Cá rô phi Nicaragua

Ở cửa hàng chỉ có cá sinh sản nhân tạo trong bể nuôi.1

Dù kích thước tối đa của cá là bao nhiêu, bạn vẫn nên cho chúng ở bể càng rộng càng tốt. Bể rộng thì cá mới lớn lên thành những con thật đẹp.1

Chiều dài chuẩn (SL) tối đa 250 mm (25 cm). Kích thước đáy bể: 120 × 45 cm.

Bể 120 × 45 × 45 cm, khoảng 243 lít, cho một con đực trưởng thành hoặc một cặp.2

Cá không kén thông số nước, chỉ cần nước đừng quá mềm hay quá chua. Nhiệt độ có thể dao động trong khoảng 22-28°C. Thỉnh thoảng nước lạnh hơn hay ấm hơn một chút cũng không sao.1

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 7,0–8,0. Trong nước có tính axit, cá sẽ không khỏe lắm.
• Độ cứng: 8–20 dGH2

Bể cần nhiều chỗ ẩn nấp làm từ đá và các vật trang trí khác như lũa hay chậu hoa cỡ lớn. Bạn nên xếp chúng thành hang hốc và chỗ trú. Nền cát hoặc sỏi mịn là hợp nhất vì cá hay đào bới, nhất là lúc đẻ. Do đó cây trồng phải là loại cứng cáp, rễ bám thật chắc, hoặc là những loài buộc được lên lũa, đá như dương xỉ java và Anubias sp.2

Cá ăn được mọi loại thức ăn cá cảnh thông dụng.1

Cá ăn hầu hết mọi thứ bạn cho. Muốn cá lớn nhanh và lên màu đẹp nhất, bạn nên cho ăn đa dạng: thức ăn khô dạng viên và dạng mảnh, đồ đông lạnh như trùng huyết và tôm, thỉnh thoảng thưởng thêm giun đất sống. Ngoài ra nên cố cho cá ăn thêm chút rau xanh. Rau bina chần sơ hoặc thức ăn khô có spirulina đều dùng tốt.2

H. nicaraguensis là loài cá cảnh được ưa chuộng từ thập niên 1970. Lý do là người ta xem nó hiền lành khác thường so với một loài cichlid.1

Với một cichlid Trung Mỹ cỡ này thì cá tương đối hiền. Dù vậy nó vẫn giữ lãnh thổ và tất nhiên lớn khá to. Tốt nhất nên nuôi một cặp đã ghép đôi. Nếu muốn nuôi thêm cichlid khác chung bể, có lẽ bạn cần bể dài ít nhất 180 cm. Đừng ghép chung với những loài cực kỳ hung dữ. Các bạn cùng bể có thể cân nhắc gồm cá barb và characin cỡ lớn, cá da trơn và cá họ Loricariidae.2

Cá cái thường có một sọc chạy dọc thân và vây trơn, không có hoa văn. Cá đực thì thường có một đốm hình thoi ở hông và vây có hoa văn rõ. Cá đực to hơn cá cái hẳn. Cá đực thành thục khi dài khoảng 12 cm, còn cá cái khoảng 9 cm.1

Con cái nhỏ hơn và thường đậm màu hơn con đực. Khi trưởng thành, con đực nổi một cục gù nhỏ trên gáy. Gai sinh dục của con đực cũng nhọn. Hoa văn hai giới có vài chỗ khác nhau. Rõ nhất là con cái vẫn giữ sọc đen chạy dọc thân, còn ở con đực sọc này thu lại chỉ còn một chấm trên sườn.2

Các loài cichlid "Cichlasoma" khác đẻ trứng lộ thiên và dán trứng lên đá, rễ cây hoặc kính bể. Cichlid Nicaragua thì khác. Trứng của nó không dính mà nằm rời, lăn tự do như trứng của các loài ấp miệng. Vì vậy H. nicaraguensis thích đẻ ở chỗ kín như hang hoặc hố cát, nơi trứng khó bị nước cuốn đi. Trong cùng một lứa, cá cái lúc đầu lớn nhanh hơn cá đực. Về sau cá đực bắt kịp và vượt hẳn lên.1

Loài này có thể sinh sản trong bể. Cá đẻ trong hang. Kiếm được một cặp không dễ chút nào, vì cá rất hung hăng với nhau. Cách tốt nhất là nuôi từ một nhóm 6 con non trở lên rồi để chúng tự bắt cặp. Bạn bố trí bể như hướng dẫn ở trên và cho cá ăn tốt để vỗ cá. Khi một cặp đã thành đôi, bạn sẽ thấy chúng giữ lãnh thổ và đánh đuổi mọi con lại gần. Lúc này nên vớt những con còn lại ra, vì cặp này thường sống với nhau trọn đời. Bạn cũng có thể cân nhắc thả một đàn cá dither (cá thả kèm để phân tán sự chú ý) như cá silver dollar, vì đám cá non có thể khá dữ với nhau. Ngoài tự nhiên, cá đẻ trong những đường hang đào vào bờ sông hoặc bờ hồ. Trong bể thì chỉ cần một cái hang đủ rộng. Con cái chọn hang, hoặc cả cặp có thể tự đào lấy. Cá thường đẻ vào ban đêm. Con cái là con chăm ổ cho đến khi cá con bơi tự do. Nó canh hang, không cho con cá nào lại gần, kể cả con đực. Con đực thì đi tuần quanh lãnh thổ và giữ ranh giới. Phần lớn cichlid Trung Mỹ đẻ trong hố có trứng dính, còn trứng loài này không dính mà chỉ nằm trên nền. Trứng nở sau 2-3 ngày, và thêm 3-5 ngày nữa thì cá bột bơi tự do. Từ đó cả bố lẫn mẹ cùng bảo vệ đàn con và lãnh thổ. Lúc đầu có thể cho cá bột ăn ấu trùng Artemia mới nở, sau đó bổ sung thêm thức ăn khô dạng bột. Đừng vội vớt trứng hay cá bột ra quá sớm, kẻo cặp bố mẹ quay sang đánh nhau.2

Cichlid Nicaragua sống ở cả Nicaragua lẫn Costa Rica. Dạng Costa Rica dễ nhận ra vì cả con đực lẫn con cái đều có đầu màu xanh lam. Dạng này phổ biến hơn nhiều trong giới chơi cá. Cá có nguồn gốc từ Nicaragua thì có đầu màu đỏ đồng.1

Nicaragua và Costa Rica.2

Cá sống trong các hồ và ở những đoạn sông nước chảy chậm.2

Loài này còn có tên Spilotum hay Moga. Đây là một loài cichlid đẹp và nhiều người chơi ưa chuộng. Tùy nơi thu thập mà cá có nhiều dạng màu khác nhau. Người ta cũng từng lai nó với cá cichlid convict (Archocentrus nigrofasciatus), dù đây không phải chuyện nên khuyến khích. Một nghiên cứu năm 2004 cho thấy loài này có vẻ rất gần về di truyền với Neetroplus nematopus, một loài cichlid khác sống cùng vùng ngoài tự nhiên. Hai loài giống nhau đến mức đáng chú ý về cách sinh sản, hoa văn và hình thái đặc trưng. Từ đó có giả thuyết rằng nên coi Neetroplus là danh pháp đồng nghĩa muộn (junior synonym) của Hypsophrys, và hai loài này hợp thành một nhóm đơn ngành. Dù vậy, hiện tại H. nicaraguensis vẫn là loài duy nhất trong chi. Trước đây loài này từng bị xếp nhầm vào nhiều chi khác nhau, gồm Cichlasoma, Copora, Theraps và cả Heros.2