Cá Hemigrammus rodwayi

Chiều dài chuẩn: 55 mm SL. Đáy bể: 60 × 38 cm. Thể tích: khoảng 68 lít.

Một nhóm nhỏ cần bể cỡ khoảng 60 × 38 × 30 cm, tức chừng 68 lít.1

• Nhiệt độ: 24–28°C
• pH: 5,5–7,0
• Độ cứng: 1–12 dGH1

Set bể biotope cho loài này rất đơn giản. Bạn dùng nền cát sông, thêm vài cành lũa và ít rễ cây xoắn. Nếu không tìm được lũa đúng dáng mình muốn, bạn có thể dùng cành sồi beech thông thường, miễn là phơi thật khô và bóc sạch vỏ. Rải thêm vài nắm lá khô là bể trông tự nhiên hẳn. Lá beech dùng được, lá sồi oak cũng hợp. Ngoài tự nhiên, vùng nước loài này sống không có cây thủy sinh. Cứ để lũa và lá nhả màu cho nước ngả sang màu trà loãng. Vài tuần một lần, bạn vớt lá cũ ra và thả lá mới vào để lá không mục ra làm bẩn nước. Muốn mô phỏng nước đen, bạn có thể bỏ vào lọc một túi lưới nhỏ đựng than bùn loại an toàn cho bể cá. Đèn nên để khá tối. Nếu không làm biotope, cá vẫn sống tốt trong bể trồng dày cây được chăm kỹ, hoặc trong bể cộng đồng gồm các loài hiền.1

Loài này dễ cho ăn. Bạn thả gì vào thì cá cũng ăn gần như ngay. Muốn cá khỏe và lên màu đẹp nhất, bạn nên cho ăn đều đặn các loại thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, bo bo, artemia, xen với cám dạng mảnh và dạng hạt.1

Đây là loài rất hiền. Nuôi chung với cá quá hiếu động hoặc to hơn nhiều thì nó sẽ không tranh lại được. Tốt nhất là ghép với các loài Nam Mỹ khác, chẳng hạn các loài Hemigrammus hay Hyphessobrycon khác, cá bút chì, cá Apisto (cichlid lùn Apistogramma), cá chuột Corydoras và các loài Loricariidae nhỏ. Trong bể cộng đồng đa dạng hơn, bạn có thể nuôi chung với các loài rasbora cỡ nhỏ, cá barb, cá nhóm Anabantoid và cichlid lùn Tây Phi như các loài Pelvicachromis. Lúc nào cũng nên mua ít nhất 6 con, tốt nhất là từ 10 con trở lên. Bản tính loài này là cá đàn. Có đồng loại bên cạnh thì cá khỏe hơn hẳn. Giống phần lớn các loài tetra, nuôi thành đàn như vậy thì nhìn cũng đẹp hơn nhiều.1

Cá cái trưởng thành có bụng tròn hơn cá đực. Vây hậu môn của cá đực có mép trước màu trắng và nhiều sắc đỏ hơn vây của cá cái.1

Loài này sinh sản theo cách tương tự các loài khác trong cùng giống. Muốn nuôi được kha khá cá bột thì bạn cần set một bể đẻ riêng. Bể cỡ khoảng 45 × 25 × 25 cm là đủ. Bể đẻ nên để ánh sáng thật tối và có vài cụm cây lá nhỏ như rêu java, hoặc búi sợi giá thể (spawning mop), để cá có chỗ đẻ trứng. Một cách khác là phủ đáy bể bằng một tấm lưới. Mắt lưới phải đủ to để trứng lọt xuống, nhưng đủ nhỏ để cá bố mẹ không với tới trứng. Nước nên mềm và có tính axit, pH 5,5–6,5, GH 1–5, nhiệt độ khoảng 26,5–29°C. Lọc nước qua than bùn là cách hay, dùng nước RO cũng tốt. Về lọc, bạn chỉ cần một lọc mút nhỏ chạy bằng máy sủi khí, chỉnh sủi thật nhẹ. Có thể cho cá đẻ theo nhóm, khoảng nửa tá con mỗi giới là vừa. Bạn vỗ cá bằng nhiều thức ăn sống cỡ nhỏ thì chuyện cho đẻ sẽ không mấy khó khăn. Ngoài ra, bạn cũng có thể cho đẻ theo cặp. Với cách này, bạn vỗ cá đực và cá cái thành từng nhóm ở hai bể riêng. Khi cá cái căng trứng thấy rõ và cá đực lên màu đẹp nhất, bạn chọn con cái mập nhất và con đực màu đẹp nhất, chuyển sang bể đẻ vào buổi tối. Sáng hôm sau chúng sẽ đẻ. Dù đẻ theo nhóm hay theo cặp, cá bố mẹ đều ăn trứng nếu có dịp, nên thấy trứng là phải vớt cá bố mẹ ra ngay. Trứng nở sau 24–36 giờ. Khoảng 3–4 ngày sau đó, cá bột bắt đầu bơi tự do. Vài ngày đầu, bạn cho cá bột ăn loại thức ăn kiểu trùng cỏ, đến khi cá đủ lớn để ăn được giun vi sinh (microworm) hoặc ấu trùng artemia. Ở giai đoạn đầu đời, trứng và cá bột nhạy cảm với ánh sáng, nên nếu được thì bạn giữ bể trong tối.1

Loài này phân bố tự nhiên ở Guyana, Suriname, Guiana thuộc Pháp, Peru và Brazil.1

Cá sống ở sông chảy chậm, các nhánh sông và hồ trên vùng ngập lũ. Ở các đồng bằng ngập ven biển, loài này có rất nhiều. Đôi khi người ta còn gặp chúng trong nước hơi lợ.1

Lịch sử phân loại của loài này khá rối. Màu chuẩn của cá là xám bạc, khá xỉn, vây chỉ hơi có chút màu. Tuy vậy, ở một số vùng ngoài tự nhiên, loài này nhạy cảm với một loại sán lá ký sinh nhất định. Khi bị nhiễm, da cá phản ứng bằng cách tích guanin, tạo thành màu vàng ánh kim rất ngoạn mục. Lúc mới phát hiện, những con cá vàng này bị mô tả nhầm thành một loài mới là Hemigrammus armstrongi. Ngày nay tên này được xem là tên đồng nghĩa muộn của H. rodwayi. Tiếc là cá nhân giống không có màu này, vì chúng không tiếp xúc với ký sinh trùng. Đó là lý do phần lớn "cá tetra vàng" bày bán đều không đúng như cái tên ghi trên bể. Thỉnh thoảng thị trường vẫn có cá bắt ngoài tự nhiên đã nhiễm sán, và những con này đẹp thật sự. Từ lâu, Hemigrammus bị dùng như một giống "gom chung" cho các loài characin nhỏ. Các nghiên cứu gần đây đã chuyển một số loài từng thuộc giống này sang giống khác. Phần lớn chuyên gia đồng ý rằng giống này cần rà soát lại toàn bộ. Nhiều khả năng sau đợt rà soát, nhiều loài sẽ được xếp vào các giống mới hoặc giống khác.1