Cá mbuna vàng

Chiều dài chuẩn (SL): 110 mm.

Đáy bể: 120 × 45 cm.

Vì cá rất hung dữ (xem bên dưới), bể 120 × 45 × 38 cm (khoảng 205 lít) là mức tối thiểu, không thể nhỏ hơn.1

• Nhiệt độ: 24–28 °C
• pH: 7,6–8,8
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Phần lớn diện tích bể nên dành cho các đống đá xếp thành hang. Giữa các đống đá chừa lại vài khoảng nước trống nhỏ. Nền cát là hợp nhất. Nước trong bể cần giàu oxy.1

Cá ăn được hầu hết các loại thức ăn. Dù vậy, phần lớn khẩu phần nên là thức ăn thực vật, chẳng hạn cám vảy spirulina, rau bina (cải bó xôi) chần qua nước sôi và những thứ tương tự. Bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và thức ăn đông lạnh.1

Đây là một trong những loài mbuna hung dữ và giữ lãnh thổ dữ nhất. Đừng nuôi chung với các loài hiền như Peacock hay Utaka. Cá vẫn ghép được với các loài mbuna khác, miễn là hoa văn của chúng không giống nó. Bể nên thả dày để cá bớt gây gổ và khó chiếm lãnh thổ riêng. Cá cực kỳ hung dữ với đồng loại, và khi trong bể có cá loài khác thì sự hung hăng ấy được chia bớt ra. Muốn nuôi hơn một con đực thì cần bể rất lớn. Ngay cả khi đó, nhiều khả năng các con đực yếu thế vẫn bị giết. Mỗi con đực nên đi kèm vài con cái để con cái không bị đực rượt đuổi liên tục. Có điều cách này cũng sinh ra rắc rối riêng. Khác với nhiều loài mbuna, cá cái M. auratus cũng không chịu được cá cùng chi.1

Cá cái, cá con và cá đực yếu thế đều có màu vàng. Cá đực trưởng thành thì mang màu hoàn toàn khác, chuyển sang tông sẫm. Cá đực cũng to hơn cá cái.1

Loài này sinh sản được trong bể. Cá cái là con ấp trứng bằng miệng. Bạn nên cho cá đẻ trong bể nuôi riêng loài, theo nhóm một đực với ít nhất 3 cái. Bể dài 120 cm là cỡ ổn, tuy bể lớn hơn thì tốt hơn. Bể bài trí như đã nói ở trên, thêm vài phiến đá phẳng và vài khoảng nền trống để cá có thể chọn làm chỗ đẻ. Nhớ chừa thật nhiều chỗ trốn, vì cá đực có thể giết những con cái chưa sẵn sàng đẻ. pH nên ở khoảng 8,2–8,5, nhiệt độ 25–26,5 °C. Trước khi cho đẻ, cần vỗ béo cá bằng nhiều thức ăn sống và đông lạnh.

Cá đực sẽ dọn sạch chỗ đẻ mình chọn rồi múa quanh đó, lên màu thật đậm để dụ cá cái tới giao phối. Nó đuổi theo con cái rất hung hăng. Chính vì vậy mà loài này nên cho đẻ theo nhóm, để sự hung hăng đó chia ra cho nhiều con cái. Khi con cái chịu đẻ, nó bơi tới chỗ đẻ, đẻ trứng ở đó rồi ngậm trứng vào miệng. Vây hậu môn của cá đực có các đốm hình trứng. Khác với nhiều loài mbuna khác, những đốm này không dùng để dụ con cái. Con cái áp miệng ngay sát lỗ huyệt của con đực để nhận tinh trùng.

Cá cái có thể ngậm trứng nhiều tuần rồi mới nhả cá bột đã bơi được ra ngoài. Suốt thời gian đó nó không ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phình to. Nếu bị stress quá mức, cá cái có thể nhả con sớm hoặc ăn luôn đàn con. Vì thế, nếu bạn định chuyển cá mẹ sang bể khác để cá bột khỏi bị ăn, hãy làm thật cẩn thận. Cũng nên biết rằng nếu cá cái xa đàn quá lâu, nó có thể mất chỗ đứng trong thứ bậc của nhóm. Tốt nhất là chờ được lâu chừng nào hay chừng đó rồi mới chuyển cá cái đi, trừ khi nó bị quấy phá. Chuyện này ít khi xảy ra, vì cá cái đang ngậm trứng còn dữ hơn bình thường.

Một số người nuôi chủ động lấy cá bột ra khỏi miệng cá mẹ khi được khoảng 2 tuần rồi tự ương tiếp. Làm vậy thường giữ được nhiều cá bột hơn. Cá bột vừa ra đã đủ lớn để ăn artemia mới nở. Trong khoảng tuần đầu sau khi nhả con, cá mẹ vẫn canh đàn con và ngậm chúng vào miệng mỗi khi thấy có nguy hiểm.1

Loài này đặc hữu của hồ Malawi và khá phổ biến. Cá có mặt dọc toàn bộ bờ tây của hồ, từ rạn Jalo xuống tới Crocodile Rocks, rồi suốt phần cực nam của hồ. Từ đó vùng phân bố kéo lên đoạn cuối phía nam của bờ đông, tới rạn Nkhomo.1

Cá sống ở những vùng có đá dọc bờ hồ, quanh các rạn và các đảo.1

M. auratus rất dễ mua, nhưng người mới chơi không nên chọn vì cá không chịu được cá khác. Đừng nuôi chung với các loài Melanochromis khác, vì chúng có thể lai với nhau. Khi bị stress, cá đực có thể trở lại màu vàng. Ngược lại, cá cái lớn tuổi thường sẫm màu dần, đến mức nhìn thoáng qua trông giống cá đực.1