ vậy cá nổi kém hơn và bám đá được giữa sóng. Trong bể nuôi, loài này khá mỏng manh. Chúng đòi hỏi nước thật sạch, pH cao hơn nhiều loài cichlid Tanganyika khác và chế độ ăn riêng. Người mới chơi không nên nuôi loài này.1

Chiều dài chuẩn (SL): 80 mm. Đáy bể: 90 × 30 cm. Thể tích: khoảng 81 lít (90 × 30 × 30 cm).1

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 8,0–9,0
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Bạn nên set bể theo kiểu biotope hồ Tanganyika, xếp đá thành từng đống để tạo hang và khe. Đá nên chiếm phần lớn bể và xếp cao lên tới mặt nước. Nên để tảo mọc trên đá, và muốn tảo lên tốt thì nên dùng đèn mạnh. Nền cát là bắt buộc, vì nhiều người cho rằng cát có thể giúp cá tiêu hóa. Nước phải thật giàu oxy và có pH cao.1

Thức ăn chính nên là đồ thực vật, ví dụ rau bina chần hoặc cám vảy spirulina. Bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ. Không cho cá ăn đồ giàu đạm như động vật có vỏ, thịt hay giun.1

Đây là loài có tính lãnh thổ, nhưng không nên nuôi chung với các loài hiếu động, hay quậy như Mbuna. Bạn cùng bể hợp nhất là những loài sống ở khu vực khác trong bể, như Cyprichromis, Paracyprichromis và các loài sống trong vỏ ốc. Tốt nhất chỉ nên nuôi một con hoặc một cặp, vì chúng khá hung với đồng loại. Một khi đã thành cặp, hai con sẽ ở với nhau suốt đời. Nếu muốn nuôi nhiều con thì bể phải thật lớn.1

Loài này khó phân biệt trống mái. Cá đực trưởng thành thường to hơn cá cái, và vây bụng cũng dài hơn một chút.1

Cho sinh sản khó. Đây là loài ngậm trứng, và cả bố lẫn mẹ đều tham gia ngậm. Cách hay được khuyên là mua một nhóm cá non rồi để chúng tự bắt cặp. Khi đã có một cặp thì vớt những con còn lại ra khỏi bể. Mua sẵn một con đực và một con cái trưởng thành không chắc sẽ thành cặp. Nhiều trường hợp cá cái còn bị rượt đến chết. Bể nên dài ít nhất 90 cm và set như hướng dẫn ở trên. Bạn bổ sung thêm vài phiến đá phẳng làm chỗ đẻ, đặt ở nhiều độ cao khác nhau trong bể. pH nên vào khoảng 8,2–9,0 và nhiệt độ 25–26,5°C. Sục khí mạnh là điều bắt buộc.

Cá cái chọn một phiến đá làm chỗ đẻ rồi lau sạch bề mặt thật kỹ. Hai con bơi vòng quanh chỗ đẻ, sau đó cá cái đẻ 1–2 trứng và ngậm ngay vào miệng. Vây hậu môn của cá đực có những đốm hình quả trứng, và cá cái bị chúng thu hút. Cá cái tìm cách ngậm các đốm này vào chung với trứng trong miệng. Chính lúc đó nó nhận tinh trùng của cá đực, nhờ vậy trứng thụ tinh. Cặp cá lặp lại quá trình này cho đến khi đủ 10–30 trứng đã thụ tinh. Cá cái có thể ngậm trứng hơn 2 tuần. Trong thời gian này nó bỏ ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phình to.

Khi trứng nở, cá cái chuyển cá bột sang miệng cá đực. Việc chuyển thường diễn ra ngay tại chỗ đẻ cũ. Mỗi lần cá cái nhẹ nhàng nhả ra 1–2 con và cá đực ngậm lấy. Lúc này cá bột vẫn còn túi noãn hoàng. Cá đực tiếp tục ngậm cá bột thêm 7–14 ngày. Sau đó nó nhả cá con ra rải rác trong vài giờ, ở nhiều chỗ khác nhau quanh lãnh thổ của cặp cá. Bạn không cần tách cá bố mẹ hay cá con ra, vì cá lớn không để ý đến cá con. Tuy vậy, nếu muốn cặp cá đẻ tiếp thì nên chuyển cá bột sang bể ương riêng. Ngay từ ngày đầu, cá bột đã ăn được ấu trùng artemia và cám spirulina nghiền bột. Giống nhiều loài cichlid Tanganyika khác, cá con lớn chậm.1

Chúng sống ở lớp nước sát mặt dọc các bờ đá.1

Loài này còn có tên cá hề Tanganyika, thuộc nhóm hay được gọi là goby cichlid của hồ Tanganyika. Chúng chỉ sống ở vài mét nước trên cùng quanh các bờ đá, tức vùng sóng vỗ. Ở đó chúng dùng bộ răng chuyên biệt để cạo tảo trên đá. Vùng này lúc nào cũng có sóng đập và dòng chảy mạnh. Cá có vài đặc điểm thích nghi để sống được ở môi trường như vậy. Bóng bơi của chúng gần như không còn tác dụng, nhờ vậy cá nổi kém hơn. Vây lưng dài và thân dẹt hai bên giúp cá trụ được trong dòng nước mạnh. Vây lưng còn có nhiều gai để chống chim săn mồi. Miệng cá nằm lệch xuống dưới, nên cá có thể nằm áp sát vào đá trong lúc cạo tảo.

Eretmodus khá mỏng manh trong bể nuôi. Chúng đòi hỏi nước thật sạch, chế độ ăn riêng và mức pH tối thiểu cao hơn nhiều loài cichlid Tanganyika khác. Lý do là ở nơi chúng sống ngoài tự nhiên, nước xáo động mạnh giải phóng oxy, nên pH ở đó thường cao hơn phần còn lại của hồ. E. cyanostictus có nhiều dạng màu, tùy nơi cá được bắt về. Đây là loài rất đáng có trong một bể Tanganyika chăm chu đáo. Kiểu 'nhảy cóc' đặc trưng quanh các tảng đá của chúng xem hoài không chán. Tuy vậy, người mới chơi không nên nuôi loài này, vì cá nhạy cảm và có nhiều yêu cầu riêng.1