Cá matrinxã

Đây là loài rất hiếu động. Bể nuôi phải có kích thước tối thiểu 210 × 60 × 60 cm, tức khoảng 756 lít.1

• Nhiệt độ: 22–26°C
• pH: 5,5–7,5
• Độ cứng: 1–15 dGH1

Cá sống ở sông và bơi tầng giữa, nên bể cần dòng chảy tốt và nước giàu oxy. Bố cục trang trí không quá quan trọng. Dù vậy, một lớp nền cát với vài cành lũa, thêm ít đá cuội nhẵn do nước mài thì sẽ trông rất đẹp. Bạn nên chừa khoảng bơi trống càng rộng càng tốt. Nhớ đậy bể thật kín vì loài này nhảy rất giỏi.1

Ngoài tự nhiên, cá khá ăn tạp, gặp gì ăn nấy. Chúng ăn đủ loại cá nhỏ và động vật không xương sống dưới nước, ăn cả trái cây, quả hạch và hạt. Nuôi trong bể chúng cũng dễ ăn như vậy, dù có phần thích đồ tươi sống, nhiều thịt hơn. Bạn nên cho ăn xen kẽ thức ăn sống, đông lạnh và thức ăn khô. Tôm và giun đất sống là hai món chúng đặc biệt mê.1

Loài này năng động và có bản tính săn mồi, nên phải chọn cá nuôi chung cẩn thận. Đừng thả chung với loài nào quá yếu ớt hoặc bơi chậm. Có thể nuôi chung với Cichla sp. và các loài cichlid khỏe khác, các loài characin cỡ lớn hơn, cá họ chép (cyprinid) và cá da trơn. Bản chất đây là cá đàn, nên tốt nhất là nuôi theo nhóm. Có điều chúng sẽ cắn đá nhau một mức nhất định, vì cả đàn phải phân thứ bậc. Chuyện này không tránh được. Bạn nên mua ít nhất 5 hoặc 6 con. Nuôi ít hơn thì thường có một con bị cả đàn nhắm vào bắt nạt, có khi còn tệ hơn thế.1

Hiện chưa có thông tin chắc chắn. Tuy vậy, cá cái trưởng thành nhiều khả năng có thân dày hơn cá đực.1

Theo những gì được biết, loài này chưa từng sinh sản thành công trong bể nuôi. Ngoài tự nhiên, chúng có chu kỳ di cư sinh sản khá phức tạp (xem bên dưới).1

Loài này có nguồn gốc từ thượng nguồn lưu vực Amazon, thuộc Peru, Bolivia và Brazil.1

Cá thường sống ở khúc giữa lòng sông, nơi nước chảy, ở cả sông nước trắng lẫn sông nước đen. Người ta hay thấy chúng tụ thành đàn thưa nghỉ quanh bờ, núp dưới đám cây cỏ. Chúng cũng có mặt ở rừng ngập nước, và ở các hồ, vũng nước còn đọng lại khi lũ rút. Dân địa phương gọi những vùng này là "várzeas".1

Chi Brycon khá lớn, hiện có hơn 50 loài. Nhiều loài trong chi trông rất giống nhau, và có hai loài (B. rubricauda và B. orbignyanus) khá giống B. cephalus. Dù vậy, B. cephalus là loài phổ biến nhất ngoài tự nhiên và nhiều khả năng cũng là loài hay gặp ngoài tiệm nhất. Ở Brazil, người ta thường gọi nó là matrinxã. Vòng đời của nó khá thú vị: mỗi năm cá di cư hai lần, đi rất xa theo mùa. Đợt đầu tiên diễn ra vào đầu mùa mưa. Lúc này cá rời các nhánh sông nước trong và nước đen nghèo dinh dưỡng, đi vào những con sông nước trắng (đục phù sa) chảy xiết hơn để đẻ. Có những quần thể phải đi vài trăm km mới tới nơi. Đẻ xong, trứng trôi xuôi dòng vào các bãi bồi ngập lũ giàu dinh dưỡng, nơi cá bột có nhiều thức ăn. Còn cá bố mẹ thì quay về đúng nhánh sông chúng đã rời đi, ở lại kiếm ăn trong vài tháng sau đó. Đến giữa mùa lũ, cá lại di cư thêm lần nữa, từ các nhánh sông nghèo dinh dưỡng lên những con sông thượng nguồn giàu dinh dưỡng. Chúng ở đó cho tới khi nước bắt đầu rút. Khi ấy cá di chuyển lần cuối, trở về các nhánh sông nghèo dinh dưỡng.

Loài này không hay có mặt ngoài thị trường, nhưng thả thành đàn trong bể cộng đồng cá lớn thì rất ấn tượng. Nhìn kỹ bạn sẽ thấy miệng chúng đầy răng nhỏ và sắc. Thêm thân hình thon gọn, chúng là tay săn mồi rất cừ. Ở một số vùng bản địa, đây còn là loài cá câu thể thao được ưa chuộng. Nó nổi tiếng giật rất mạnh so với cỡ người.1