Tôm hùm nước ngọt Cherax pulcher

Một con Cherax pulcher cần bể tối thiểu 60 lít. Tốt hơn cả là bắt đầu với bể 80 lít cho mỗi con. Bể lớn hơn có mấy cái lợi:

• Bể càng rộng thì càng dễ chia ra nhiều khu khác nhau cho tôm trú ngụ.
• Tôm hùm nước ngọt thải rất nhiều, nên bể lớn giữ thông số nước ổn định dễ hơn.

Cherax pulcher trốn bể rất giỏi. Chúng leo được theo dây sủi khí và cả đường keo silicon, vì vậy bể phải có nắp đậy khít. Bạn cũng đừng để mực nước quá cao.1

• Nhiệt độ: 22–26 °C. Nhiệt độ là một trong những yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất đến tốc độ lớn, tỷ lệ sống và khả năng sinh sản. Nước ấm hơn làm tôm trao đổi chất nhanh hơn và sinh sản nhiều hơn, nhưng tuổi thọ sẽ ngắn lại.
• pH: 6,5–7,5.
• Độ cứng: KH trên 1 và GH trên 4.
• Nitrat: dưới 20 ppm.1

Bạn cần set bể đúng cách và cho bể chạy xong chu trình nitơ. Mỗi tuần thay 15–20% nước.

Như với mọi loài không xương sống khác, bạn phải cho tôm thích nghi nước thật cẩn thận và thật chậm. Thường thì 2–3 tiếng là đủ. Hãy cẩn thận với hóa chất, chẳng hạn như đồng. Tôm hùm nước ngọt không chịu được các loại thuốc có gốc đồng.

Chỗ trốn là thứ bắt buộc phải có, kể cả để tôm lột xác. Tôm vừa lột xác rất dễ bị đồng loại ăn thịt, và chuyện này có thể thành vấn đề lớn. Cherax pulcher thích đủ loại lá, đá, lũa, ống PVC, gạch và những món tương tự. Chúng thích chui vào những chỗ càng hẹp càng tốt, miễn là vừa người.1

Ánh sáng: Cherax pulcher hoạt động về đêm nên không thật sự cần đèn. Nếu bể có cây thì cứ chỉnh đèn theo nhu cầu của cây.

Sục khí và dòng chảy: ngoài tự nhiên chúng sống ở suối nước chảy xiết nên cần nhiều oxy. Vì vậy chúng thích bể giàu oxy và có dòng chảy kha khá.

Nền: loại nền nào cũng nuôi được, nhưng nên dùng sỏi nhẵn. Muốn giữ pH dưới 7,0 thì bạn cần nền hoạt tính có tác dụng hạ pH, ví dụ ADA Amazonia aqua soil, Fluval Plant and Shrimp Stratum hoặc đất Akadama dùng cho bonsai.

Cây thủy sinh: loài này phá cây. Chúng sẽ ăn, cắt, xé nát và nhổ bật mọi thứ. Vì vậy không nên nuôi chúng trong bể trồng cây. Lựa chọn khả thi duy nhất là cây nhựa, cây thả nổi, hoặc những loại cây rẻ tiền mà bạn chấp nhận mất.1

Cherax pulcher vốn là loài ăn xác vụn. Ngoài tự nhiên, thức ăn chính của chúng là mảnh vụn thực vật, rễ và thân cây, kèm thêm côn trùng chết, nòng nọc, giun và ấu trùng. Chúng ăn tạp và gần như thứ gì cũng ăn.

Khi nuôi trong bể, muốn tôm lớn tốt thì bạn cần cho ăn cân đối giữa thức ăn động vật và thực vật. Protein nên chiếm khoảng 20–30% khẩu phần. Một số thức ăn gợi ý:

• lá cây
• các loại cây
• rau củ
• ốc đập dập
• giun đất
• Artemia
• cá hoặc tép chết
• thức ăn tép dạng viên và dạng hạt
• thức ăn cho cá (ví dụ cám vảy TetraMin)
• thức ăn cho tép (ví dụ thức ăn giáp xác Hikari, viên tảo)
• trùng huyết đông lạnh

Đồ giàu đạm như trùng huyết và Artemia thì đừng cho ăn thường xuyên. Chỉ nên cho như món thưởng hoặc ăn kèm với thức ăn khác.

• Cho ăn 3–4 lần mỗi tuần.
• Cho ăn trước giờ tắt đèn.
• Lá cây và rau củ nên là thức ăn chính. Trong bể lúc nào cũng nên có sẵn lá sồi, lá bàng, lá óc chó hoặc các loại lá tương tự.
• Thức ăn cứ để trong bể 24 giờ rồi mới vớt. Lá cây có thể để vài ngày, nhưng phần nào tôm không ăn hết trong một ngày thì nên vớt ra để nước khỏi bẩn.
• Tôm hùm nước ngọt hay tha thức ăn về chỗ trốn để dành ăn sau. Thỉnh thoảng bạn nên kiểm tra mấy chỗ đó để vi khuẩn không sinh sôi làm bẩn bể.
• Chúng cần ăn đa dạng, nên cứ một thời gian bạn lại đổi món cho chúng.

Canxi cực kỳ quan trọng với tôm hùm nước ngọt.1

Cherax pulcher không dữ bằng mấy loài họ hàng cỡ lớn (tôm hùm xanh, tôm hùm đỏ, tôm hùm đá cẩm thạch, Cherax destructor và các loài khác), nhưng cũng không hoàn toàn hiền. Giống phần lớn các loài tôm hùm nước ngọt, chúng không sống theo đàn. Chúng thích sống một mình và giữ lãnh thổ. Bình thường chúng ít khi gây sự với nhau. Nhưng một khi đánh nhau thì chuyện xảy ra rất nhanh và không hề báo trước.

Con đực dữ hơn và nhiều khả năng sẽ tấn công bạn cùng bể. Một hai con có thể mất chân hoặc càng, và có những trận đánh nhau kết thúc rất tệ. Khi thấy bị đe dọa, chúng sẽ kẹp và cào theo bản năng.

Đừng mong ngắm chúng nhiều. Loài này hoạt động về đêm và phần lớn thời gian chỉ nằm trốn. Chúng bắt đầu ra ngoài lúc chạng vạng và dần dần thôi hoạt động trong đêm, trước khi trời sáng. Không phải ban ngày bạn sẽ không bao giờ thấy chúng, chỉ là lúc đó chúng ít hoạt động hơn. Chúng trốn bể rất giỏi, nên bạn hãy đậy bể càng kín càng tốt.

Bạn cùng bể: tốt nhất là nuôi riêng một con. Nếu muốn nuôi nhiều con thì nuôi một đực với 1–2 cái, cho ăn đầy đủ và bày thật nhiều chỗ trốn. Dù vậy, bạn vẫn không tránh hẳn được chuyện đánh nhau. Nếu nuôi chung các con đực với nhau thì khả năng chúng đánh nhau là rất cao.

Cá: không nuôi chung với cá dữ. Cá tầng đáy và cá bơi chậm cũng không hợp. Phần lớn các loài cá thì tôm không đủ sức giết, nhưng chúng sẽ rứt từng miếng vây. Nuôi tôm hùm nước ngọt chung với cá là làm được, nhưng không nên.

Ốc và tép: ốc và tép cảnh cỡ nhỏ rất dễ thành mồi. Tép thường bơi quá nhanh nên khó bị bắt, nhưng thế nào cũng hao vài con. Con tép nào đang lột xác thì gần như là bữa ăn dọn sẵn. Kể cả các loài tôm hùm nước ngọt cỡ nhỏ cũng không nên nuôi chung với tép.1

• Con đực to hơn con cái một chút, càng to hơn hẳn và đuôi hẹp hơn.
• Con đực có màu rực rỡ hơn.
• Hãy quan sát phần dưới bụng (phần dưới của vùng màu trắng ở mặt bụng). Con đực có thêm một cặp chân bơi dùng để thụ tinh trong. Các chân nhỏ hình chữ L này xếp thành hình gần giống tam giác. Con cái có túi chứa tinh và không có cặp chân bơi phụ nằm sau chân bò như con đực.1

Thông tin về sinh sản của Cherax pulcher còn rất ít. Lý do là loài này hiếm gặp trên thị trường, chứ không phải vì chúng khó sinh sản. Theo một vài báo cáo:

• Chúng trưởng thành lúc khoảng 8–10 tháng tuổi, khi dài tổng cộng khoảng 5–6 cm.
• Con cái có thể ôm tới 50 trứng. Giống mọi loài tôm hùm nước ngọt, con cái dùng các chi để giữ trứng sạch và đủ oxy.
• Trứng nở sau 30–40 ngày.
• Tôm lớn có vẻ không đặc biệt hung dữ với tôm con. Dù vậy, bạn vẫn nên tách tôm con sang bể riêng có cùng thông số nước.
• So với tôm lớn, tôm con cần nhiều đạm hơn để lớn. Nếu thiếu thức ăn, chúng có thể nhanh chóng quay sang ăn thịt lẫn nhau.
• Tôm con rất kín đáo. Phần lớn thời gian chúng nằm trốn, thường là đào hang chui xuống.1

Cherax pulcher có vùng phân bố rất hẹp. Loài này chỉ có ở Hoa Creek, gần làng Teminabuan, thuộc vùng trung nam bán đảo Kepala Burung (Vogelkop), Tây Papua, Indonesia.1

Ngoài tự nhiên, loài tôm này sống ở sông suối có dòng chảy từ vừa đến xiết. Nước ở đó có pH 6,6. Lòng suối gồm đá nhỏ, cát, sỏi và rất nhiều tảng đá lớn.1

Christian Lukhaup xác định Cherax pulcher là một loài tôm hùm nước ngọt mới vào năm 2015. Ông kể rằng phải mất hơn 10 năm mới tìm ra nơi chúng sống, vì cả dân buôn cá cảnh lẫn các bộ tộc địa phương đều không muốn tiết lộ. Theo lời ông, các bộ tộc ở đây gắn loài tôm này với chuyện mang thai. Họ sợ rằng nếu ông mang tôm đi thì phụ nữ trong vùng sẽ không sinh con được nữa.

Màu sắc quá bắt mắt khiến loài này được giới chơi cá cảnh săn lùng. Chúng còn bị bắt làm thực phẩm. Vì vậy số lượng ngoài tự nhiên đang giảm mạnh. Cherax pulcher có lẽ là loài tôm hùm nước ngọt đẹp nhất trong giới chơi. Tên loài pulcher trong tiếng Latin cũng có nghĩa là "đẹp". Đây là loài khỏe, chịu được nhiều mức thông số nước khác nhau. Tuy vậy, chúng mới được phát hiện nên vẫn còn nhiều điều về chúng chưa ai biết.

Ngoại hình: đây là loài tôm cỡ trung bình, dài 10–12 cm. Phần mai thường được ví như bầu trời đầy sao hay hoàng hôn vùng nhiệt đới. Hai dạng màu hay gặp là dạng trắng, xanh lam và tím, và dạng xám xanh lục. Cả hai dạng đều có càng màu xanh lam và trắng. Bên hông mai có 3 gai, còn mắt thì khá to. Phía trước mai có màu từ hồng nhạt đến hồng rực, nhạt dần sang xám xanh lục ở hai bên. Chân bò có màu xanh lam từ nhạt đến đậm. Nếu được chăm đúng cách, tôm có thể sống tới 4–5 năm.1