Tôm hùm nước ngọt Blue Moon

Cherax boesemani không phổ biến lắm trên thị trường cá cảnh, nhưng vẫn có thể giới thiệu cho cả người mới chơi. Loài này khỏe, dễ chăm và có thể sinh sản trong bể. Ở châu Âu thì thường có bán, còn ở Mỹ thì hiếm gặp.

Trước khi mua, bạn cần chắc chắn loài này không bị cấm ở nơi mình sống và mình không mua bán trái phép. Ví dụ, Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật hoang dã Florida (2017) cấm cá nhân sở hữu, nhập về, mua, bán, nhân giống, vận chuyển hay dùng loài này cho hoạt động thương mại. Lý do là cơ quan này xem nó có nguy cơ cao trở thành loài xâm lấn. Kể cả ở nơi không cấm, TUYỆT ĐỐI KHÔNG thả chúng ra môi trường tự nhiên.1

Cherax boesemani có thể lớn khá to nên cần nhiều chỗ. Mỗi con trưởng thành nên có riêng một bể dài khoảng 80 lít.

Tôm hùm nước ngọt loài nào cũng là cao thủ vượt ngục. Chúng leo được cả các bề mặt thẳng đứng và đủ khỏe để đẩy bật nắp nhẹ. Vì vậy bể bắt buộc phải có nắp đậy khít.1

• Nhiệt độ: 24–31°C, trung bình 26°C. Nước lạnh hơn thì tôm trao đổi chất chậm lại và vốn đã ít hoạt động nay càng lười hơn.
• pH: 7,0–8,0 trong bể nuôi. Ngoài tự nhiên, do nước thay đổi theo mùa, người ta còn gặp chúng ở nước có pH khoảng 6,4.
• Độ cứng: KH 3–20 và GH 3–25.1

Nuôi Cherax boesemani không có gì phức tạp. Loài này khỏe và chịu được khoảng thông số nước khá rộng. Bạn chỉ cần chắc chắn bể đã chạy vi sinh (cycle) xong xuôi và thay 15–20% nước mỗi tuần.

Muốn lớn và mọc lại chân càng bị mất, tôm phải lột xác thường xuyên. Mỗi lần tạo vỏ mới, chúng cần rất nhiều canxi. Lúc mới lột, tôm rất yếu và dễ bị tấn công, nên bể cần có nhiều chỗ trốn. Trong một số trường hợp, bạn có thể đặt vách ngăn giữa bể để bảo vệ tôm khỏi các con khác chung bể. Đừng vớt vỏ lột ra khỏi bể.

Cherax boesemani không hợp với cây thủy sinh. Chúng ăn, cắt, xé và nhổ gần như mọi loại cây, nên không nên nuôi chúng trong bể trồng cây. Bạn có thể dùng cây nhựa, cây thả nổi, hoặc những loại cây rẻ tiền mà mất cũng không tiếc.

Về tuổi thọ, hiện chưa có dữ liệu ngoài tự nhiên. Trong bể nuôi, nếu chăm đúng cách, chúng có thể sống 4–5 năm.1

Nền không cần gì đặc biệt, loại nào cũng được.

Ánh sáng cũng không có yêu cầu riêng, vì đây là loài hoạt động về đêm.

Về lọc, chỉ nên dùng lọc treo hông hoặc lọc thùng. Lọc bọt biển là lựa chọn tồi, vì tôm sẽ cắn, gặm và xé nát miếng mút.

Chỗ trốn nhân tạo là thứ bắt buộc và càng nhiều càng tốt. Có chỗ trốn thì tôm an toàn lúc lột xác và trong mùa giao phối, tôm bố mẹ không bị con khác săn, và cảnh đánh nhau cũng giảm đi. Bạn có thể dùng chồng ống PVC, nhà gáo dừa, bó lưới, lũa hoặc đá. Tôm không thích chỗ trốn chỉ có một lối ra. Chúng chuộng những chỗ chật, vừa khít người.1

Cherax boesemani ăn tạp, gặp gì ăn nấy. Ngoài tự nhiên, chúng ăn ốc, côn trùng, trứng cá, cá nhỏ, rau củ, thực vật thủy sinh, tảo và mùn bã hữu cơ.

Trong bể, chúng cần khẩu phần có cả thịt lẫn thực vật, với lượng protein khoảng 15–20%. Con trưởng thành thiên về ăn thực vật, còn con non ăn thịt nhiều hơn. Con non cần protein để lớn nhanh, và khi thiếu protein chúng có thể quay sang ăn thịt đồng loại.

Một số thức ăn nên cho:

• lá cây và thực vật
• rau củ trụng sơ (súp lơ xanh, cải bắp, cà rốt, dưa leo, xà lách, ngô, rau chân vịt, đậu Hà Lan, bí, rau lá xanh, v.v.)
• ốc đập dập
• giun đất
• trùng chỉ
• giun đen (blackworm)
• trùng huyết, kể cả loại đông lạnh
• Artemia
• cá hoặc tép chết
• thức ăn cho tép (dạng viên, dạng hạt, thức ăn giáp xác như Hikari Shrimp Cuisine)

Cho ăn 3–4 lần mỗi tuần.

• Cho ăn trước giờ tắt đèn.
• Để thức ăn trong bể 24 giờ rồi mới vớt ra. Trước khi cho bữa mới, hãy hút sạch thức ăn thừa. Riêng lá cây có thể để trong bể vài ngày.
• Thỉnh thoảng kiểm tra các chỗ trốn. Tôm hay tha thức ăn về đó cất, để lâu có thể gây nhiễm khuẩn.
• Định kỳ đổi món cho tôm.1

Cherax boesemani có tập tính xã hội khá phức tạp. Chúng sống đơn độc và giữ lãnh thổ, nhưng lại hay ở gần nhau. So với nhiều loài tôm hùm cảnh phổ biến khác (tôm hùm xanh, tôm hùm đỏ, tôm hùm marbled, Cherax destructor, v.v.), loài này ít hung hăng hơn. Có điều, khi đã gây sự thì chúng ra tay rất nhanh. Trước khi lao vào đánh nhau, chúng giương càng để thị uy. Con đực hung hăng hơn và nhiều khả năng sẽ tấn công các con khác trong bể.

Dù to con, chúng nhát và dễ giật mình, không thích ra chỗ trống. Chúng sống về đêm, bắt đầu hoạt động lúc chạng vạng và dần nghỉ trước khi trời sáng. Bản tính chúng không ưa đào bới, nhưng vẫn có thể đào hang trong nền mềm. Chúng cũng rất giỏi vượt ngục.

Nuôi nhiều con chung bể là có rủi ro, thường nuôi riêng từng con sẽ tốt hơn. Nếu muốn nuôi theo nhóm, hãy ghép 1 đực với 1–2 cái, cho ăn đầy đủ và bố trí thật nhiều chỗ trốn. Dù vậy, bạn vẫn không thể tránh hoàn toàn chuyện đánh nhau.

Về cá, đừng nuôi chung với cá hung dữ, cá tầng đáy hay cá bơi chậm. Cá tầng mặt bơi nhanh có thể sống chung được, nhưng không khuyến khích.

Ốc thả vào sẽ thành mồi. Tôm hùm trưởng thành thường bỏ qua tép cảnh vì tép quá nhanh. Nhưng con tép nào đang lột xác thì thành bữa ăn dễ dàng.

Những loài không nên nuôi chung: mọi loài tôm hùm nước ngọt khác, cua nước ngọt và ếch.1

Con đực và con cái của loài này có hình dáng khác nhau.

• Càng: càng con đực to và dài hơn con cái nhiều. Chỉ con đực mới có đốm trắng trên phần màu vàng của càng.
• Dáng: con cái có đuôi rộng và mai hơi to hơn.
• Bụng: con đực có hai phần phụ hình chữ L (claspers) nằm sau đôi chân bò thứ 5, tức đôi cuối cùng. Con cái có một túi chứa tinh hình tròn nằm giữa gốc hai đôi chân bò cuối.1

• Thành thục: tùy nhiệt độ, tôm thành thục lúc khoảng 8–10 tháng tuổi.
• Giao phối: con đực chủ động, dùng càng kẹp và giữ chặt con cái.
• Sau khi thụ tinh, trứng phát triển trong bụng mẹ 4–6 tuần rồi mới chuyển ra ngoài, bám dưới đuôi con cái.
• Trứng khá to, dài 3 mm và rộng 2 mm. Con cái dùng các phần phụ để làm sạch trứng và giữ cho trứng đủ oxy.
• Mỗi con cái ôm trung bình hơn 100 trứng một chút. Con cái càng to thì số trứng càng nhiều.
• Tùy nhiệt độ, trứng nở sau 40–50 ngày.
• Nên tách tôm con sang bể riêng có cùng thông số nước. Tôm con cần nhiều protein hơn tôm lớn, và nếu thiếu ăn chúng có thể nhanh chóng ăn thịt lẫn nhau.
• Tôm con sống kín đáo và trốn phần lớn thời gian. Khoảng 2 tháng tuổi chúng bắt đầu lên màu.1

Cherax boesemani là loài tôm hùm nước ngọt đặc hữu của Tây Papua, Indonesia. Người ta chỉ tìm thấy chúng ở các hồ Ajamaru và sông Ajamaru, thuộc lưu vực sông Kais.1

Loài tôm này sống ở những vùng nước nông của hồ, hiếm khi sâu quá 3 m. Đó là những nơi có nhiều thực vật, vùng đất ngập nước và các nhánh sông nhỏ đổ vào. Nước hồ cứng, giàu khoáng và có pH trung tính.

Người ta cho rằng tên chi Cherax là cách viết sai của từ Hy Lạp 'charax', nghĩa là cái cọc nhọn hoặc vật dùng để cào. Tên loài đặt theo Tiến sĩ Marinus Boeseman. Ông có nhiều đóng góp cho hiểu biết về tôm hùm nước ngọt Cherax ở Irian Jaya (Tây New Guinea) và là người đầu tiên thu mẫu loài này, vào năm 1955.1

Cherax boesemani có thể dài tới 12–15 cm, dù có báo cáo một số cá thể đạt 25 cm. Loài này có nhiều dạng màu (cam, đỏ, be, xám ngả xanh lục), nhưng hay gặp nhất là xanh lam hoặc từ đỏ sẫm đến nâu. Màu càng cũng đa dạng: be, nâu ô liu, xanh ô liu, nâu đỏ, tím, xanh xám, đỏ đến đen với viền hồng và đầu càng đen. Phần càng chưa vôi hóa có màu vàng nhạt, hoặc từ nhạt đến trắng. Hai càng giống nhau cả về hình dạng lẫn kích thước. Nếu bỏ qua màu sắc và kích thước, loài này rất giống Cherax pulcher về hình thái.

Loài này có vẻ đang ngày càng được ưa chuộng. Màu sắc nổi bật cộng với sức chịu đựng tốt khiến nó trở thành con vật nuôi bể rất đáng chơi, miễn là bạn hiểu rõ chuyện ăn uống và tập tính của nó. Hãy kiểm tra luật địa phương trước khi nuôi, vì một số nơi cấm loài này.1